Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 539/12, oddalił skargę R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 14 maja 2012 r., nr SKO.64.3.2012 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany stanu wód na gruncie stanowiącym jezioro. W motywach wyroku Sąd powołał się na następujący stan sprawy:
W dniu 1 lutego 2011 r. do Urzędu Gminy w Szczytnie wpłynęło pismo R.K., będącego właścicielem północnej części jeziora Sawica dotyczące zablokowania przez K. K., właścicielkę południowej części jeziora Sawica, gruzem i darniną przepustów odprowadzających wodę z jeziora. R. K. przedstawił stanowisko, że działania K. K. doprowadziły do pogorszenia staniu ekologicznego zbiornika, co objawiało się śnięciem ryb w okresie zimowym. Do pisma wnioskodawca załączył opinię sporządzoną przez pracowników naukowych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego: U. S. i A. M. w przedmiocie warunków hydrologicznych i użytkowania rybackiego jeziora Sawica. W opinii wskazano, że jedynym możliwym i przynoszącym rezultat sposobem na uniknięcie przyduchy ryb jest powolne obniżanie poziomu wody do wysokości około 1 m w okresie powstania powłoki lodowej.
Pismem z dnia 26 lutego 2011 r., które wpłynęło do Urzędu Gminy w dniu 1 marca 2011 r. K. K. wskazała, że wysypany gruz i darnina stanowią zabezpieczenie przepustu przed gwałtownym obniżeniem się poziomu wody w jeziorze, które położone jest metr wyżej niż przyległy do niego teren. Zastosowane rozwiązanie powoduje, że nadmiar wody w jeziorze może przelewać się przez zaporę, co pozwala utrzymać poziom wody na regularnej wysokości. K. K. przedstawiając swoje stanowisko podkreśliła, iż w okresie zimowym konieczne jest utrzymanie w jeziorze wysokiego poziomu wody, co zapobiega śnięciu ryb. Podniosła również, że działania R. K., polegające na usuwaniu desek przyczyniło się do nagłego, bardzo dużego obniżenia poziomu wody w jeziorze przy jednoczesnym opadnięciu zalegającej na powierzchni tafli lodu, czego konsekwencją było śnięcie ryb w znacznych ilościach. Po uprzednim wszczęciu postępowania na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2001 r., Nr 115, poz. 1229 ze zm.) i przeprowadzeniu postępowania organ I instancji ostatecznie kolejną decyzją z dnia 29 grudnia 2011r., znak: RR.OŚ.6232.10.2011, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stanu wód na gruncie stanowiącym jezioro Sawica.
W uzasadnieniu wskazał, że przesłanką wydania decyzji było stwierdzenie w trakcie prowadzonego postępowania, iż stosunki wodne jeziora Sawica i terenów do niego przyległych nie zostały naruszone. W związku z czym orzekanie w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych było bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu podniesiono, że podczas trwania postępowania, wobec zróżnicowanych stanowisk stron, w sprawie został powołany biegły, celem przeprowadzenia opinii. W związku z tym w dniu 3 listopada 2011 r. dokonano oględzin miejsca z udziałem biegłego. Biegły w przedłożonej opinii stwierdził, że aktualny stan jeziora Sawica spowodowany jest ingerencją człowieka. Jest to jezioro rodzaju polodowcowego, położone na małej powierzchni, w dolinie. Woda w jeziorze spiętrzała się i miała zasilać położone niżej stawy rybne. W tym celu została zbudowana budowla piętrząca oraz kanał obiegowy. Budowla piętrząca z czasem zmieniła swoje przeznaczenie.
Do roku 1968 służyła do podpiętrzania jeziora Sawica oraz do odprowadzania nadmiaru wody do rowu szczegółowego. Poziom wody regulowany był wówczas za pomocą szandorów. Urządzenie to uległo zniszczeniu przy braku eksploatacji stawów. Wobec zagrożenia katastrofą budowlaną urządzenie to było chronione przez wykonanie narzutu z cegły i gruzu na poszurze i ponurze budowli. Opinia biegłego wskazywała na zły stan techniczny urządzenia, jednakże brak jego wykonania, mógłby spowodować obmycie budowli i niekontrolowany wypływ wody, stanowiąc zagrożenie dla drogi nr 58. Na podstawie dokonanych pomiarów, biegły w przedmiotowej opinii ustalił, że aktualnie poziom jeziora wynosi 133,04 m n.p.m, natomiast według map topograficznych z 1980 r. poziom jeziora wynosił 133 m n.p.m.
