Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 września 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 871/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K. J. i B. J. na uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów położonych w rejonie ul. [...] i [...]. W skardze K. i B. J. zarzucili niewłaściwe procedowanie przez Radę podczas posiedzenia w dniu [...] i nieprawidłowe rozpatrzenie wniesionych przez nich uwag. Skarżący sformułowali zarzuty przeciwko planowanemu poszerzeniu ulicy [...], co miałoby miejsce kosztem ich działki nr [...] i wiązałoby się z koniecznością wycięcia ok. 20 drzew na działce nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż projekt połączenia komunikacyjnego ul. [...] i [...], który zdaniem skarżących ingeruje w ich prawo własności, nie został przyjęty w sposób arbitralny, lecz wraz z drugim alternatywnym rozwiązaniem był przedmiotem rozważań Burmistrza Miasta oraz Rady Miejskiej w B., a także podlegał publicznej dyskusji. W wyniku rozważenia wad i zalet każdego z rozwiązań za korzystniejszy uznano wariant polegający na budowie drogi [...] o szerokościach w liniach rozgraniczających 10,0 m i właśnie to rozwiązanie komunikacyjne zostało przyjęte w uchwalonym planie miejscowym. Znaczna część projektowanej drogi mieścić się będzie na działce nr [...], której właściciele wyrazili na to pisemną zgodę, a z należącej do K. i B. J. działki nr [...] tylko znikomy w stosunku do całej powierzchni fragment (ok. 85 m2) konieczny będzie do poprawnego wyprofilowania drogi.
Rozważane jako drugi wariant poszerzenie na całej długości ul. [...] wymagałoby zajęcia części szeregu nieruchomości, co w znaczący sposób ograniczyłoby ich powierzchnię i obniżyło wartość. W ocenie Sądu pierwszej instancji uzasadniony merytorycznie wybór jednej z dwóch rozważanych koncepcji mieścił się w obrębie dozwolonego prawem władztwa planistycznego i nie wykraczał poza jego zakres.
Podniesione natomiast przez skarżących zarzuty dotyczące zarzucanego niewłaściwego procedowania przez Radę Miasta, nie miały w ocenie Sądu wpływu na treść zaskarżonej uchwały.
Od powyższego wyroku K. i B. J. złożyli skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Skarżący wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania - mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.):
- 1) art. 106 § 3 ww. ustawy poprzez:
- – nieprzeprowadzenie dowodów świadczących o tym, że poszerzenie na całej długości ul. [...] w B. nie wymagałoby zajęcia części szeregu zabudowanych niewielkich nieruchomości, "co w znaczący sposób ograniczyłoby ich powierzchnię i obniżyło wartość",
- – nieprzeprowadzenie dowodów uzasadniających zaistnienie przesłanek stwierdzenia naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego – ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) i ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.),
- – niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, tj. faktu, że gmina dysponuje gruntem położonym między ul. [...] a jeziorem [...], umożliwiającym poszerzenie drogi gminnej – ul. [...], bez konieczności zajmowania działek nie stanowiących mienia komunalnego oraz faktu, że wyznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego droga nr [...] nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o drogach publicznych, a także zwyczajów miejscowych panujących w gminie B. obejmujących sposób informowania społeczności lokalnej o projektach aktów prawa miejscowego,
- 2) art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie przy analizie treści skargi oraz stanu faktyczno-prawnego sprawy i niedostrzeżenie naruszeń prawa materialnego, jakich dopuścił się organ administracji przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały,
- 3) art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak sporządzenia prawidłowego uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, objawiający się m.in. nieomówieniem wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżące w skardze oraz piśmie z dnia [...]. Zarzucono również nie odniesienie się do stanowiska skarżącego wyrażonego na rozprawie w dniu 12 września 2007 r., bez wskazania w uzasadnieniu motywów pominięcia tychże twierdzeń i zarzutów przy rozstrzyganiu sprawy.
