Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2006r., sygn. akt II SA/Po 474/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Gminy Dopiewo na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] maja 2006r., Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu uchyliło decyzję Wójta Gminy Dopiewo z dnia [...] stycznia 2006r. ustalającą jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wskutek wydania decyzji o warunkach zabudowy.
Sąd I instancji stwierdził, że w sytuacji gdy obowiązujące prawo powierza organowi gminy kompetencję do rozstrzygania w I instancji w drodze decyzji o prawach i obowiązkach podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej, to gmina nie może być stroną w takim postępowaniu. Na poparcie swojego stanowiska Sąd powołał orzeczenia NSA w postaci uchwał z dnia 9 października 2000r., sygn. akt OPK 14/00, z dnia 19 maja 2003r., sygn. akt OPS 1/03 oraz wyroku z dnia 16 lutego 2005r., sygn. akt OSK 1017/04.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła Gmina Dopiewo wnosząc o jego uchylenie i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 25, art. 50 § 1 i art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez przyjęcie, że Gmina Dopiewo nie jest stroną w niniejszej sprawie i nie posiada interesu prawnego w jej rozstrzygnięciu, co skutkowało odrzuceniem skargi pomimo, że gmina ma osobowość prawną i ewidentny interes prawny. Opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w myśl art. 36 ust. 4 w związku z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) jest bowiem dochodem własnym gminy.
W skardze kasacyjnej zarzucono nadto naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 36 ust. 4 w związku z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także konstytucyjnych zasad – prawa do sądu oraz gwarancji udziału gmin w dochodach, co zostało określone w art. 167 Konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w powołanych przez Sąd I instancji orzeczeniach, że rola organu jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa pozytywnego. Może być ona – jako osoba prawna – stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy k.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on "bronił" interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, jak również sądowoadministracyjnego.
Włączenie organów jednostek samorządu terytorialnego do systemu organów administracji publicznej, prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie, znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych ww. jednostek jako osób prawnych. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję orzeczniczą organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Nie do przyjęcia jest bowiem stanowisko, że gmina może zajmować różną pozycję w zależności od etapu załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej (raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania).
Należy zatem podzielić pogląd, że gmina, której organ wydał decyzję w sprawie w pierwszej instancji nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego, wydaną w tejże sprawie. Z tego powodu jej skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast oceny prawnej wyrażonej w powołanych przez wnoszącego skargę kasacyjną orzeczeniach Sądu Najwyższego, ponieważ nie uwzględnia ona specyfiki postępowania administracyjnego.
Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 i art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.