Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 504/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. T. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2012 r. znak [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzję z [...] 2012 r. znak [...] (dalej decyzja z [...] 2012 r.) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej PINB) nakazującą A. T. (dalej skarżąca) i A. T. rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr [...], obręb [...] w [...], wysłano A. T. za pośrednictwem poczty przesyłką poleconą za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Przesyłkę tę zwrócono dnia 7 marca 2012 r. do PINB z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" i adnotacją o jej dwukrotnym awizowaniu dnia 21 lutego 2012 r. i 29 lutego 2012 r.
Dnia 27 kwietnia 2012 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z [...] 2012 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Postanowieniem z [...] 2012 r. znak [...] (dalej postanowienie z [...] 2012 r.) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej WINB, bądź organ II instancji) odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] 2012 r.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że niniejszy wniosek złożono wraz z odwołaniem z dochowaniem siedmiodniowego terminu. Spełnione zostały więc dwie przesłanki z art. 58 § 1 i 2 kpa. W ocenie WINB, skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. A. T. podniosła wprawdzie, że o istnieniu decyzji z [...] 2012 r. dowiedziała się dnia 23 kwietnia 2012 r. (data doręczenia upomnienia wzywającego ją do wykonania rozbiórki nakazanej decyzją z [...] 2012 r.), ale nie wskazała żadnych okoliczności uniemożliwiających odbiór przesyłki zawierającej tę decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził, że nie sposób uznać, by doręczenie decyzji z [...] 2012 r. było nieskuteczne, np. z powodu wysłania go pod niewłaściwy adres. Na adres ul. [...] w [...] wysłana była większość korespondencji kierowanej do A. T. i, jak wynika z akt sprawy, była odbierana przez skarżącą osobiście. Wprawdzie we wniosku podniosła ona, że od kilku lat nie mieszka z mężem, jednak wciąż wskazuje w nim ten sam ww. adres. Odebrane przez skarżącą zawiadomienie z [...] 2011 r. świadczy o tym, że wiedziała ona o wszczęciu postępowania w sprawie budynku.
Tym samym, znając swój stan zdrowia, winna była przewidzieć swą ewentualną nieobecność pod tym adresem i niemożność odbierania korespondencji, w tym przesyłek awizowanych, i stosownie do art. 41 § 1 kpa powiadomić organ I instancji o każdej zmianie swego adresu, a także o nieobecności pod adresem dotychczasowym, ze wskazaniem adresu do korespondencji. Z uwagi na brak informacji w tym zakresie, doręczenie decyzji z [...] 2012 r. miało skutek prawny.
Zdaniem WINB nie można uznać, by choroba skarżącej, polegająca na braku możliwości poruszania się była chorobą nagłą, która uniemożliwiła jej odebranie owej decyzji. Z argumentacji skarżącej nie wynika, by w czasie 14-dniowego terminu awizowania przesyłki w placówce pocztowej zaistniały jakieś nagłe okoliczności, uniemożliwiające jej odbiór. Organ zauważył, że przepisy kpa przewidują możliwość działania strony przez pełnomocnika, a więc skoro skarżąca nie mogła sama zadbać właściwie o swe interesy, nie było żadnych przeciwwskazań do skorzystania przez nią z tego uprawnienia.
Skargę na postanowienie z [...] 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła A. T. Skarżąca podniosła, że budynek gospodarczy wybudowany na działce nr [...], obręb [...] w [...], usytuowany przy granicy działki nr [...] został dobudowany przez męża w ostatnich latach. Z tego co wie, został on złożony z płyt ogrodzeniowych, które nie są na stałe związane z gruntem. Miał służyć jako tymczasowe przykrycie materiałów, a następnie miał zostać rozebrany.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa), skargę oddalił.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w postanowieniu z [...] 2012 r. trafnie uznano, że w stanie faktycznym sprawy brak podstaw do przywrócenia terminu.
Wojewódzki Sąd zaznaczył, że organ prawidłowo przyjął, że doręczenie zastępcze z mocy art. 44 kpa wywołuje takie skutki, jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Decyzja z [...] 2012r., wysłana na adres skarżącej, nie została przez nią osobiście odebrana. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, z uwagi na niemożność doręczenia adresatowi bądź pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, którzy podjęliby się oddania przesyłki adresatowi, przesyłka została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym w [...] w dniu 21 lutego 2012 r., o czym zawiadomienie (awizo) umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata w dniach 21 lutego 2012 r. i 29 lutego 2012 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki wróciło do nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie".
W związku z tym, na mocy art. 44 kpa, organ prawidłowo uznał, że decyzja została skutecznie doręczona A. T. w dniu 6 marca 2012 r., a 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji z [...] 2012 r., upłynął w dniu [...] 2012 r.
Wskazał, że w świetle akt sprawy nie ulega wątpliwości, co nie było zresztą przez skarżącą kwestionowane, że decyzja z [...] 2012 r. skierowana została pod właściwy adres. Faktu tego nie zmienia powołana przez pełnomocnika skarżącej okoliczność, że skarżąca mieszka w jednym budynku z mężem, ale w osobnych pomieszczeniach.
Mając to wszystko na uwadze, Sąd I instancji uznał za prawidłowe ustalenie organu, że decyzja z [...] 2012r. została skutecznie doręczona skarżącej [...] 2012 r., a odwołanie złożone zostało z przekroczeniem ustawowego terminu. Takie ustalenie stanowi podstawę do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie tego terminu.
