Uzasadnienie
Wyrokiem z 10 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. K. (dalej również jako "skarżący") na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej również jako "organ") z [...] września 2015 r., w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu [...] marca 2015 r. E. K. wystąpił do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W części D pkt I ww. wniosku jako cel pobytu cudzoziemca oraz w części F pkt I, tj. w uzasadnieniu wniosku wskazano:,,kontynuacja pracy w firmie E. Sp. z o. o. na stanowisku prezesa zarządu.", również w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wskazano te same okoliczności pobytu.
Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Wojewoda Mazowiecki na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a w zw. z art. 142 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (j. t. Dz. U. z 201 lr., Nr 264 poz. 1573 z późn. zm., dalej "ustawa o cudzoziemcach"). odmówił udzielenia E. K. wnioskowanego zezwolenia. Po rozpatrzeniu wniosku cudzoziemca i zbadaniu dostępnego materiału dowodowego oraz okoliczności sprawy Wojewoda Mazowiecki stwierdził, iż wnioskodawca wypełniając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, nie wskazał w części D pkt XIII wniosku, iż był karany sądownie, a tym samym złożył wniosek zawierający fałszywą informację w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
Od powyższego rozstrzygnięcia w dniu [...] lipca 2015 r. E. K. złożył odwołanie.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] września 2015 r. po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2015 r. orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że stosownie do treści art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o cudzoziemcach udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odmawia się cudzoziemcowi, gdy w postępowaniu w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy złożył on wniosek zawierający nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje lub dołączył do niego dokumenty zawierające takie dane lub informacje. Organ podkreślił, że z akt sprawy wynika że, w części D pkt XIII wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemiec na pytanie: "Czy był Pan (Pani) karany sądownie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ?" udzielił odpowiedzi: "Nie ".
W toku prowadzonego postępowania o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy organ I instancji ustalił, iż wobec cudzoziemca prowadzone było postępowanie przygotowawcze przez Komendę Powiatową Policji w Piasecznie oraz, że sprawę przekazano do Prokuratury Rejonowej w Piasecznie [...] (k. 129). Dodatkowe ustalenia dokonane przez organ I instancji we współpracy z Prokuraturą Rejonową w Piasecznie wykazały, iż Prokuratura w dniu [...] stycznia 2014 r. skierowała akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Piasecznie II Wydział Karny, sygn. akt. II K 41/14. Wraz z pismem z dnia [...] lipca 2015 r. Sąd Rejonowy w Piasecznie II Wydział Karny przesłał do Wojewody Mazowieckiego kserokopie akt sprawy o sygn. II K 41/14, w których znajdował się m.in. odpis wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 6 marca 2014 r., na mocy którego E. K. za popełnienie czynu z art. 35 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2014r. poz. 455 z późn. zm.) w zw. z art. 58 § 3 Kodeksu karnego został skazany na karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na 300 zł oraz zasądzono od oskarżonego koszty postępowania sądowego w kwocie trzy tysiące dziewięćdziesiąt złotych. Wyrok uprawomocnił się [...] maja 2014 r., a cała kwota została uiszczona w dniu [...] października 2014 r.
Organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2015 r. W. G. – pełnomocnik skarżącego do wypełnienia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy - uprzedzona o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny za składanie fałszywych zeznań, po zapoznaniu z materiałem dowodowym złożyła do protokołu przesłuchania m.in. następujące zeznania: "Wypełniając wniosek pytałam klienta, czy był karany. On wtedy był z tłumaczem. Powiedział, że nie był karany i nie ma żadnego dokumentu. Nadmienił, że ktoś jakąś pocztę odebrał, on niczego nie miał, dopiero później dostał jakieś wezwanie, być może było to wezwanie do zapłaty kary grzywny. Na dzień złożenia wniosku on nie wiedział, że ma zapłacić grzywnę, i że coś toczyło się w sądzie.". Organ podkreślił, że z akt sprawy wynika, że cudzoziemiec zapłacił karę grzywny w wysokości 33.090.00 zł za pośrednictwem swojego adwokata pana W. R. w dniu [...] października 2014 r. Natomiast przedmiotowy wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony w dniu [...] marca 2015 r. W związku z powyższym twierdzenia pełnomocnika strony, w ocenie organu, stoją w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.
Uwzględniając powyższe ustalenia, a w szczególności treść zeznania złożonego do protokołu przesłuchania w charakterze strony, organ stwierdził, iż E. K. był świadomy faktu, iż toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne oraz, że został wydany w sprawie wobec niego wyrok o sygn. II K 41/14.
W ocenie organu odwoławczego powyższe ustalenia uzasadniają stwierdzenie, iż E. K. wypełnił obligatoryjne przesłanki określone w art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o cudzoziemcach, przemawiające za odmową udzielenia mu wnioskowanego zezwolenia.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. K. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o cudzoziemcach poprzez przyjęcie, że złożył fałszywe informacje, podczas gdy złożył jedynie podpis pod błędnie wypełnionym wnioskiem. Skarżący podniósł, że udzielenie nieprawdziwej informacji o karalności stanowiło oczywistą omyłkę pisarską pełnomocnika skarżącego przy wypełnianiu wniosku, co świadczy o braku winy i zamiaru skarżącego wprowadzenia organu administracyjnego w błąd.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj: art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 80 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 136 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący podniósł, że w oświadczeniu z dnia [...] września 2015 roku, załączonego do skargi W. G. przyznaje wprost, iż: "Pan E. informował mnie o fakcie bycia skazanym na terytorium Polski oraz o wykonaniu orzeczonej kary grzywny i spłacie innych zobowiązań finansowych wynikających z wyroku. Informacja powyższa została błędnie przeze mnie zrozumiana i wpisana do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy jako,,nie był karany na terytorium Polski", choć w rzeczywistości był karany, ale wykonał wszystkie orzeczone wobec niego kary". Powyższe oświadczenie nie było przedmiotem rozpoznania przez organy administracyjne bowiem pełnomocnik W. G. złożyła je skarżącemu dopiero w późniejszym czasie, to jest po dacie wydania skarżonej decyzji. Wobec czego niemożliwym było przedstawienie ww. dowodu na wcześniejszym etapie postępowania.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2015 r. nie naruszają przepisów prawa. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że bezsporne w niniejszym postępowaniu jest to, że w złożonym w dniu [...] marca 2015 r. wniosku skarżący w części D pkt XIII i XIV formularza wniosku zaznaczył odpowiedzi przeczące w zakresie udzielenia odpowiedzi na pytania o karalność oraz prowadzone wobec niego postępowanie karne. Tym samym cudzoziemiec zawarł we wniosku niezgodną z rzeczywistym stanem informację dotyczącą jego karalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W sprawie bezsporny jest również fakt skazania skarżącego wyrokiem nakazowym z dnia 6 marca 2014 r. za popełnienie czynu z art. 35 ust.1 ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2014r., poz. 455 z późn. zm.) w zw. z art. 58 § 3 k.k. na karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych (wysokość 1 stawki określono na kwotę 300 zł) oraz wykonania tej kary przez skarżącego w dniu [...] października 2014 r.
Jeżeli chodzi zaś o kluczową w sprawie kwestię odpowiedzialności skarżącego, w ocenie Sądu, organ odwoławczy, zdaniem Sądu, prawidłowo ocenił, że podana przez skarżącego we wniosku informacja była informacją fałszywą, podaną świadomie i dotyczyła okoliczności istotnej z punktu widzenia przesłanek uzasadniających udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. Twierdzenia skarżącego, iż podanie nieprawdziwej informacji o niekaralności nie było jego zawinionym działaniem, a stanowiło jedynie omyłkę pisarską popełnioną przez jego pełnomocnika nie zasługuje, w ocenie Sądu, na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazano, że skarżący mimo, iż skorzystał z pomocy pełnomocnika przy wypełnianiu wniosku, ponosi w pełni odpowiedzialność za treść w nim podaną i nie może zwolnić się od niej ze względu na błąd osoby, której powierzył wypełnienie formularza wniosku.
Ostatecznie to cudzoziemiec, nie jego pełnomocnik podpisał wniosek i potwierdził w ten sposób prawdziwość wskazanych w nim danych. Złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie wiedzy potwierdzone podpisem skarżącego stanowi w momencie tej akceptacji oświadczenie samego cudzoziemca. Brak staranności w zapoznaniu się z informacjami zawartymi w formularzu wniosku na co wskazują zeznania skarżącego, w których stwierdził, że jedynie pobieżnie zapoznał się z wypełnionym wnioskiem niewątpliwie, w ocenie Sądu, obciąża skarżącego. Jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje, zdaniem Sądu, podstawy do twierdzenia, iż doszło jedynie do braku staranności po stronie skarżącego przy wypełnianiu wniosku, lecz do zawinionego działania.
