Uzasadnienie
II OSK 1870 / 11
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] września 2010 r., utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie wykonania zastępczego nałożonego obowiązku.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. Burmistrz K. na podstawie art. 128 § 1 w związku z art. 130 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.- zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji):
- 1. wobec niewykonania obowiązku wymienionego w decyzji Burmistrza K. z dnia [...] grudnia 2008 r. zlecił jego wykonanie Zakładowi Usług Komunalnych Sp. z o.o. w S. na koszt i niebezpieczeństwo A. B.,
- 2. poinformował, że wykonanie tego obowiązku, o którym mowa w pkt 1 postanowienia powoduje, że zobowiązanie postanowienia wygasa, o czym należy niezwłocznie powiadomić organ prowadzący postępowanie egzekucyjne,
- 3. wyznaczył termin wykonania zastępczego na dzień 18 sierpnia 2010 r. godz. 9:00,
- 4. ustanowił koszt wywozu odpadów za 1 m3 - 55 zł brutto.
Jak wskazał organ, A. B. do dnia wydania postanowienia nie zgłosił, że usunął zalegające na działkach o nr ewid. [...] i [...] odpady, co jest jednoznaczne z niewykonaniem obowiązku nałożonego ostateczną decyzją Burmistrza K. z dnia [...] grudnia 2008 r. W dniu 17 czerwca 2010 r. zostało wystosowane do skarżącego upomnienie, doręczone w dniu 6 lipca 2010 r., do wykonania ww. obowiązku w terminie do dnia 17 lipca 2010 r. Z powodu nie usunięcia zalegających na działkach odpadów organ uznał za celowe zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. B. Postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Kolegium podkreśliło, iż skarżący uchylał się od wykonania nałożonego na niego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. obowiązku, a ponadto jasno wskazywał, że nie zamierza go wykonać. Wykonanie zastępcze stanowi w tej sytuacji właściwy, a zarazem jedynie skuteczny środek egzekucyjny odpowiadający celowi prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Skargę na powyższe postanowienie złożył A. B. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia 21 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] lipca 2010 r. jako naruszających art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W piśmie tym wskazano, że organy nie podjęły jakichkolwiek działań w celu wszechstronnego rozważenia okoliczności dotyczących indywidualnej i konkretnej sytuacji skarżącego i określenia, który ze środków egzekucyjnych będzie najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Nadto podkreślono trudną sytuację skarżącego podając, że jego źródłem utrzymania jest tylko renta w wysokości 583 zł miesięcznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznając wniesioną skargę stwierdził, iż ani organ egzekucyjny, ani Sąd nie mogły dokonać oceny decyzji Burmistrza K. z dnia [...] grudnia 2008 r., ustalającej wobec skarżącego obowiązek usunięcia odpadów, składowanych na stanowiącej jego współwłasność nieruchomości. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 20 października 2009 r. i stanowi tytuł wykonawczy.
Sąd wskazał, iż obowiązek usunięcia odpadów jest obowiązkiem o charakterze niepieniężnym, a jego wyegzekwowanie jest możliwe przy zastosowaniu dwóch spośród środków egzekucyjnych (art. 1a pkt 12 lit. b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), tj. poprzez nałożenie grzywny w celu przymuszenia oraz przez wykonanie zastępcze. Analiza akt niniejszej sprawy i zapadłych w niej rozstrzygnięć doprowadziła Sąd pierwszej instancji do wniosku, że organy dokonały prawidłowego, zgodnego z przepisami prawa wyboru środka egzekucyjnego- wykonania zastępczego, który jako jedyny w niniejszej sprawie prowadzi bezpośrednio do wykonania nałożonego obowiązku. Zastosowanie w sprawie znajduje również art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Usunięcie odpadów z posesji będącej współwłasnością skarżącego nie tylko można zlecić innej osobie, ale także było to konieczne ze względu na ustalenie takiego obowiązku w pkt 2 decyzji Burmistrza K. z dnia [...] grudnia 2008 r. Nakazano w niej, aby odpady zostały wywiezione na składowisko odpadów "za pomocą uprawnionych firm".
Przy tak ustalonym obowiązku skarżący, chcąc dobrowolnie wykonać nałożony na niego obowiązek mógłby jedynie sam zlecić wywózkę odpadów, ale musiałoby się to odbyć za pośrednictwem uprawnionej firmy. Ponadto w ocenie Sądu wybór środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego był zgodny z zasadą celowości postępowania egzekucyjnego (art. 7 § 2 ww. ustawy).
Z przedstawionych wyżej przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. B., zarzucając mu na podstawie art. 174 P.p.s.a. naruszenie przepisu art. 7 § 1, 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które nastąpiło poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, uwzględniające jedynie wykładnię językową, ale z pominięciem wykładni celowościowej i funkcjonalnej.
Wskazując na powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości lub o jego zmianę oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniesionej kasacji stwierdzono, że obciążenie skarżącego kosztami wykonania zastępczego przyczyni się jedynie do radykalnego pogorszenia jego sytuacji życiowej (powiększenie zadłużenia), ale nie doprowadzi do realizacji celu egzekucji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Oceniając rozpoznawaną kasację w granicach określonych art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) i nie stwierdzając przy tym wystąpienia przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, za bezzasadny należało uznać przedstawiony w niej zarzut naruszenia art. 7 § 1- 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Stwierdzić trzeba, iż dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego dotyczącego realizacji obowiązku o charakterze niepieniężnym należy kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego, w tym jego podstawową zasadą z art. 7 § 2 ww. ustawy, z której wynika obowiązek badania, który ze środków egzekucyjnych prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, jak i stosowania najmniej uciążliwego środka. Uwzględniając te dwa aspekty omawianej zasady, Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący wskazał, dlaczego uznał zasadność zastosowania w sprawie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, wykazując trefnie przy tym, iż za jego pomocą zostanie osiągnięty cel prowadzonego postępowania, tj. wykonanie nałożonego na adresata decyzji obowiązku. Za jego zastosowaniem przemawiał zarówno charakter nałożonego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. obowiązku, konieczność wywiezienia odpadów na składowisko za pomocą uprawnionych firm oraz bierna postawa skarżącego w wykonaniu tegoż obowiązku.
Zaznaczyć też trzeba w odniesieniu do przedstawionej w kasacji argumentacji, iż strona nie może skutecznie zwalczać środków egzekucyjnych, powołując się jedynie na swą złą sytuację materialną, nie podejmując jednocześnie żadnych działań zmierzających do wykonania ciążącego na niej obowiązku. Okoliczność ta nie może, bowiem usprawiedliwiać bierności strony, niwecząc cel postępowania egzekucyjnego. Z tego też względu, nie można dopatrzeć się w ocenie Sądu pierwszej instancji naruszenia art. 7 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnośnie zaś § 3 tego artykułu stwierdzić trzeba, iż wobec nie przedstawienia jakichkolwiek okoliczności dotyczących wykonania ciążącego obowiązku lub jego bezprzedmiotowości w chwili zastosowania środka egzekucyjnego, nie mógł on stanowić przedmiotu oceny kasacyjnej Sądu.
Ze wskazanych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną.
Odnośnie wniosku o zwrot kosztów postępowania wyjaśnić trzeba, iż wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisanych art. 258- 261 P.p.s.a.