Uzasadnienie
E. O., małoletnia zastępowana przez przedstawicieli ustawowych J. O. oraz B. O., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] r.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 28 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez wskazanie miejsca zamieszkania skarżącej oraz jej przedstawicieli ustawowych w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi w dniu 2 września 2014 r., a zatem termin do usunięcia braków formalnych skargi upłynął w dniu 9 września 2014 r. Miejsca zamieszkania skarżącej oraz jej przedstawicieli ustawowych nie zostały wskazane.
Pismem z dnia 11 września 2014 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie przedmiotowego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału, kwestionując jego zasadność.
Postanowieniem z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 609/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę E. O. W uzasadnieniu Sąd ten stwierdził, że niewskazanie w skardze adresu zamieszkania strony skarżącej stanowi brak formalny skargi podlegający uzupełnieniu na wezwanie, a jego nieuzupełnienie wywołuje skutek określony w art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.- dalej p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia wniosła małoletnia E. O., zastępowana przez rodziców J. O. i B. O. Kwestionowanemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- 1. art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 32 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych, poprzez błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, w której przepis ten nie powinien mieć zastosowania- polegające na uznaniu, że niewskazanie w petitum skargi miejsca zamieszkania skarżącej i jej przedstawicieli uniemożliwia nadanie pismu biegu i wezwanie do uzupełnienia braku formalnego, pomimo że:
- a) W przesłanym razem ze skargą załączniku nr 1 na stronie tytułowej widnieje miejsce zamieszkania skarżącej i jej przedstawicieli, a także ich adresy
- b) Organ przesyłając skargę do Sądu wskazał adres zamieszkania skarżącej oraz jej ustawowych przedstawicieli
- c) W aktach postępowania przesłanych do Sądu przez organ wraz z odpowiedzią na skargę znajdowały się niezbędne informacje adresowe
- d) W petitum skargi wskazany został adres pełnomocnika strony skarżącej umożliwiający doręczanie pism w sprawie
- 2. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, w której przepis ten nie powinien mieć zastosowania- polegające na uznaniu, że skarga z dnia [...] r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] r. dotknięta była brakami formalnymi uniemożliwiającymi nadanie sprawie prawidłowego biegu.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie, oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, należy uznać, że znajdują one uzasadnienie w sprawie.
Stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Z art. 46 § 2 tej ustawy wynika obowiązek strony wnoszącej pierwsze pismo sprawie (w tym wypadku pismem tym jest skarga) oznaczenia miejsca zamieszkania, a w razie jego braku- adresu do doręczeń, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych, pełnomocników oraz przedmiotu sprawy, pisma zaś dalsze- sygnaturę akt.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 609/14 Sąd stwierdził, że niewskazanie w skardze miejsca zamieszkania małoletniej E. O. oraz J. O. i B. O. stanowiło o braku formalnym skargi, podlegającym uzupełnieniu na zasadach określonych w art. 49 p.p.s.a. Przepis ten stanowi w § 1, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Taka odmienna regulacja ma zastosowanie do skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, bowiem-jak stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.- skargi, której braków formalnych nie uzupełniono w wyznaczonym terminie, nie pozostawia się bez rozpoznania, lecz podlega ona odrzuceniu.
Wymaga jednak podkreślenia, że w orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje pogląd, zgodnie z którym nie można uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być tylko brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu(tak. np. postanowienie NSA z 20 września 2012 r., I OSK 1946/12). W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Należy uznać, że Sąd jest władny ustalić miejsce zamieszkania skarżącej na podstawie załączników do skargi oraz pozostających w jego dyspozycji akt postępowania przed SKO.
Niewykonanie wezwania w zakresie wskazania miejsca zamieszkania skarżącej nie powinno powodować automatycznie odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych. Odmienna interpretacja - taka jak zastosowana przez Sąd I instancji - jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Oznacza ona zamknięcie stronie prawa do sądu, co w tym przypadku stanowiłoby naruszenie zasady zapisanej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko jakie zajął Sąd I instancji, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, naruszyłoby podstawowe zasady oraz swobody obywatelskie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a