Skarżąca wskazała, że przyczyną uchybienia terminu był jej wiek i stan zdrowia, co powoduje że jest "przykuta do łóżka" i nie może chodzić. Jak zasadnie stwierdził organ, nie można jednak przyjąć, by choroba skarżącej była chorobą nagłą i stanowiła niezawinioną przez nią przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania, skoro skarżąca sama wskazała, że taki stan trwa od kilku lat i jak wynika z akt sprawy ani wcześniej, ani też później, nie stanowił przeszkody w odbieraniu przez nią korespondencji. Podobnie należy ocenić zasygnalizowaną we wniosku okoliczność, że wielokrotnie prosiła męża "żeby nic nie budował bez zezwolenia", ale on jej "nie słuchał i nie pozwolił odbierać żadnych pism". W kontekście całej argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu, trudno uznać, że przyczyną nieodebrania przesyłki zawierającej decyzję z [...] 2012 r., prawidłowo awizowanej i złożonej w urzędzie pocztowym przez okres 14 dni, było "zastraszanie" skarżącej przez męża, na co powołał się pełnomocnik A. T. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem, a jeśli nawet – że był to powód dający podstawę do przywrócenia terminu.
Sąd I instancji zgodził się z organem, że w tej sytuacji A. T. mogła ustanowić pełnomocnika, o jakim mowa w art. 33 kpa, do którego byłaby kierowana korespondencja w sprawie. Decyzję z [...] 2012 r. osobiście odebrał A. T. i jej nie zaskarżył. W tej sytuacji podniesiony na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej argument, że A. T. "jako żona walczy o budynek postawiony przez męża, żeby nadal trwał" również nie może być argumentem przemawiającym za uwzględnieniem skargi, skoro sam A. T. zrezygnował z zaskarżenia decyzji.
Prawidłowo zatem przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że A. T. nie wskazała na żadną istotną przeszkodę, która rzeczywiście uniemożliwiłaby jej odebranie przesyłki czy to w domu, w którym mieszka, czy też w terminie, w którym przesyłka ta pozostawała w urzędzie pocztowym tj. od 21 lutego do 7 marca 2012 r., a co za tym idzie, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania bez swej winy.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiodła A. T., reprezentowana przez radcę prawnego T. G., zarzucają naruszenie przepisów postępowania:
- 1. art. 58 § 1 kpa przez przyjęcie, że nie ma podstaw do przywrócenia terminu mimo uprawdopodobnienia przez skarżącą, że uchybienie nastąpiło bez jej winy;
- 2. art. 141 § 4 ppsa przez nie rozważenie okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu w szczególności, że była zastraszana przez męża A. T., który zabraniał odbioru wszelkich pism urzędowych.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach i zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Oświadczyła, że nie otrzymała wynagrodzenia.
Naczelny sąd administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zm. 1101 i 1529, dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1, dalej uchwała I OPS 10/09).
W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Zarzut naruszenia art. 58 § 1 kpa okazał się nieusprawiedliwiony. Autor skargi kasacyjnej wskazał jedynie na naruszenie normy dopełnienia, pomijając całkowicie wskazanie naruszenia normy odniesienia (uzasadnienie uchwały I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1, s. 21-22), co czyni tak postawiony zarzut nieskutecznym. Wbrew zarzutowi, Sąd I instancji w sposób należyty ocenił, że okoliczności wskazywane przez skarżącą jako uprawdopodobniające, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, w istocie nie pozwalały na przyjęcie braku winy po stronie skarżącej. Nawet w odwołaniu z 26 kwietnia 2012 r. skarżąca wskazała jako swój adres "ul. [...], [...]"; k. 2 akt WINB) i pod tym adresem osobiście odbierała korespondencję dnia 13 czerwca 2011 r., 23 kwietnia 2012 r., 8 maja 2012 r. (k. 13b, 18b, 19b akt PINB).
Tym samym trafnie Sąd I instancji akceptował pogląd organu II instancji, zaprezentowany w postanowieniu z [...] 2012 r., że wskazywane przez skarżącą okoliczności nie spełniały przesłanek z art. 58 § 1 kpa.
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa jest nietrafny. Przepis ten określa składniki jakie winno posiadać uzasadnienie wyroku tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W niniejszej sprawie wszystkie te elementy, które są niezbędne uzasadnienie wyroku zawiera: zarówno część historyczną, w której podano wszystkie istotne okoliczności sprawy jak i merytoryczne stanowisko Sądu, które wskazuje z jakich przyczyn Sąd wydał rozstrzygnięcie nie uwzględniające skargi. Wskazany wyżej przepis stanowi przede wszystkim o konstrukcji uzasadnienia. Dlatego też, nie ma podstaw do przyjęcia by Sąd I instancji dopuścił się uchybień przy jego konstruowaniu. Wojewódzki Sąd szczegółowo rozważył okoliczności podnoszone przez skarżącą, które w jej ocenie miały wskazywać na brak jej winy w uchybieniu terminu. Z faktu, że skarżąca nie zgadza się z oceną Sądu nie można kwestionować prawidłowości uzasadnienia.
Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 ppsa), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 490), pełnomocnik skarżącej winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach wniosek wraz z oświadczeniem, o jakim mowa w tym przepisie.