Wobec powyższego biegły w konkluzji wskazał, iż stosunki wodne w jeziorze nie są naruszone i nie stanowią zagrożenia dla ekosystemu jeziora, jak też przyległego do niego terenu. Biegły ustosunkowując się do stanowiska R. K. o przyczynach przyduchy wskazał, że przyczyną przyduchy ryb jest brak tlenu w wodzie. Przy obniżeniu poziomu wody problem przyduchy mógłby się zwiększyć, gdyż mniejsza objętość wody wiąże się z mniejszą ilością dostępnego dla ryb tlenu. Obniżenie poziomu wody mogłoby prowadzić także do zmniejszenia lustra wody oraz w okresie zimowym prowadzić do zamarznięcia strefy zasilania jeziora w wodę, z całkowitym brakiem dopływu świeżej wody. Biegły wskazał także, że koniecznym jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie jeziora lub obniżenie jego poziomu. Według oceny biegłego zmiany w poziomie lustra wody nie powinny przekraczać + - 20 cm w stosunku do rzędnej 130 m n.p.m. W aktualnym stanie zaś problem przyduchy ryb może zostać rozwiązany poprzez tworzenie przerębli i napowietrzanie wody aeratorami.
Odwołanie od ww. decyzji wniósł R. K..
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z dnia 14 maja 2012 r. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że odmówiło orzeczenia o przywróceniu naruszonych stosunków wodnych. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 29 ustawy - Prawo wodne na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3). Wskazano, że z uwagi na to, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie toczy się w trybie art. 29 ustawy - Prawo wodne, aby możliwe było orzeczenie w tym zakresie koniecznym jest wykazanie przesłanek wskazanych w ust. 1 cytowanego wyżej przepisu, w szczególności ustalenie pierwotnego stanu wód na gruntach oraz zaistnienia jego ewentualnej zmiany.
Jak wynika ze znajdującej się w aktach opinii biegłego, wykonanej w trakcie prowadzonego postępowania, stosunki wodne jeziora Sawica i terenów do niego przyległych w wyniku wykonania przetamowania nie uległy naruszeniu. Wniosek ten został przez biegłego poparty logicznym wywodem obrazującym historyczne ukształtowanie terenu, wraz z analizą istniejących dokumentów wskazujących na istnienie stosunków wodnych w przeszłości. W ocenie organu odwoławczego, opinia biegłego została sporządzona w sposób rzetelny i wszechstronny. Organ nie posiadając wiadomości specjalnych zdecydował o konieczności sporządzenia opinii przez biegłego posiadającego wiadomości specjalne, który jednoznacznie stwierdził, że do zmiany stosunków wodnych nie doszło, a zatem nie stwierdzono zaistnienia jednej z podstawowych przesłanej warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne.
W ocenie Kolegium brak wykazania przesłanek do wydania decyzji zobowiązującej właściciela do przywrócenia naruszonych stosunków wodnych, nie uprawnia jednak organu do umorzenia postępowania. Decyzja o umorzeniu postępowania może zostać wydana więc w sytuacji, gdy organ administracji stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, co w niniejsze sprawie nie zaistniało. Z uwagi na to w ocenie Kolegium w niniejszym postępowaniu nie było podstaw do umorzenia postępowania i w okolicznościach niniejszej sprawy należało odmówić nałożenia obowiązku przywrócenia naruszonych stosunków wodnych.
Skargę na ww. decyzję wywiódł R. K. wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach. Skarżący zarzucił organowi II instancji, że ten nie rozpatrzył sprawy w myśl art. 29 ustawy - Prawo wodne, według którego to na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W niniejszej sprawie zaś w ocenie strony skarżącej K. K. spowodowała zmiany w dotychczasowym stanie wody na gruncie poprzez zmianę odpływu wody szkodliwie wpływając na grunty skarżącego (w tym jego jezioro) oraz na teren objęty programem Natura 2000. Według skarżącego K. K. zniszczyła urządzenie wodne znajdujące się na działce o nr ewid.... położonej w gminie Szczytno, a służące do regulowania stanu wody w jeziorze Sawica w celu zapewnienia prawidłowych warunków dla hodowli ryb i prowadzenia prawidłowej gospodarki wodnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację przedstawioną w sprawie.
Sąd Wojewódzki doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia na gruncie niniejszej sprawy jest decyzja z dnia 14 maja 2012 r., którą Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji dnia 29 grudnia 2011r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stanu wód na gruncie stanowiącym jezioro Sawica i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że odmówiło orzeczenia o przywróceniu naruszonych stosunków wodnych. Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczy się w trybie art. 29 ustawy - Prawo wodne, a żeby możliwe było orzeczenie w tym zakresie koniecznym jest wykazanie przesłanek wskazanych w ust. 1 ww. przepisu, w szczególności ustalenie pierwotnego stanu wód na gruntach oraz zaistnienia jego ewentualnej zmiany.
Kolegium powołało się na znajdującą się w aktach sprawy opinię biegłego, według której stosunki wodne jeziora Sawica i terenów do niego przyległych w wyniku wykonania przetamowania nie uległy naruszeniu. W ocenie organu II instancji nie stwierdzono zaistnienia jednej z podstawowych przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne. Według skarżącego natomiast w sprawie powinien mieć zastosowanie przepis art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne.
Ewidentnie spór w niniejszej sprawie pomiędzy skarżącym R.K., a stroną postępowania czyli K. K. dotyczy prowadzenia gospodarki wodnej, a ściślej rzecz biorąc nieuprawnionej w ocenie skarżącego zmiany stanu wód stanowiących jezioro Sawica, która wpływa negatywnie na prowadzoną przez skarżącego gospodarkę rybacką. Ograniczenia co do zmiany stanu wód na gruncie uregulowane zostały w art. 29 ustawy - Prawo wodne. Stosownie do tej regulacji prawnej właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2).
Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3). Przepis art. 29 ust. 3 należy rozumieć w ten sposób, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania. Konieczne jest nadto ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a szkodą. Na gruncie przepisu art. 29 ust. 3 ww. ustawy organy nie są zobligowane do ustalania i poszukiwania wszelkich powodów ujemnego dla danej strony spływu wód, lecz tylko powinny zbadać, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości istnieje związek przyczynowo-skutkowy wyrażający się w negatywnej zmianie stanu wód na innych gruntach.
Tylko w takim przypadku zasadne jest nakazanie takiemu właścicielowi wykonania określonych prac. W celu zaś wyjaśnienia czy wykonane na nieruchomości prace doprowadziły do zmiany stanu wód na gruncie zasadne jest dopuszczenie przez organ administracji dowodu z opinii biegłego. Bez wiadomości specjalnych nie sposób bowiem ocenić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych. Dowód z opinii biegłego podlega ocenie organu – tak jak każdy dowód – z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów. Na potrzeby postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie została sporządzona opinia z dnia 25 listopada 2011r., biegłego S. J., specjalisty inżynierii sanitarnej i wodnej, wykonana na zlecenie Urzędu Gminy Szczytno, z której wynika, że w 1980 r. stan wody wspomnianego jeziora kształtował się na poziomie 133.00 m.n.p.m, i jest zbliżony do poziomu obecnego, który na dzień 12 listopada 2011 r. wynosił 133.04 m.n.p.m.
Ekspertyza ta nie budzi żadnych wątpliwości co do jej rzetelności i fachowości, a wywody w niej poczynione są w ocenie Sądu logiczne i zawierają niezbędny w niniejszej sprawie kontekst historyczny dotyczący stanu wód jeziora Sawica. W aktach sprawy znajdują się również inne opinie sporządzone na zlecenie stron. Analiza tych ekspertyz pozwala na wysunięcie jednoznacznego wniosku, że stan wody jeziora Sawica od dziesięcioleci jest co do zasady niezmienny i oscyluje w granicach 133 m.n.p.m, z niewielkimi odchyleniami i obecnie również stan wody oscyluje na podobnym poziomie. I tak, ze sporządzonej na zlecenie K. K. opinii J. S. z dnia 19 marca 2011r. dotyczącej gospodarowania wodą jeziora Sawica wynika, że naturalnym i historycznie udokumentowanym na mapach z lat 60 – tych i współczesnych poziomem wody j. Sawica jest poziom 133 m.n.p.m., co potwierdzają pomiary własne.
