Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 r. oddalił skargę J. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej GINB) z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Zaskarżoną decyzją GINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 267; dalej k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej K-PWINB) z dnia [...] stycznia 2014 r., którą na podstawie art. 104 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i § 2, art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. (dalej PINB) z dnia [...] października 2013 r., umarzającej postępowanie w sprawie budynku gospodarczego o wymiarach 3,50 x 4,50 x 2,50 m, usytuowanego na działce nr [...] (poprzednio [...]) w C., wykonanego bez wymaganego prawem zgłoszenia przez M. B. - stwierdził nieważność ww. decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na tę decyzję wniosła J. W., kwestionując ją w całości.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd wskazał, że aby stwierdzić nieważność decyzji należy ustalić, że wada taka tkwi w samej decyzji, np. decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, mającej charakter rażący. W ocenie Sądu, taka sytuacja miała miejsce w niniejszym postępowaniu, zaś decyzja PINB z [...] października 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania zapadła z rażącym naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. wyczerpującym dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stosownie do art. 104 § 1 k.p.a. wszczęte postępowanie administracyjne musi zostać zakończone załatwieniem sprawy, czyli jej rozstrzygnięciem poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Decyzje administracyjne rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 k.p.a.).
Decyzję umarzającą postępowanie organ wydaje, gdy nie może rozstrzygnąć sprawy co do jej istoty ze względu na pojawienie się trwałej przeszkody uniemożliwiającej ukształtowanie stosunku materialnoprawnego (bezprzedmiotowość postępowania). Dotyczy to wszczętego i toczącego się postępowania – na wniosek, bądź z urzędu. Tymczasem decyzja z [...] października 2013 r. zapadła pomimo, iż nie toczyło się żadne postępowanie w przedmiocie budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] w C. (poza postępowaniem egzekucyjnym). Postępowanie w tym przedmiocie zostało zakończone ostateczną decyzją K-PWINB z [...] kwietnia 2011 r., a więc w październiku 2013 r. nie toczyło się postępowanie administracyjne, które musiało zostać zakończone przez wydanie decyzji administracyjnej. Słusznie, w ocenie Sądu, organy wskazały, iż zbycie nieruchomości wraz z obiektem podlegającym rozbiórce nie wszczyna nowego postępowania w ramach nadzoru budowlanego wobec tej samej samowoli budowlanej, w stosunku do której zapadła pozostająca w obiegu prawnym ostateczna decyzja orzekająca rozbiórkę.
W takiej bowiem sytuacji, zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015), organ egzekucyjny uprawniony jest do ustalenia aktualnego właściciela nieruchomości i wystawienia przeciwko niemu tytułu wykonawczego.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł D. B. – następca prawny J. W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy decyzja ta naruszała art. 157 § 1 w zw. z art. 61 § 4 oraz art. 10 k.p.a., ponieważ decyzja K-PWINB z dnia [...] stycznia 2014 r. została wydana z urzędu w ramach postępowania odwoławczego bez wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie i zawiadomienia o tym strony, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzja K-PWINB z dnia [...] stycznia 2014 r. (k. 23-26 akt adm.) została wydana z urzędu po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w A. z dnia [...] października 2013 r., o czym zawiadomienie z dnia [...] grudnia 2013 r. (k. 17 akt adm.) zostało doręczone J. W. w dniu [...] stycznia 2014 r. (k. 22 akt adm.).
Chybione zatem jest stanowisko skarżącego kasacyjnie, że decyzja K-PWINB z dnia [...] stycznia 2014 r. została wydana w ramach postępowania odwoławczego bez wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie i bez zawiadomienia o tym strony. Decyzja ta została wydana w odrębnym od odwoławczego postępowaniu, o wszczęciu którego strony zostały skutecznie zawiadomione.
W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 157 § 1 w zw. z art. 61 § 4 oraz art. 10 k.p.a. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Wskazać jednocześnie należy, że Naczelny Sad Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. W związku z tym należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu (także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.