Sąd nie dał wiary twierdzeniu skarżącego zawartemu w skardze, że podana informacja była wynikiem omyłki pisarskiej, do której doszło w wyniku niezrozumienia przez pełnomocnika sytuacji skarżącego przez niego opisanej. Sąd I instancji wskazał, że z zeznań ówczesnego pełnomocnika skarżącego W. G. wynika, że przekazywanie przez skarżącego informacji koniecznych do wypełnienia wniosku odbywało się w obecności tłumacza co z pewnością wyklucza błędy w komunikacji dotyczące zadawanych pytań i udzielanych odpowiedzi, a także brak możliwości rzetelnego zapoznania się z treścią oświadczeń wpisanych do wniosku.
Sąd zauważył, że choć twierdzenie o pomyłce w wypełnieniu wniosku sugeruje skarżący w swoich zeznaniach w dniu [...] czerwca 2015 r., kiedy nie ukrywa już faktu skazania na karę grzywny i wykonania tego orzeczenia, to jednak zeznania jego pełnomocnika złożone w dniu następnym temu przeczą. W. G. stwierdziła wówczas, że skarżący udzielając odpowiedzi podczas wypełniania przez nią wniosku przekazał jej informację, że nie był karany i dopiero w odwołaniu od decyzji jako pełnomocnik skarżącego podniosła argument popełnienia oczywistej omyłki pisarskiej przy wypełnianiu wniosku. Słusznie więc, zdaniem Sądu, organ odwoławczy ocenił, że podania nieprawdziwej informacji we wniosku nie można uznać za oczywistą omyłkę czy zwykły błąd pisarski lecz jako odzwierciedlenie przekazanej przez skarżącego informacji pełnomocnikowi wypełniającemu wniosek.
W ocenie Sądu oświadczenie skarżącego o niekaralności było wynikiem zawinionego działania skarżącego, który podając fałszywą informację w tym zakresie co najmniej godził się na to, że podaje nieprawdziwą informację. Ponadto jak słusznie, w ocenie Sądu, wskazał w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy nie ma żadnych przesłanek, by przypuszczać, że skarżący w dacie wypełniania wniosku nie miał wiedzy o prawomocnym skazaniu na karę grzywny. Przede wszystkim skarżący w dniu [...] października 2014 r. uiścił karę grzywny i koszty postępowania w wysokości 33.090 zł, miał świadomość, że jego dane figurowały w wykazie osób niepożądanych na terytorium RP w związku z wydanym w dniu 6 marca 2014 r. wyrokiem (po uiszczeniu grzywny wystąpił zarówno o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak też o wykreślenie danych z wykazu).
Nadto na miesiąc przed złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt na terytorium RP dysponował już opinią prawną sporządzoną przez jego pełnomocnika w sprawie karnej dotyczącą prawomocnie zakończonego postępowania w sprawie II K 41/14 i przesłanek do wznowienia postępowania.
Sąd I instancji oddalił również wniosek o przeprowadzenie dowodów z oświadczeń W. G., tłumacza D. J. oraz kserokopii postanowienia o umorzeniu dochodzenia w sprawie podrobienia podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji z sądu i umowy najmu mieszkania, gdyż nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zawnioskowane dokumenty prywatne powstały po dacie wydania decyzji, w związku z czym, zdaniem Sądu, nie mogły mieć wpływu na ocenę jej legalności.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożył E. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznania skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi z dnia 10 marca 2016 r. zarzucił naruszenie:
- a) przepisów prawa materialnego, tj.:
- - art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o cudzoziemcach - poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że podana we wniosku informacja dotycząca karalności była informacją fałszywą, podaną świadomie i dotyczyła okoliczności istotnej z punktu widzenia przesłanek uzasadniających udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy;
- b) przepisów postępowania, tj:
- - art. 106 § 3 w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 105 p.p.s.a. – poprzez oddalenie dowodów uzupełniających z dokumentów dołączonych do skargi podczas gdy przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów było niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w przedmiotowej sprawie i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - poprzez niewłaściwą interpretacje przepisu art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. i zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, w sytuacji gdy organy I i II instancji dokonały błędnej oceny dowodów, prowadzącej do ustalenia, że w postępowaniu mającym na celu udzielenie zezwolenia skarżący podał nieprawdziwe informacje.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga kasacyjna podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która wniosła skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, po doręczeniu im odpisu skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 p.p.s.a.)
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać co następuje.
W kwestii odpowiedzialności skarżącego za złożenie fałszywych informacji we wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji.