W ocenie autora opinii pogląd, że zwiększenie odpływu z jeziora, a co za tym idzie obniżenie jego poziomu spowoduje szybką wymianę wody jest błędny, do jeziora bowiem wpływa tyle samo wody zarówno wtedy gdy jego poziom jest niski jak i wysoki. Dlatego też teoria jakoby sposobem na uniknięcie przyduchy miało być obniżenie poziomu wody o 1 metr przy istniejącej pokrywie lodowej jest stosownie do ustaleń ekspertyzy nietrafiona. Nieprawdziwe są też twierdzenia o całkowitym zamknięciu odpływu z jeziora, ponieważ gdyby tak było, to nastąpiłoby przelanie się wody przez południowy niski brzeg w pobliżu upustów, co się dotychczas nie wydarzyło. Tożsame ustalenia co do obecnej wysokości zwierciadła wody (133 m.n.p.m) znajdują swoje potwierdzenie w opinii z dnia 20 grudnia 2011 r.– opracowanej na zlecenie skarżącego - biegłego sądowego Sądu Okręgowego w Olsztynie, K. S..
W ocenie Sądu Wojewódzkiego zgromadzony w sprawie bogaty materiał dowodowy, dotyczący specjalistycznej materii pozwala na wysunięcie jednego kluczowego wniosku, dotyczącego poziomu wody jeziora Sawica. Z wyżej opisanej dokumentacji specjalistycznej wynika, że wspomniany poziom wody od dziesięcioleci (prawdopodobnie od lat 60-tych) kształtuje się na zbliżonym poziomie 133 m.n.p.m. Jest to kluczowe ustalenie dla rozpatrywanej sprawy. Zgodnie bowiem ze wspomnianą dyspozycją art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, aby organ mógł nakazać przywrócenie stanu poprzedniego wody lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, należałoby przede wszystkim wykazać zmianę poziomu takich wód wywołaną działaniem strony. Jak wynika zaś z dokumentacji zebranej w aktach sprawy nie sposób dowieść takiej właśnie zmiany poziomu wody rzeczonego jeziora. W takiej sytuacji wobec braku przesłanek potwierdzających zmianę stanu wody jeziora Sawica organ II instancji słusznie orzekł o odmowie orzeczenia o przywróceniu naruszonych stosunków wodnych.
Sąd zgodził się z argumentacją Kolegium, iż nie można mówić o bezprzedmiotowości niniejszego postępowania w rozumieniu art. 105 k.p.a. Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być wszczęte i prowadzone. Należy bowiem odróżnić bezprzedmiotowość postępowania od bezzasadności żądania strony. O bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 k.p.a można mówić wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 k.p.a.. Decyzja o umorzeniu postępowania może zostać wydana więc w sytuacji, gdy organ administracji stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Tym bardziej, że postępowanie prowadzone było w trybie art. 29 ustawy - Prawo wodne i dopiero ustalenia poczynione w jego toku pozwoliły na rozstrzygnięcie kwestii ewentualnej zmiany stosunków wodnych w jeziorze Sawica. To zaś w oczywisty sposób obligowało organ do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, co też Kolegium uczyniło.
Dalej Sąd wskazał, że na potwierdzenie, iż wykonanie urządzenia wodnego przez uczestniczkę postępowania K. K. spowodowało szkody w części jeziora należącej do skarżącego, R. K.i przedłożył opinie świadczące o konieczności spuszczania wody z jeziora w okresie zimowym celem uniknięcia przyduchy ryb. Odnosząc się do opinii przedłożonych przez skarżącego, a dotyczących prowadzenia prawidłowej gospodarki rybackiej, Sąd wskazał, że nie mogły one skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Pomijając już fakt, że opinie te były zmieniane przez ich autorów w trakcie postępowania, to są one ze sobą częściowo sprzeczne. Ze zmodyfikowanej opinii z dnia 20 grudnia 2011 r. ekspertów UWM w Olsztynie, prof. dr hab. A. M. z Katedry Biologii i Hodowli Ryb i dr inż. U. S. z Katedry Kryminalistyki i Medycyny Sądowej "Pracownia Prawna Ochrony Środowiska" wynika, że w tego typu jeziorach jedyną możliwą i skuteczną według ekspertów metodą pozwalającą na uniknięcie przyduchy zimowej jest powolne obniżenie poziomu wody o około 30-40 cm, maksymalnie do około 1 m w okresie występowania powłoki lodowej, przy wysokim poziomie wody.
Podkreślono przy tym, że nigdy nie wykorzystywano maksymalnej możliwości spustu wody. Obniżenie poziomu o 20, 30, 40 cm było zwykle wystarczające, aby zapobiec przydusze. We wcześniejszej opinii tych autorów wskazano na konieczność obniżenia poziomu jeziora w okresie zimowym do 1 m. Natomiast w opinii z 2 marca 2012 r. sporządzonej przez dr hab. J. K.., pełnomocnika Rektora UWM ds. Gospodarki Rybackiej nie podzielono poglądu wyrażonego w opinii z 20 grudnia 2011 r. podając, że na jez. Sawica spuszczenie wody w okresie zimowym celem wytworzenia poduszki powietrznej pod lodem i tym samym natlenienie wody jest zabiegiem niecelowym. Autor opinii zalecił wręcz utrzymywanie jak najwyższego poziomu wody w okresie zimowym.
