Uzasadnienie
Pismem z dnia 26 lutego 2013 r. E. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego.
W dniu [...] marca 2013 r. Wojewoda Dolnośląski wydał decyzję nr [...] potwierdzającą posiadanie obywatelstwa polskiego przez skarżącego.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 15 maja 2013 r., wydanym na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) – umorzył postępowanie sądowoadministracyjne oraz zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Jak wskazał Sąd, wobec wydania przez Wojewodę Dolnośląskiego żądanej decyzji, co potwierdził pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 22 kwietnia 2013 r., uznać należy, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Orzeczenie co do zwrotu kosztów postępowania, podjęto na podstawie art. 201 § 1 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. Sąd zważył, że w dniu wniesienia skargi na bezczynność organu, tj. w dniu 1 marca 2013 r., organ pozostawał bezczynny. Stan bezczynności został usunięty przez organ wydaniem w dniu [...] marca 2013 r. decyzji, którą to decyzją organ potwierdził posiadanie przez skarżącego obywatelstwa polskiego.
Od powyższego postanowienia Wojewoda Dolnośląski wniósł skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 3 ustawy p.p.s.a.,
- - art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. - art 161 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 149 tej ustawy;
- - art. 62 § 2 oraz art. 35 k.p.a.,
- - art. 201 § 1 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. poprzez nie wyjaśnienie przez Sąd w sposób adekwatny do celu, jak wynika z tego przepisu, podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w konsekwencji błędnemu uznaniu, iż w przedmiotowej sprawie miała miejsce bezczynność organu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że sam fakt wydania przez organ aktu nie jest wystarczający do umorzenia postępowania ze skargi na bezczynność organu. Konieczne jest również stwierdzenie, że chodzi o taki akt, co do którego organ pozostawał w bezczynności. Innymi słowy, aby mogło dojść do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., konieczne było stwierdzenie, że zanim organ wydał akt lub dokonał czynności, były podstawy do zastosowania art. 149 p.p.s.a., a więc uwzględnienia skargi na bezczynność (por. postanowienie NSA, I FSK 1838/11 z 19 stycznia 2012 r.). Wojewoda w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumenty mające przemawiać za tym, że nie pozostawał w sprawie w stanie bezczynności.
W związku z powyższym, w ocenie organu, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że w momencie wniesienia skargi, organ pozostawał bezczynny. W tym stanie rzeczy Sąd winien skargę oddalić. Natomiast o kosztach postępowania orzec zgodnie z art. 199 p.p.s.a. w zw. z art. 209 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 161 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:
- 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
- 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
- 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Należy przypomnieć, że w uchwale NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 (ONSAiWSA 2009/4/63) przyjęto, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. W uzasadnieniu powyższej uchwały wskazano, że sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Uznawszy zaś, że organ był bezczynny w tej dacie, ale przestał nim być, wydając stosowny akt lub podejmując właściwą czynność w trybie autokontroli, sąd powinien uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe.
Powyższe ma o tyle istotne znaczenie, że w razie umorzenia postępowania skarżący ma możność ubiegania się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. Natomiast, w przypadku oddalenia skargi skarżący pozbawiony byłby tej możliwości.
Przenosząc powyższe rozważania na stan faktyczny rozpoznawanej sprawy należy więc stwierdzić, że umorzenie postępowania w sprawie ze skargi E. G. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania sądowego byłoby możliwe w sytuacji ustalenia, że w sprawie niewątpliwie miała miejsce bezczynność zawiniona przez organ. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w jednym tylko zdaniu przesądził, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał bezczynny. Takie, zbyt lakoniczne, uzasadnienie swojego stanowiska przez Sąd, uznać należy za sprzeczne z art. 141 § 4 p.p.s.a., określającym co powinno zawierać prawidłowe uzasadnienie orzeczenia.
Sąd nie wyjaśnił bowiem, dlaczego przyjął że organ pozostawał w stanie bezczynności. Wywołuje to tym samym uzasadnione wątpliwości, czy Sąd I instancji dokonał w ogóle analizy stanu faktycznego sprawy niniejszej w tym zakresie, opierając swoje rozstrzygnięcie na stwierdzeniu faktu bezczynności. Powyższe nie pozostało oczywiście bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania. Tym samym za uzasadnione uznać należało podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty odnoszące się do przepisów prawa procesowego, tj.: art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł natomiast samodzielnie przesądzić kwestii, czy w sprawie doszło w istocie do bezczynności organu, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego.
Wobec powyższego, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.