Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 25 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1829/13

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 27 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/GL 1167/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, oddalił skargę.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.

Wójt Gminy Porąbka decyzją z [...] listopada 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 84 i art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. nr 199, poz. 1227 ze zm.) zwanej dalej "ustawą środowiskową", art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 z 2000 r. poz. 1071 ze zm.), oraz w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r. nr 257, poz. 2573 ze zm.), stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla zadania pod nazwą "[...]".

W uzasadnieniu wskazano, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bielsku-Białej opinią sanitarną z [...] września 2011 r. nr [...] ustalił brak obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko dla ww. przedsięwzięcia. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. wskazana inwestycja została zaliczona do mogących znacząco oddziaływać na środowisko, jednak wielkość i zakres tego przedsięwzięcia nie wpłynie ujemnie na stan sanitarno-higieniczny i zdrowie ludzi. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w postanowieniu z [...] września 2011 r. znak [...] wyraził opinię, że dla wskazanego przedsięwzięcia istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Wnioskiem z 26 marca 2012 r. (data wpływu do organu) T. w O. wystąpiło o stwierdzenie nieważności wskazanej powyżej decyzji Wójta Gminy Porąbka wskazując, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 i 6 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ewentualnie wniesiono o stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem wnioskodawców decyzja z [...] listopada 2011 r. w sposób rażący narusza art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/34/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory w zw. z art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach:

1. – bez dokonania oceny skutków planowania przedsięwzięcia dla obszaru Natura 2000 PLH [...] "[...]",
2. – bez upewnienia się, że planowane przedsięwzięcie nie wpłynie niekorzystnie na potencjalny obszar Natura 2000 "[...]".

Zarzucono brak dokonania przez organ w postępowaniu samodzielnych ustaleń w przedmiocie argumentacji zawartej w opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach oraz brak wyjaśnienia w treści decyzji dlaczego Wójt uznał za nietrafne argumenty zawarte w opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z [...] czerwca 2012 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Porąbka z [...] listopada 2011 r. nr [...]. W podstawie prawnej tej decyzji Kolegium wskazało art. 17, art. 18 oraz art. 21 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. nr 79, poz. 856) art. 71 oraz art. 84 ustawy środowiskowej, a także art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach organ podał, że planowane przedsięwzięcie należy do grupy przedsięwzięć, co do którego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania jego wpływu na środowisko jest ustalany fakultatywnie po uwzględnieniu parametrów selekcji określonych w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej. Obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o wydanie decyzji środowiskowej jest zasięgnięcie opinii właściwych organów, jednak orzekając organ nie jest związany wyrażoną opinią, bowiem to do niego należy ostateczna ocena czy dla danego przedsięwzięcia należy przeprowadzić ocenę jego oddziaływania na środowisko, czy też nie ma takiej konieczności.

Następnie organ podniósł, że powoływana przez odwołujące T. dyrektywa zawiera jedynie ogólne wytyczne w kierunku sposobu dostosowania prawa krajowego państwa członkowskiego do obowiązujących w tym zakresie przepisów wspólnotowych. Dyrektywy w przeciwieństwie do rozporządzeń nie mogą być stosowane wprost w polskim systemie prawnym i nie mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ze względu na rażące naruszenie prawa, ponieważ nie stanowią przepisów prawa materialnego w polskim porządku prawnym. Organ badając czy decyzja w sposób rażący narusza prawo badał czy nie narusza ona przepisów ustawy środowiskowej oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.

W ocenie organu planowane przedsięwzięcie nie będzie miało istotnego wpływu na środowisko oraz nie będzie następowała kumulacja negatywnych oddziaływań. Decyzja posiada elementy wymagane przepisem art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej, bowiem w jej uzasadnieniu organ wskazał na czym polega planowane przedsięwzięcie oraz uwzględnił uwarunkowania określone w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej. Planowana inwestycja leży poza obszarem Natura 2000-[...], a z treści charakterystyki przedsięwzięcia wynika, że nie będzie ona oddziaływać negatywnie na ww. obszar. Wreszcie podkreślono, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa okoliczność, że w ocenie T. w O. organ niewłaściwie orzekł o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia w sytuacji, gdy w ocenie tego Towarzystwa ten obowiązek powinien zostać nałożony. Jako rażącego naruszenia prawa nie można bowiem traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy.