Następnie autor zmodyfikował w dniu 5 czerwca 2012 r. swoją wcześniejszą opinię wskazując, że brak regulacji poziomu wody w jeziorze mógł potencjalnie pogorszyć warunki gospodarki rybackiej. Dodatkowo Sąd wskazał, że opinia z dnia 27 stycznia 2011 r. została podważona przez przywołaną wyżej opinię S.J. i opinię J. S.. Z opinii J. S. wynika, że na tym konkretnym jeziorze występuje przesmyk pomiędzy dwoma częściami jeziora, stanowiący płyciznę o głębokości 40 cm, który w północnej części jeziora nie pozwoli na obniżenie poziomu wody o więcej niż 40 cm.
Niezależnie od powyższego opinie przedłożone przez skarżącego dotyczą prawidłowego prowadzenia gospodarki rybackiej, nie dotyczą zaś bezpośrednio zmiany stanu wód na gruncie. Z opinii wynika jedynie, jak dla prawidłowej gospodarki rybackiej ten stan wód winien być kształtowany. Sąd wskazał, że organy w niniejszym postępowaniu nie mogły badać prawidłowości prowadzenia przez strony gospodarki rybackiej, gdyż wykroczy to poza przedmiot postępowania administracyjnego określony art. 29 ustawy – Prawo wodne. Trudno więc przyjąć na obecnym etapie postępowania, że wykonanie przez uczestniczkę postępowania urządzenia wodnego spowodowało szkodę w części jeziora należącej do skarżącego. Równie dobrze można stwierdzić, że spuszczenie wody przez skarżącego w jeziorze w okresie zimowym powodowało obniżenie stanu wody na gruncie ze szkodą dla uczestniczki postępowania w części jeziora, która należy do niej i jest płytsza od części będącej we władaniu skarżącego co potwierdzają aka administracyjne.
Natomiast dla rozstrzygnięcia spornych kwestii pomiędzy stronami należałoby wszcząć przed właściwym organem postępowanie w sprawie urządzenia wodnoprawnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego przez K. K. Art. 64a ust. 1 i 5 ustawy stanowi, że jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza dokumenty wskazane w art. 131 ust.
2. Jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku.
Sąd dodał, że kwestia prawidłowości posadowienia przedmiotowego urządzenia wodnego i związanych z tym skutków nie mogła być badana na gruncie mniejszej sprawy w trybie zmiany stanu wód, to zagadnienie może być ewentualnie rozpatrywane w odrębnym postępowaniu dotyczącym właśnie tego przedmiotu i wówczas też mogłyby zostać poddane analizie zarzuty strony dotyczące wadliwości tego urządzenia i jego negatywnego wpływu na otaczającą je przyrodę.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Wojewódzkiego wniósł R.K., reprezentowany przez adwokata. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wyroku, tj.
- - "art. 145 § 1 pkt 1 c" p.p.s.a. (winno być art. 145 § 1 pkt 1 lit c), z uwagi na oddalenie skargi, podczas gdy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy Szczytna została wydana z naruszeniem art. 7,art. 10, art. 75, art. 77 i art. 79 k.p.a., polegającym na niezapewnieniu stronie skarżącej udziału w przeprowadzeniu dowodu poprzez pominięcie przesłuchania biegłego w obecności strony, mimo, że strona zgłaszała zastrzeżenia co do opinii biegłego. W ten sposób organ I instancji wydający decyzję, uniemożliwił stronie zadawanie pytań do biegłego, co miało istotne znaczenie przy wyjaśnieniu sprawy. Ponadto nie rozstrzygnął kwestii związanej z wyłączeniem biegłego z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności;
- - "art. 145 § 1 pkt 1 c" p.p.s.a. (winno być art. 145 § 1 pkt 1 lit c), z uwagi na oddalenie skargi R. K., podczas gdy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy Szczytna została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 84 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji jedynie w oparciu o opinię przedsiębiorcy z zakresu usług budowlanych S. J., podczas gdy w niniejszej sprawie wymagana jest wiedza specjalna i winien być powołany niezależny od stron biegły posiadający specjalistyczną wiedzę z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie do przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń.