Kluczowe w ocenie NSA są tu zeznania W. G. z dnia [...] czerwca 2015 r. w których, jak należy przypomnieć zeznała co następuje: "Wypełniając wniosek pytałam klienta, czy był karany. On wtedy był z tłumaczem. Powiedział, że nie był karany i nie ma żadnego dokumentu. Nadmienił, że ktoś jakąś pocztę odebrał, on niczego nie miał, dopiero później dostał jakieś wezwanie, być może było to wezwanie do zapłaty kary grzywny. Na dzień złożenia wniosku on nie wiedział, że ma zapłacić grzywnę, i że coś toczyło się w sądzie." Zeznania te jako część materiału dowodowego w sprawie stanowiły podstawę decyzji odmownej w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy.
W ocenie tego zeznania, w związku z późniejszą argumentacją skarżącego, Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na dwie istotne kwestie. Po pierwsze, skarżący w trakcie wypełniania wniosku korzystał z usług tłumacza zatem nie można przyjąć, że został źle zrozumiany czy też sam nie zrozumiał treści zadawanych mu pytań. Po drugie, W. G. zajmuje się świadczeniem usług polegających na wypełnianiu tego rodzaju wniosków cudzoziemcom, zatem jeżeli uzyskała od skarżącego odpowiedź na pytanie trudno przyjąć stanowisko, że popełniła tak znaczącą omyłkę. Należy jeszcze raz podkreślić, że błędne oświadczenie nie dotyczy pytań pomocniczych typu: kiedy ? za jaki czyn ? ale zasadniczego pytania: czy skarżący był karany ?. Chodzi zatem de facto o pytanie, na które można udzielić odpowiedzi na zasadzie: tak lub nie. Trudno o pytanie bardziej oczywiste i nie sposób dać wiary aby przy tak postawionym pytaniu, przy obecności tłumacza i profesjonalnego pełnomocnika zajmującego się wypełnianiem wniosków, doszło do problemów interpretacyjnych.
Zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o cudzoziemcach udzielenia zezwolenia odmawia się cudzoziemcowi, gdy w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy złożył on wniosek zawierający nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje. Jak wskazał Sąd I instancji, z czym zgodził się również pełnomocnik, treść przepisu powinna być interpretowana w ten sposób, że do wydania decyzji odmownej muszą być spełnione dwie przesłanki: cudzoziemiec musi podać świadomie nieprawdziwą informacje, a do tego informacja ta musi dotyczyć okoliczności mających istotne znaczenie.
W świetle wcześniejszych rozważań należy wykluczyć błędy komunikacyjne, natomiast własnoręczny podpis skarżącego pod wnioskiem oznacza, iż w pełni zaakceptował informacje w nim zawarte. Jeżeli chodzi o okoliczności mające znaczenie dla sprawy podanie fałszywej informacji w tym konkretnym przypadku było w ocenie NSA kluczowe. Jak wskazał Sąd I instancji ukaranie skarżącego nie dotyczyło przestępstwa wymienionego w art. 117 ustawy o cudzoziemcach. Został jednak skazany za czyn z ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2014r., poz. 455 z późn. zm.). Fakt ten jest szczególnie istotny z uwagi na okoliczność, że skarżący ubiega się o pobyt czasowy m.in. w celu dalszego prowadzenia spółek na terytorium RP, a z tą właśnie działalnością powiązane jest postępowanie karne. Nie można zatem mówić o okolicznościach nie mających istotnego znaczenia w sprawie.
Oświadczenia W. G. z dnia [...] września 2015 r., jak również tłumacza D. J. z [...] października 2015 r. słusznie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zostały uznane przez Sąd I instancji za niemające wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, iż powstały po dacie jej wydania. Wskazane oświadczenia prywatne nie mogą stanowić przeciwwagi dla zeznania W. G. z [...] czerwca 2015 r., a sama ich treść jest w ocenie Sądu niezrozumiała. Jeżeli W. G. oświadczyła, że wiedziała od skarżącego iż był on skazany na terytorium Polski oraz o wykonaniu orzeczonej kary grzywny i spłacie zobowiązań finansowych wynikających z wyroku to w jaki sposób informacja ta mogła być "błędnie zrozumiana" i wpisana do wniosku jako "nie był karany na terytorium Polski".
Dodatkowo na niekorzyść skarżącego przemawia fakt, iż oświadczenie to powstało już po wydaniu decyzji, a więc można przypuszczać, że powstało na skutek próby zmiany oceny sprawy przez Sąd wobec niekorzystnego dla niego wcześniejszego toku postępowania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.