Organ stwierdził także, że nie może odnieść się do żądania stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem wnioskodawca nie uzasadnił w jaki sposób przesłanka ta znajduje odzwierciedlenie w niniejszej sprawie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. w O. zarzuciło nierozpoznanie sprawy co do jej istoty i w konsekwencji naruszenie art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/34/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory w zw. z art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez utrzymanie w obrocie prawnym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która oczywiście i rażąco narusza przedmiotowe przepisy.

W uzasadnieniu podkreślono, że w decyzji z [...] listopada 2011 r. Wójt Gminy Porąbka nie odniósł się do zagadnienia możliwego wpływu na obszary Natura 2000 pomimo, że z opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z [...] września 2011 r. znak [...] – jako organu właściwego do zarządzania obszarami Natura 2000, wynikało, że przedsięwzięcie może istotnie negatywnie oddziaływać na te obszary. Organ w żaden sposób nie uzasadnił swojego stanowiska o braku wpływu przedsięwzięcia na te obszary. Odwołujący podniósł, że należy rozróżnić uzasadnienie stanowiska w kwestii znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ze znacznym oddziaływaniem przedsięwzięcia na obszary Natura 2000. Następnie podniesiono, że art. 6 ust. 3 i 4 ww. Dyrektywy Rady mają skutek bezpośredni, co znajduje potwierdzenie w wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Ponadto skarżący powołał się na naruszenie art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, implementującego art. 6 ust. 3 i 4 Dyrektywy do prawa polskiego oraz podniósł, że odniesienie się do Dyrektywy miało na celu wskazanie kierunku interpretacji art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, który powinien być przez organy administracji i sądy krajowe interpretowany stosownie do zasad wynikających z orzecznictwa TS UE, a ukonstytuowanych na tle art. 6 ust. 3 i 4 Dyrektywy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...], na podstawie art. 17, art. 18 i art. 21 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych a także art. 71 i art. 79 ustawy środowiskowej oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2012 r. nr [...].

W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotem postępowania jest przedsięwzięcie polegające na budowie małych elektrowni wodnych. Przedmiotowa inwestycja należy do przedsięwzięć dla których sporządzenie raportu może być, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., wymagane. Kolegium podkreśliło, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą. Naruszenia mają charakter rażący, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub w części. Organ podkreślił, że planowana inwestycja leży poza obszarem Natura 2000 – [...], a z treści charakterystyki przedsięwzięcia wynika, że nie będzie ono oddziaływać negatywnie na ww. obszar. Z treści raportu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach wynika natomiast, że obowiązek nałożenia raportu wynika z tego, że przedsięwzięcie jest położone w otulinie Parku Krajobrazowego, a nie z faktu, że będzie oddziaływać na obszar Natura 2000.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T. w O. zarzuciło decyzji z [...] lipca 2012 r. naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1, a także art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak odniesienia się do zarzutów odwołania oraz naruszenie art. 7 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie, że z treści postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach wynika jednoznacznie możliwość wystąpienia wpływu planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, co implikuje obowiązek przeprowadzenia oceny, o której mowa w art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. I wreszcie naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 6 ust. 3 Dyrektywy Rady 92/34/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, poprzez utrzymanie w obrocie prawnym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, czym w sposób oczywisty i rażący naruszono przepisy.

W uzasadnieniu podniesiono, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach wskazał, że przedsięwzięcie będzie realizowane na terenie doliny rzeki Soły, która jest korytarzem ekologicznym o ponadregionalnym znaczeniu. Przedsięwzięcie jest zlokalizowane w otulinie Parku Krajobrazowego Beskid Mały. Rzeka Soła poniżej planowanych przedsięwzięć jest wartościowym odcinkiem podgórskiej rzeki ze zróżnicowanym układem siedlisk cennych gatunków zwierząt w tym gatunków wymienionych w załączniku II Dyrektywy Rady. Realizacja przedsięwzięcia spowoduje zmianę reżimu wodnego i przerwanie ciągłości rzeki co może doprowadzić do nieodwracalnych zmian w ekosystemach towarzyszących dolinom cieków. Większa część rzeki Soły jest objęta ochroną jako specjalny obszar siedlisk PLH[...] "[...]". Obszar Natura 2000 znajduje się w odległości 3 kilometrów poniżej planowanego przedsięwzięcia.

W ocenie skarżącego ze wskazanej opinii jednoznacznie wynika, że planowane przedsięwzięcie może mieć znaczący negatywny wpływ na zasoby i funkcje przyrodnicze tego terenu. Skarżący podkreślił, że w jego ocenie stwierdzenie rażącego naruszenia prawa nie wynika z odmiennej interpretacji normy prawnej, lecz z prostego zestawienia treści powołanych przepisów tj. art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 6 ust. 3 i 4 Dyrektywy Siedliskowej z treścią decyzji Wójta Gminy Porąbka z [...] listopada 2011 r.

W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi, podkreślając w uzasadnieniu, że nie dopatrzył się przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego tj. wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, czego domagał się skarżący.

W piśmie procesowym z 8 lutego 2013 r. uczestnik postępowania P. w W. wniósł o oddalenie skargi. Wskazano, że Wójt Gminy Porąbka w postanowieniu z [...] października 2011 r. nr [...] słusznie uznał za nieprawidłowe stanowisko Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, ponieważ zostało ono oparte na twierdzeniu, że realizacja przedsięwzięcia w postaci budowy małych elektrowni wodnych, spowoduje zmianę reżimu wodnego i przerwanie ciągłości rzek, co może doprowadzić do nieodwracalnych zmian w ekosystemach towarzyszących dolinom cieków. Tymczasem planowane elektrownie mają być posadowione na istniejącym od 40 lat stopniu wodnym w Czańcu. Elektrownie wykorzystywać będą istniejące odpływy z Jeziora Czarnieckiego w związku z czym nie nastąpi przegradzanie rzeki i zmiana stosunków wodnych. W ocenie uczestnika w przedmiotowej sprawie nie doszło do jakiegokolwiek naruszenia prawa uzasadniającego zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę Sąd wskazał., że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić jedynie z uwagi na przesłanki wymienione w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że zarzuty które nie wyczerpują art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, nawet jeżeli mogły być uwzględnione w postępowaniu odwoławczym, nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji objętej wnioskiem w tym przedmiocie o ile nie mieszczą się w powołanym art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że ocena istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności wymienionych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego następuje na podstawie przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania decyzji podlegającej weryfikacji, a nie na podstawie przepisów prawa materialnego z daty stwierdzenia nieważności (wyrok NSA – III SA 1134/96, ONSA 1998, nr 3, poz. 101). Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może się toczyć zarówno z urzędu, jak i na wniosek (jak w niniejszej sprawie).

Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że decyzja Wójta Gminy Porąbka z 28 listopada 2001 r. nie jest obarczona żadną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a jej wykonanie nie wywoła czynu zagrożonego karą – art. 156 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko przeprowadzenia oceny wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogący znacząco oddziaływać na środowisko:

1. – planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko,
2. – planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy.

Nadto w ust. 2 art. 59 ustawy stwierdzono, że realizacja planowanego przedsięwzięcia, innego niż wyżej wymienione, wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 jeżeli:

1. – przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony,
2. – obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy.

Stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy ocenę oddziaływania na środowisko przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, której wydanie – jako obowiązek – wypływa z art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ustawy.

Sama decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia (art. 85 ust. 1 ustawy) i jest ona wydawana w sytuacji gdy zostało przeprowadzone postępowanie w zakresie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy) jak i w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przedmiotem inwestycji objętej weryfikowaną decyzją "[...]" jest inwestycja, która zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (to rozporządzenie ma zastosowanie wobec wpływu wniosku inwestora o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z 9 września 2011 r. oraz § 4 i § 5 tego rozporządzenia) jest zaliczana do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - § 3 ust. 1 pkt 5 – elektrownie wodne. Ustalenie powyższe nie jest kwestionowane przez skarżącego.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, z kolei zaliczenie przedsięwzięcia do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko przesądza o tym, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w stosunku do takich przedsięwzięć istnieje wtedy, gdy został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy. W sprawie na podstawie art. 63 ust. 2 ustawy zostało wydane w dniu [...] października 2011 r. postanowienie Wójta Gminy Porąbka o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia "[...]". W postanowieniu tym stwierdzono, że nie przysługuje na niego zażalenie.

Postanowienie to zostało wydane po zasięgnięciu opinii (pismo z 12 września 2011 r.) Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bielsku-Białej (zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy).

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, istotnie postanowieniem – wydanym w związku z postępowaniem związanym ze stwierdzeniem obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko – z [...] września 2011 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wyraził opinię, że dla wskazanego przedsięwzięcia istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a Powiatowy Inspektor Sanitarny opinią sanitarną z [...] września 2011 r. ustalił brak obowiązku sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko spornego przedsięwzięcia.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, postanowienie z [...] października 2011 r. spełnia wymagania art. 63 ust. 1 ustawy. Zostało ono wydane po zasięgnięciu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (postanowienie z [...] września 2011 r.). Powyższe organy występowały w charakterze organów współdziałających. O ile organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest zobowiązany do zasięgnięcia tych opinii, to tymi opiniami nie jest związany, lecz do niego należy ostateczna ocena, w oparciu o te opinie oraz wskazane w art. 63 ust. 1 ustawy kryteria selekcji, czy należy dla danego przedsięwzięcia przeprowadzić ocenę jego oddziaływania na środowisko, czy też nie ma takiej konieczności. W sytuacji wyrażenia sprzecznych opinii przez oba organy współdziałające, organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej może przychylić się do stanowiska jednego z tych organów (por. II SA/Gd 698/10, II SA/Ke 523/09).

Oczywiście organ ma obowiązek uzasadnienia nie podzielenia stanowiska organu współdziałającego, który uznał że ocena oddziaływania na środowisko jest konieczna. W niniejszej sprawie właściwy organ wydał postanowienie na podstawie art. 63 ust. 2 ustawy w którym orzekł o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia "[...]". Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że rozstrzygnięcie to zostało poprzedzone postępowaniem dotyczącym uwzględnienia uwarunkowań o których mowa w art. 63 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy.

Stosownie do treści art. 84 ust. 1 ustawy, w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, decyzja z [...] listopada 2011 r. objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności spełnia warunki ustawy, a w szczególności art. 84 ust. 2, art. 85 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 63 ust.

1. W jej uzasadnieniu organ uzasadnił brak obowiązku sporządzenia oceny oddziaływania na środowisko treścią opinii organu współdziałającego zakresem przedsięwzięcia, jego przejściowym oddziaływaniem na elementy środowiska oraz ograniczeniem oddziaływania przedsięwzięcia tylko do terenu inwestycji.

Skarżący twierdził, że decyzja z [...] listopada 2011 r. rażąco narusza art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/34/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, a także wydanie decyzji bez dokonania oceny skutków planowanego przedsięwzięcia dla obszaru Natura 2000 PLH [...] "Dolina Soły" oraz wydanie decyzji bez upewnienia się, że przedsięwzięcie nie wpłynie niekorzystnie na potencjalny obszar Natura 2000 "Dolina Soły". W związku z tym należy stwierdzić, że planowana inwestycja leży poza obszarem Natura 2000 PLH 240023, a z treści charakterystyki przedsięwzięcia (stanowiącej załącznik decyzji z [...] listopada 2011 r.) wynika, że nie będzie ona oddziaływać negatywnie na ten obszar.

Natomiast z treści postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] września 2011 r. wynika, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko był następstwem położenia inwestycji w Parku Krajobrazowym, a nie faktu (jak twierdzi skarżący) oddziaływania inwestycji na obszar Natura 2000. Nie doszło więc do naruszenia art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, tym bardziej rażącego, ani Dyrektywy Siedliskowej (implementowany) przez art. 33 ust. 4 ustawy o ochronie środowiska.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, decyzja z [...] listopada 2011 r. nie narusza więc rażąco prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego), brak też pozostałych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 do stwierdzenia jej nieważności.

Z tego względu Sąd stwierdził zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

T. w O. wniosło od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparło na zarzutach naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 8, 77 § 1, a także art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przez nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białym pomimo że w przedmiotowej decyzji Kolegium nie odniosło się do zarzutów skarżącej strony wywiedziony w odwołaniu;
2. 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez nieuchylenie decyzji utrzymują w mocy prawnej decyzji wydanej z naruszeniem tych przepisów;
3. 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przez nieuchylenie decyzji utrzymującej w mocy prawnej decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko rażąco naruszającej art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.

Na tych podstawach wnosiło o:

1. 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości;
2. 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ istotny na wynik sprawy wyprowadzono zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przez rażące naruszenie art. 33 ust. 3 ustawy z 16 października 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220).

Zasadnie w zaskarżonym wyroku dokonując kontroli zgodności z prawem decyzji, Sąd podkreślił, że decyzja została wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania – postępowaniu w wprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przy ocenie zgodności z prawem decyzji wydanej w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności istotnym jest, że zastosowanie sankcji nieważności ograniczone jest wyłącznie do ustalenia, czy decyzja została dotknięta jedną z kwalifikowanych wadliwości, wyliczonych enumeratywnie w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ograniczony wyłącznie do ustalenia kwalifikowanej wadliwości materialnoprawnej, nie jest natomiast przedmiotem tego postępowania ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy merytorycznie. Ma to znaczenie dla oceny zasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji mogą odnosić się do wyprowadzenia rażącego naruszenia normy materialnego prawa administracyjnego przez jej zastosowanie do hipotetycznego stanu faktycznego niezapisanego w tej normie, lub odmowy zastosowania normy do stanu faktycznego, który odpowiada hipotetycznemu stanowi zapisanemu w tej normie.

Dla oceny zasadności zarzutu postawionego w oparciu o naruszenie art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody należy wskazać na przedmiot jego regulacji, a mianowicie regulacji zakresu obowiązku, a nie treści działania, którą nadaje inna ustawa.

Rozpoznanie zasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w powiązaniu z art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, wymaga zatem uwzględnienia przedmiotu regulacji w art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Według art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody: "Projekty polityk, strategii, planów i programów oraz zmian do takich dokumentów a także planowane przedsięwzięcia, które mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub obszarów, o których mowa w ust. 2, lub nie wynikają z tej ochrony, wymagają przeprowadzenia odpowiedniej oceny oddziaływania na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko".

Rażące naruszenie art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody należy wiązać z pominięciem przeprowadzenia odpowiedniej oceny oddziaływania na zasadach określonych w ustawie z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Nie ma podstaw do łączenia z art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do wyników tej oceny.

W sprawie poza spore jest, że został zachowany wymóg przeprowadzenia oceny oddziaływania na zasadach określonych w ustawie z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Po wyrażeniu opinii przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (opinia z [...] września 2011 r. znak [...]) i wyrażeniu opinii przez Regionalnego Dyrektora Ochrony środowiska w Katowicach (postanowienie z [...] września 2011 r. znak [...]), Wójt Gminy Porąbka wydał postanowienie z [...] października 2011 r. nr [...], a następnie decyzję z [...] listopada 2011 r. nr [...], stwierdzając brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla zadania p.n.: "[...]".

Nie jest zasadne wywodzenie rażącego naruszenia art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody z odmiennej oceny racji przemawiających za potrzebą przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przeprowadzone ustalenia mieszczą się w realizacji zasady przezorności ustanowionej w art. 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.; obecnie tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm.), rozważając wpływ przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 "Dolna Soła".

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.