Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1872/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu wniosku A. D., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia 11 czerwca 2021 r., znak: DOZ-OAiK.650.1443.2020.BS, utrzymującej w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia 26 października 2020 r., znak: RD.5180.24.2020.DW2, nakazującą A. D. wykonanie w budynku mieszkalnym K. [...], gm. [...] następujących robót budowlanych: wymianę zniszczonych elementów konstrukcyjnych dachu, deskowania, okapów oraz poszycia; wymianę deskowania stropu w północno-zachodnim narożniku sieni; wymianę zniszczonych elementów konstrukcyjnych w elewacji północnej wraz z uzupełnieniem uszczelnienia przestrzeni pomiędzy belkami; odtworzenie zniszczonej stolarki okiennej i odtworzenie tynków i tzw. bielenia.
Sąd I instancji stwierdził, że z uwagi, iż skarżący nie uzasadnił swojego wniosku, to nie można uznać, iż zostały uprawdopodobnione przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1872/21, oddalił skargę A. D. na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia 11 czerwca 2021 r., znak: DOZ-OAiK.650.1443.2020.BS.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku wniósł A. D. W jej treści zawarł również wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia 26 października 2020 r., znak: RD.5180.24.2020.DW2. Skarżący kasacyjnie wskazał, że niewątpliwie w przedmiotowym stanie faktycznym istnieje wysoki stopień prawdopodobieństwa, że brak wstrzymania wykonalności ww. decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie narazi skarżącego na istotne szkody, zarówno poprzez konieczność zainwestowania znacznych środków finansowych niezbędnych do wykonania obszernych robót budowlanych, jak i przez to, że przeprowadzenie wskazanych robót doprowadzi do nieodwracalnych zmian w budynku stanowiącego własność skarżącego, w którym aktualnie mieszka.
Skarżący kasacyjnie zaznaczył, że toczą się postępowania egzekucyjne w związku z brakiem wykonania przez niego obowiązków wynikających z kwestionowanej decyzji. Obowiązki te nie zostały jednakże wykonane ze względu na wysokie prawdopodobieństwo wyeliminowania ww. decyzji nakładającej te obowiązki z obrotu prawnego. Wstrzymanie wykonalności kwestionowanego "postanowienia" pozwoli w związku z tym również na wstrzymanie działań egzekucyjnych przeciwko skarżącemu, a dzięki temu pozwoli na uniknięcie kar jakie grożą skarżącemu w związku z niewykonaniem robót budowlanych w jego domu. Wstrzymanie wykonalności przedmiotowego "postanowienia" pozwoli także na zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł m.in. o oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z wnioskiem takim można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07).
Jednocześnie w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 633/18).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnoszący skargę kasacyjną, podobnie jak w poprzednim postępowaniu wpadkowym, mającym za przedmiot udzielenie ochrony tymczasowej, nie uprawdopodobnił, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania aktu na wniosek strony, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania aktu. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania określonego rozstrzygnięcia musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie można uznać za podstawę wstrzymania wykonania aktu okoliczności, które nie są bezpośrednim efektem jego wykonania.
W niniejszej sprawie, skarżący kasacyjnie nie wykazał, że w wyniku wykonania kwestionowanej decyzji zaistniałoby niebezpieczeństwo, o którym mowa w przytoczonym powyżej przepisie. Brak jest konkretnego wskazania na czym szkoda miałaby polegać. Strona odwołuje się jedynie ogólnie do skutków w płaszczyźnie finansowej, bez jakiekolwiek próby wykazania, że faktycznie, ze względu na koszt nakazanych do wykonania robót i swoją sytuację materialną, nie jest w stanie zrealizować obowiązku objętego decyzją. Wyjaśnić także należy, że wprawdzie wykonanie spornej decyzji ze swej istoty powoduje zmianę stanu rzeczy, nie oznacza to jednak, że samo w sobie rodzi to niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powoduje trudne do odwrócenia skutki. Ewentualne także postępowanie egzekucyjne (według oświadczenia strony już się toczy) mające na celu wyegzekwowanie nałożonego obowiązku (grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze) nie może stanowić samoistnej i skutecznej przesłanki uzasadniającej uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego.
Tym bardziej, gdy weźmie się pod uwagę, że w przypadku zastosowania określonych środków egzekucyjnych i zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w tym przedmiocie, strona może wnioskować o udzielenie ochrony tymczasowej. W końcu także należy podnieść, że na tym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie bada zasadności skargi kasacyjnej, tym samym twierdzenie skarżącego, iż istnieje wysokie prawdopodobieństwo wyeliminowania decyzji nakładającej obowiązki z obiegu prawnego, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4, art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.