Wskazując na te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Wojewódzki oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się na podstawie naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść wyroku tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 7, art. 10, art. 75, art. 77 i art. 79 k.p.a. oraz w zw. z art. 7 i art. 84 k.p.a., poprzez które autor skargi kasacyjnej stara się zakwestionować ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę zaskarżonego wyroku.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności wskazania wymaga, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej organy administracji publicznej rozstrzygające niniejszą sprawę w sposób wszechstronny i dokładny wyjaśniły stan faktyczny sprawy. Podkreślenia wymaga, że przedmiotem postępowania administracyjnego w tej sprawie była kwestia zbadania ewentualnej zmiany stanu wód jeziora Sawica dokonanych pracami budowlanymi K. K., które negatywnie wpływają na grunty sąsiednie, tj. na grunty R. K. i prowadzoną przez niego gospodarkę rybacką.
Stosownie zaś do treści art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, wójt burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom tylko wówczas, gdy spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe, w tym sporządzone przez biegłych opinie, wskazują na to, że stan wody jeziora Sawica od dziesięcioleci jest co do zasady niezmienny i oscyluje w granicach 133 m. n.p.m., z niewielkimi odchyleniami i obecnie również stan wody oscyluje na podobnym poziomie. Podkreślenia wymaga fakt, na co wskazywały zarówno organy administracji publicznej jak i Sąd pierwszej instancji, że biegli legitymują się wymaganą wiedzą z zakresu gospodarki wodnej, melioracji, ochrony środowiska przyrodniczego, inżynierii sanitarnej i wodnej oraz budownictwa. Specjalista S. J., J. S. oraz K. S. opinie swe oparli o stosowne ustalenia, a swoje twierdzenia w sposób wiarygodny uprawdopodobnili. Istotnym jest również fakt, że skarżący nie podważył skutecznie wniosków płynących z treści samej opinii, a także sposobów czy metod prowadzonych przez biegłych badań.
Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni podzielił pogląd Sądu Wojewódzkiego, że zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Z tych względów zarzut skargi kasacyjnej dotyczący wydania wyroku tylko i wyłącznie w oparciu o opinię z zakresu budownictwa Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieusprawiedliwiony.
Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut skargi kasacyjnej polegającym na niezapewnieniu stronie skarżącej udziału w przeprowadzeniu dowodu poprzez pominiecie przesłuchania biegłego w obecności strony, mimo, iż strona zgłaszała zastrzeżenia co do opinii biegłego. Pomimo, iż w istocie Sąd Wojewódzki nie wypowiedział się wprost co do wskazanego wniosku dowodowego, to uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Do oceny opinii biegłego, jak każdego innego dowodu, ma zastosowanie: art. 80 k.p.a., nakazujący organowi administracji oceniać czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego; art. 7 k.p.a., który nakazuje podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organ administracji obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z tych przepisów wynika, że organ administracji winien wyczerpująco ocenić opinie biegłego, a w razie jakichkolwiek wątpliwości co do jego prawidłowości podjąć działania zmierzające do usunięcia tych wątpliwości.
Nadto podkreślić należy, ze prowadzenie postępowania dowodowego zostało powierzone organowi administracji, który sam decyduje, czy skorzystanie z określonych środków dowodowych jest konieczne do wyczerpującego wyjaśnienia sprawy (art. 77 § 2, 3 i 4 k.p.a.). Zakres zaś ustaleń faktycznych w sprawie wyznaczają przepisy prawa materialnego, w hipotezie których zawarty jest abstrakcyjny stan faktyczny, którego konkretyzacja pozwala na zastosowanie konsekwencji zawartych w dyspozycji normy prawa. Z tych względów organy nie będąc zobowiązane do ustalania wszelkich powodów ujemnego dla strony spływu wód, ograniczyły się do ustalenia, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości istnieje związek przyczynowo-skutkowy wyrażający się w negatywnej zmianie stanu wód na innych gruntach, co bez wątpienia obrazują opinię powołanych biegłych. Z tych względów w niniejszej sprawie nie istniały istotne wątpliwości uzasadniające skorzystanie z dowodu uzupełniającego, tj. przesłuchania biegłego w obecności strony. Wskazując na powyższe, uznać należało, że Sąd Wojewódzki nie uchybił w sposób wpływający na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, wskazanym powyżej przepisom.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.