W skardze kasacyjnej podniesiono też zarzuty naruszenia prawa materialnego:
- 1) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP polegające na przyjęciu, że zaskarżona uchwała spełnia wymogi proporcjonalności w zakresie ingerencji jej postanowień w sferę prawa własności osób fizycznych – mieszkańców gminy. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że postanowienia powyższej uchwały nie są arbitralne i mieszczą się w granicach władztwa planistycznego, podczas gdy poszczególne ustalenia w zakresie objętym § 12 pkt 5 uchwały, nie zostały należycie umotywowane, przez co pozostają w rażącej sprzeczności z interesem społeczności lokalnej,
- 2) art. 4 i art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego oraz poprzez nieuwzględnienie wymagań dotyczących gwarancji prawa własności,
- 3) art. 43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez niezastosowanie norm określających odległość zewnętrznej krawędzi drogi publicznej (drogi gminnej) od obiektów budowlanych, do oceny przepisu § 12 pkt 5 zaskarżonej uchwały,
- 4) art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o drogach publicznych, poprzez jego niezastosowanie do oceny rzetelności, celowości i gospodarności zaplanowanych w zaskarżonej uchwale wydatków na budowę drogi na działce nr [...] (i częściowo na działkach nr [...] i [...]), które pozostają w rażącej sprzeczności z nakazem dokonywania przez gminę wydatków w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów – a to przy uwzględnieniu faktu, iż gmina posiada grunty położone równolegle do ul. [...], które można przeznaczyć pod poszerzenie tej drogi (na odcinku 50 m) bez konieczności wywłaszczania części gruntów leżących po przeciwnej stronie. Należy też zauważyć, że w tej sytuacji zbędne są nakłady na wywłaszczenie właściciela działki nr [...], wycinkę drzew i budowę nowej drogi na odcinku 230 m,
- 5) art. 7 i art. 32 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie do oceny przebiegu posiedzenia Rady Miejskiej w B. w dniu [...], podczas którego nie dopuszczono skarżącego do głosu i nie wyjaśniono istotnych w sprawie okoliczności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W szczególności zamierzonego skutku nie mogą odnieść zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w sytuacji gdy – wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej – Sąd pierwszej instancji rozstrzygał w granicach sprawy, stosownie do wymogu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrolując zgodność zaskarżonej uchwały w jej całokształcie, a niezależnie od tego podjęte rozstrzygnięcie uzasadnił w sposób określony przepisem art. 141 § 4 ww. ustawy, zawierając zwięzłe przedstawienie sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę rozstrzygnięcia i jego wyjaśnienie, co niezasadnym czyni zarzut naruszenia tego przepisu.
Za niezasadny uznać też należy zarzut naruszenia art. 106 § 3 przywołanej wyżej ustawy w sytuacji gdy sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonego aktu, wyjątkowo prowadzi postępowanie dowodowe wówczas gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie postępowanie takie nie było niezbędne, jako że w ustalonym stanie faktycznym, Sąd orzekający w sprawie miał podstawy do podjęcia rozstrzygnięcia.
Co do zaś zarzutów naruszenia prawa materialnego to i one nie mogą odnieść w sprawie zamierzonego skutku. Przede wszystkim skutku takiego nie mogą odnieść te zarzuty skargi kasacyjnej, które związane są z błędną interpretacją i niewłaściwym zastosowaniem w sprawie norm prawnych przyznających gminie prawo do decydowania o sposobie zagospodarowania terenu, doktrynalnie zwanym władztwem planistycznym (art. 3 ust. 1, art. 4 oraz art. 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji prawidłowo wyłożył i zastosował w sprawie te przepisy, zasadnie wychodząc z założenia, że w sytuacji gdy poprawa bezpieczeństwa komunikacyjnego wymagała poszerzenia spornej drogi i mogło się to odbyć poprzez jej poszerzenie na jednym odcinku, to przyjęcie tego wariantu w planie w miejsce proponowanego przez stronę skarżącą poszerzenia drogi na znacznie dłuższym odcinku bądź jej zlokalizowanie w innym miejscu, byłoby rozwiązaniem trudnym do zaakceptowania.
Jeżeli tak to trudno byłoby temu rozumowaniu skutecznie zarzucić, że przyjęty projekt połączenia komunikacyjnego ul. [...] i [...] w przedmiotowym planie nie jest optymalny, a zwłaszcza że wyznaczenie tego połączenia nastąpiło w sposób arbitralny.
Z kolei zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP w związku z niedopuszczeniem skarżącego do głosu na sesji uchwalającej plan mógłby być uznany za zasadny gdyby skarżący nie miał możliwości artykułowania swoich oczekiwań i żądań w toku prac nad projektem planu. Tymczasem z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący takie możliwości miał i co więcej w pełni z nich korzystał. Co do zaś zarzutu naruszenia art. 7 Konstytucji to trzeba zauważyć, iż w sytuacji gdy Rada Miejska w B. działała na podstawie i w granicach prawa, zarzut ten traci na znaczeniu.
Mając to wszystko na uwadze, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.