Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3178/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA albo sąd I instancji) odrzucił skargę "[...]" Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. (dalej skarżąca) na czynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej GIOŚ) z dnia [...] lutego 2018 r., wydaną w przedmiocie odmowy przeprowadzenia mediacji, zwracając skarżącej kwotę 200 zł, uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
W uzasadnieniu sąd I instancji wyjaśnił, że skarżąca zakwestionowała czynność GIOŚ, będącą brakiem zgody na przeprowadzenie mediacji. Niewyrażenie zgody jest czynnością, w tym przypadku podjętą przez organ w trakcie trwania postępowania jakie toczy się przed tym organem, natomiast w innym może też być czynnością strony postępowania zgodnie z art. 96c ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.). Nie można jej zatem zaliczyć do czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień czy obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), albowiem nie jest to czynność władcza przypisana jedynie organowi, wywołująca dla skarżącej określone skutki prawne, ale jest to czynność, którą może dokonać każdy potencjalny uczestnik mediacji (organ, strony postępowania) stosownie do art. 96a § 4 k.p.a. Ponadto nie można jej zaliczyć do żadnego innego przypadku, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 i 4a-9, § 2a oraz § 3 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej "[...]" Sp. z o.o. sp.k., reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła postanowienie z dnia 16 lutego 2018 r. w całości, zarzucając:
- 1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że odmowa wyrażenia zgody przez organ na mediację nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień czy obowiązków wynikających z przepisów prawa, albowiem nie jest to czynność jedynie przypisana organowi, czyli czynność władcza organu wywołująca dla skarżącej kasacyjnie określone skutki prawne, podczas gdy prawidłowa wykładnia w/w przepisu powinna prowadzić do wniosku, że działanie organu czynność taką stanowi,
- 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisu prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że odrzucenie skargi jest uzasadnione wobec faktu, że niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, podczas gdy prawidłowa ocena charakteru czynności dokonanej przez organ (braku zgody na mediację) powinna prowadzić do wniosku, że spełnia ona przesłanki z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a tym samym sprawa wywołana skargą na dokonaną czynność podlega kognicji sądu administracyjnego.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.
Rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny był ograniczony do sformułowanych we wniesionym środku odwoławczym podstaw, które nie okazały się zasadne. Skarżąca kasacyjnie niezasadnie wywodzi, jakoby zakresem sądowej kontroli miałaby zostać objęta czynność powiadomienia Jej o braku podstaw do przeprowadzenia mediacji.
Jak stanowi o tym art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kognicji sądu administracyjnego podlegają akty lub czynności z zakresu administracji publicznej inne aniżeli określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem m.in. aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania określonego w k.p.a. Rację ma sąd I instancji wskazując, że czynność z dnia 16 sierpnia 2017 r. została podjęta w ramach toczącego się postępowania administracyjnego. Już z tego tylko powodu nie jest ona objęta zakresem zastosowania art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność ta nie ma ponadto charakteru władczego. Nie wyrażając zgody na przeprowadzenie mediacji, organ nie wypowiada się w sposób władczy i jednostronny o prawach i obowiązkach jednostki. Poza tym, jak stanowi o tym art. 96a § 2 k.p.a., mediacja jest dobrowolna. Organ administracji publicznej nie ma obowiązku uczestnictwa w mediacji, gdy nie dostrzega ani samego przedmiotu, który mógłby nią zostać objęty, ani szans na powodzenie tej formy załatwienia sprawy administracyjnej.
W świetle dobrowolności mediacji, trudno byłoby przyznać sądowi administracyjnemu uprawnienie do ingerencji w tę sferę działania organu. Sprowadzałaby się ona do tego, że sąd mógłby niejako przymusić organ do podjęcia mediacji ze stroną wbrew jego woli. Działanie takie z punktu widzenia istoty mediacji oraz szans na to, żeby zakończyła się ona pozytywnie dla strony postępowania byłoby wysoce wątpliwe.
Z uwagi na powyższe, sąd I instancji wydając postanowienie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie naruszył tej regulacji prawnej, albowiem doszedł on do zgodnego z prawem przekonania, że czynność z dnia [...] sierpnia 2017 r. nie podlegała sądowej kontroli.
Z przedstawionych względów, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Należy w tym miejscu zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym oparł się w tej materii na art. 182 § 1 p.p.s.a., nie znajdując podstaw do przeprowadzenia rozprawy. Stan faktyczny w tej sprawie był nieskomplikowany i nie wzbudzał on wątpliwości. Problematyka natury prawnej została natomiast wyczerpująco przedstawiona zarówno w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jak i w skardze kasacyjnej. Względy ekonomii procesowej przemawiały za jak najszybszym rozpoznaniem niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym.