Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 709/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. M. i S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2006 r., znak: Kol.Odw. [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] września 2005 r., znak: [...] o odmowie nakazania M. B. i K. B. wybudowania rowu odpływowego bądź muru zaporowego oraz wniesienia do sądu rejonowego wniosku o ich ukaranie na podstawie art. 192 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.).
W skardze na powyższą decyzję J. M. i S. M. zarzucili błędne ustalenie przez organy administracji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego oraz naruszenie art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego przez błędne ustalenie, że właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest sąd powszechny, a nie organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za niezasadną, podnosząc, że ocena akt postępowania cywilnego, prowadzonego przez Sąd Rejonowy w W. (sygn. akt I C [...]), nie pozwala przyjąć, jakoby sąsiedzi skarżących własnym działaniem (wykonanymi na swojej nieruchomości pracami) doprowadzili do zalewania (czy też zwiększenia zalewania) działki skarżących. W tym zakresie za miarodajny dowód Sąd pierwszej instancji uznał wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] grudnia 2004 r. Zgodnie z przyjętym przez Sąd stanem faktycznym M. B. i K. B. nie dokonali na swoim gruncie żadnych prac takiego rodzaju, które mogłyby zmienić istniejące stosunki wodne, a w szczególności, które mogłyby stanowić przyczynę zalewania działki skarżących.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że materialną podstawę do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych stanowi przepis art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne, który stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania powyższego przepisu.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 192 Prawa wodnego Sąd pierwszej instancji uznał się za niewłaściwy do kontroli zachowania organów administracji w związku z podejrzeniem popełnienia wykroczenia określonego w powyższym przepisie. Podobnie Sąd ocenił zarzuty naruszenia art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego, bowiem do ich rozpoznania właściwe są sądy powszechne.
Od powyższego wyroku J. M. i S. M. złożyli skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niezastosowanie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, wskutek błędnego ustalenia, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie w związku z przyjęciem, że dokonana przez M. i K. B. samowola budowlana nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia przez Wójta Gminy w S., lecz mieści się w kognicji organów nadzoru budowlanego. W skardze kasacyjnej powtórzono też zarzut skargi co do naruszenia art. 192 ust. 1 Prawa wodnego poprzez "usankcjonowanie nie wystąpienia przez Wójta Gminy w S. do Sądu Rejonowego w W. na tej podstawie prawnej o ukaranie M. i K. B. w przedmiotowym zakresie".
W skardze kasacyjnej zarzucono ponadto naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niepodanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku:
- – dlaczego i na jakiej podstawie prawnej Sąd pierwszej instancji uznał niedopuszczalność drogi sądowej w kontekście zarzutu z art. 192 ust. 1 Prawa wodnego i dlaczego wobec takiego uznania nie odrzucił skargi, lecz ją oddalił;
- – dlaczego i na jakiej podstawie prawnej Sąd pierwszej instancji uznał, że do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest sąd powszechny rozstrzygający na podstawie art. 140 i art. 144 K.c., w miejsce trybu administracyjnego.
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono m.in. że w rozpoznawanej sprawie niewłaściwe jest odsyłanie skarżących na drogę postępowania cywilnego, skoro sprawa była już rozstrzygnięta przez Sąd Rejonowy w W. oraz przez Sąd Okręgowy w K. (sygn. akt II Ca [...]), a ten ostatni Sąd w ustnych motywach wyroku z dnia 13 lipca 2005 r. wskazał skarżącym, że dla rozpoznania sprawy właściwa jest droga administracyjna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie okoliczności stanowiące podstawę nieważności postępowania, wymienione w przepisach § 2 przywołanej regulacji. To zaś oznacza, że sąd ten nie może wyjść poza granice (zarzuty) skargi kasacyjnej. Nie może też zarzutów tych domniemywać.
Stwierdziwszy, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, w istocie dotyczących naruszenia przepisów art. 29 ust. 3 i art. 142 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.), uznając, iż nie mają one usprawiedliwionych podstaw, a to głównie z tego względu, że Sąd pierwszej instancji orzekał w określonym stanie faktycznym sprawy, skutecznie nie zakwestionowanym w skardze kasacyjnej ze względu na brak wskazania norm postępowania naruszonych – zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną – przez ten Sąd. Jeżeli tak to również Naczelny Sąd Administracyjny był związany dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi, a w ich świetle (brak zmiany stanu wody na gruncie) organy administracji zasadnie odmówiły nakazania właścicielom gruntu sąsiedniego M. i K. B. wybudowania rowu odpływowego bądź muru oporowego.
Co prawda strona wnosząca skargę kasacyjną stawia zarzut naruszenia przepisu postępowania wskazując art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ale czyni to wyłącznie w kontekście tego, iż w uzasadnieniu nie podano dlaczego do rozpoznania sprawy właściwy jest sąd powszechny. W tym miejscu trzeba podnieść, że i w tym kontekście zarzut naruszenia ww. przepisu postępowania nie może odnieść zamierzonego skutku, jako że Sąd pierwszej instancji przytoczonego poglądu nie wyraził. Uważna lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje na to, iż Sąd ten stwierdził, że sąd powszechny jest właściwy w kwestii zarzutów naruszenia przepisów art. 140 i 144 k.c. a nie w całokształcie sprawy jak bezpodstawnie twierdzi się w skardze kasacyjnej.
Również zamierzonego skutku nie może odnieść zarzut naruszenia art. 192 ww. ustawy – Prawo wodne. Ma bowiem rację Sąd pierwszej instancji, że materia regulowana przywołanym przepisem (wykroczenie zagrożone karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny) nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 przywołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.