Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 262/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 327/24 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 grudnia 2023 r., w przedmiocie rozbiórki budynku.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w skardze powołano się na przesłankę z art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2026.143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), która przewiduje, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. W uzasadnieniu skargi o wznowienie wskazano z kolei, że skarżący w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 327/24 nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i nie miał świadomości, że postępowanie w sprawie o tej sygnaturze akt dotyczy tej samej nieruchomości co w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 328/24, w której wydany został wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2025 r. sygn. akt II OSK 167/25, uchylający wyrok WSA oraz decyzję zaskarżoną w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 328/24
Zdaniem Sądu powyższe uzasadnienie w żadnej sposób nie odnosi się do powołanej podstawy wznowieniowej. Nie wskazano na brak zdolności sądowej lub procesowej skarżącego. Nie zarzucono, że skarżący był nienależycie reprezentowany, a wręcz zaakcentowano bezsporną okoliczność, że skarżący w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 327/24 nie był reprezentowany przez pełnomocnika. Nie sposób także – zdaniem Sądu – przyjąć, że powołane w uzasadnieniu skargi o wznowienie okoliczności związane z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w innej sprawie niż objęta niniejszą skargą o wznowienie postępowania sądowego stanowią uzasadnienie ostatniej z przesłanek podstawy z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., czyli wskazują, że wskutek naruszenia przepisów prawa w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 327/24 skarżący był pozbawiony możności działania. Wszak sam pełnomocnik zauważa, że skarżący w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 327/24 złożył wniosek o uzasadnienie wyroku po terminie i jego wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności został oddalony postanowieniem Sądu z dnia 13 grudnia 2024 r. W wyniku postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2025 r. sygn. akt II OZ 25/25 postanowienie o odmowie przywrócenia terminu uprawomocniło się.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł D. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia WSA w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2026 r. w całości i przekazania Sądowi I instancji sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, tj.:
art. 280 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania w sytuacji, gdy skarga o wznowienie postępowania opierała się na ustawowej podstawie wznowienia, bowiem skarżący kasacyjnie, nie będąc należycie reprezentowanym w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika oraz nie mając świadomości o toczących się równolegle trzech odrębnych sprawach dotyczących tej samej nieruchomości, został pozbawiony możliwości ochrony swoich praw;
art. 271 pkt 1 p.p.s.a. poprzez wskazanie, że brak reprezentacji skarżącego kasacyjnie przez profesjonalnego pełnomocnika nie odnosi się do podstawy wznowieniowej, podczas gdy w okolicznościach sprawy brak fachowej reprezentacji skutkował niemożliwością ustalenia wzajemnych zależności pomiędzy prowadzonymi postępowaniami przed sądem administracyjnym, a w konsekwencji skarżący kasacyjnie działał w usprawiedliwionym przekonaniu, że złożenie jednego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku o sygn. II SA/Gl 326/24 będzie wystarczające dla zabezpieczenia jego interesów prawnych, co w konsekwencji, wbrew stanowisku Sądu I instancji, stanowi podstawę wznowieniową dotyczącą braku należytej reprezentacji, o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Ponieważ z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie, skarga kasacyjna mogła być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym niezależnie od wniosków stron postępowania w tym zakresie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki warunkujące dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego.
Pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie oparł swoje zarzuty na rzekomym braku należytej reprezentacji strony i połączył to z art. 271 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Pomimo tak wskazanej podstawy kasacyjnej Sąd przyjął, że pełnomocnikowi chodziło o art. 271 pkt 2 p.p.s.a., bowiem wniosek taki wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej.
Przechodząc do oceny tej kwestii, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że pozbawienie strony możności działania oznacza pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. Wystąpienie tej przesłanki wznowienia postępowania wymaga wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem stron możliwości działania w podanym wyżej znaczeniu (zob. Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, WKP 2024, komentarz do art. 271 p.p.s.a.).
W wyroku z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn.. akt I OSK 305/19 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "(...) niemożność działania, czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Należy przy tym podnieść, że konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem strony możliwości działania. Zapewnienie możności działania strony rozumieć należy przede wszystkim jako umożliwienie jej dokonywania czynności procesowych poprzez np. składanie pism i wniosków, prawidłowe zawiadamianie o rozprawach i umożliwienie w nich uczestniczenia".
Z powyższych przykładów orzecznictwa i doktryny wynika zatem jasno, że nie można mówić o nienależytej reprezentacji strony w postępowaniu w sytuacji, gdy nie była ona reprezentowana przez fachowego pełnomocnika i działając samodzielnie, na skutek niewiedzy, pozbawiła się możliwości działania w konkretnej sprawie. Taka sytuacja, co słusznie zaakcentował Sąd I instancji, zaistniała w przypadku skarżącego D. K. Z akt sprawy wynika, że skarżący był zawiadamiany o terminie rozprawy w sprawach o sygn. akt II SA/Gl 326/24 oraz II SA/Gl 327/24, a więc miał świadomość, że rozpoznawane były odrębne sprawy oznaczone różnymi sygnaturami.
Nie można zatem mówić o błędzie proceduralnym Sądu, na skutek którego skarżący został pozbawiony możliwości obrony swoich praw, co zostało również potwierdzone w postanowieniach o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroków w ww. sprawach. W aktualnie rozpatrywanej skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego również nie wskazał na żadną okoliczność, która stanowiła naruszenie prawa i wpłynęła bezpośrednio na ograniczenie skarżącemu prawa do sądu.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo zatem dokonał wykładni art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a co za tym idzie prawidłowo odrzucił skargę o wznowienie postępowania w oparciu o art. 280 § 1 p.p.s.a.
Skoro podniesione przez skarżącego zarzuty kasacyjne okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.