Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M. i M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie likwidacji studzienki kanalizacyjnej zlokalizowanej na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w A. stanowiącej własność R. i E. Ł. oraz studzienki rewizyjnej na działce nr ew. [...] będącej w zarządzie Powiatowego Zarządu Dróg w A. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., po rozpoznaniu odwołania M. i M. W. stwierdził, iż treść art. 31 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nie wskazuje na konieczność uzyskania w tej sprawie pozwolenia na rozbiórkę ani uprzedniego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Likwidacja studzienek przez ich zasypanie i zabetonowanie stanowi zagadnienie cywilnoprawne, związane z realizacją prawa własności nieruchomości i nie mieści się w regulacji przepisów prawa budowlanego, co prowadziło do umorzenia postępowania. Zaskarżając decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., M. i M. W. zarzucili rażące naruszenie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., art. 31 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa budowlanego, art. 6, 7 i 8, 15, 77 § 1, art. 78, art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o jej oddalenie. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wskazał, że organy prawidłowo ustaliły i zastosowały stan prawny obowiązujący w chwili wydawania decyzji. Zdaniem Sądu prawidłowość zakwalifikowania studzienki kanalizacji deszczowej do kategorii urządzeń i obiektów budowlanych, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa budowlanego nie budzi wątpliwości.
W takiej sytuacji, skoro obiekty takie nie wymagają pozwolenia na rozbiórkę, to nie można przyjąć, że zaistniała samowola budowlana, a tym samym nie zachodziły podstawy do rozpatrywania sprawy przez organy nadzoru budowlanego. Z tych przyczyn Sąd uznał stanowisko organów o braku podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy za słuszne. Jednocześnie Sąd nie uznał pozostałych zarzutów skargi, dotyczących naruszenia art. 7, 77, 78, 75, 85, 107 k.p.a. za uzasadnione.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku, wniesionej przez M. i M. W., zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 31 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez błędną interpretację polegająca na przyjęciu, że przepis w przypadku rozbiórki wszelkich obiektów budowlanych zwalnia z obowiązku uprzedniego dokonania zgłoszenia, podczas gdy przepis ten stanowi o bezwzględnym wymogu uprzedniego zgłoszenia organowi w przypadku rozbiórki obiektów o określonych parametrach – wys. poniżej 8 m. i ich odległości od granicy działki nie mniejszej niż połowa wysokości – przez powołanie w ust. 2 zapisów w ust. 1 pkt 1 w zakresie rodzaju i wielkości istotnych z punktu widzenia poprawnego rozumienia treści zawartych w ust. 2 art. 31 Prawa budowlanego; art. 31 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przez błędną wykładnię polegającą na nietrafnym przyjęciu, że z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, iż rozbiórka obiektów nie wymaga wcześniejszego zgłoszenia, gdy przepis ten traktuje wyłącznie o warunkach zwolnienia z uzyskania pozwolenia budowlanego na rozbiórkę obiektów i urządzeń budowlanych i nie reguluje kwestii uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi; art. 31 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 28 ust. 1 i art. 29 Prawa budowlanego przez błędną wykładnię, że powołana norma stanowi samodzielną podstawę pozwalającą na wywiedzenie reguły o braku wymogu uzyskania pozwolenia na roboty rozbiórkowe obiektów i urządzeń, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jakich w toku postępowania administracyjnego dopuściły się organy nadzoru budowlanego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 85, art. 10 § 1, art. 80, art. 78 § 1, art. 15 i art. 107 § 3 k.p.a., a polegające na zaakceptowaniu przez Sąd uchylenia się organów nadzoru budowlanego od poszukiwania dowodów służących ustaleniu prawdy obiektywnej, naruszeniu zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, niezebraniu przez organy pełnego materiału dowodowego, przekroczeniu przez organy podatkowe swobodnej oceny dowodów, naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania przez powołanie w decyzji odwoławczej nowej podstawy prawnej, która nie była brana pod uwagę przez organ I instancji.
Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, zgodnie z którą, zdaniem Sądu, budowa systemu obiektów budowlanych typu studzienka kanalizacyjna i studzienka rewizyjna nie wymaga pozwolenia budowlanego, jako kryterium przesądzające o braku wymogu pozwolenia na rozbiórkę obiektów budowlanych, a tym samym nie obowiązuje na gruncie prawa budowlanego reguła określona w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w istocie sprawy w odniesieniu do zastosowanej podstawy prawnej zaskarżonego wyroku w art. 31 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego; naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez całkowite pominięcie przedłożonych dokumentów i brak wskazania stanowiska stron skarżących w tym zwłaszcza zawartego względem dowodu z dokumentu (zezwolenia Urzędu Miejskiego z dnia [...] maja 1990 r. nr [...]), braku obligatoryjnych elementów uzasadniania prawnego i faktycznego wydanych decyzji, w tym brak wyjaśnienia pominięcia wniosków dowodowych zgłoszonych przez strony skarżące w postępowaniu odwoławczym.
Z tych względów w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie wyroku w całości o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, w pismach z dnia 20 grudnia 2007 r., z dnia 2 stycznia 2008 r. i z dnia 9 stycznia 2008 r., uczestnicy postępowania R. i E. Ł. wnieśli o jej oddalenie jako niezasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, przy czym zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Sąd ten rozpoznaje sprawę w granicach wniesionego środka odwoławczego (skargi kasacyjnej, zażalenia). Z urzędu zaś bierze jedynie pod uwagę okoliczności nieważności postępowania określone w § 2 powyższego przepisu.
Zarzut naruszenia prawa materialnego zamieszczony w pkt 1 skargi kasacyjnej jest nietrafny, bowiem wskazane tam przepisy art. 31 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. nie zostały naruszone w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Wykładnia przepisów art. 31 w związku z regulacjami art. 28 i 29 Prawa budowlanego, dokonana przez organ nadzoru budowlanego i Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jest odpowiadająca prawu. Zabetonowanie wlotów i wylotów oraz zasypanie studzienki znajdującej się na nieruchomości nr ewid. [...], oraz zabetonowanie wlotu z kierunku nieruchomości nr ewid. [...], w studzience znajdującej się na działce nr ewid. [...], nie wymagało uzyskania pozwolenia na rozbiórkę ani zgłoszenia właściwemu organowi. Tym samym roboty budowlane polegające na likwidacji ww. studzienek w tym zakresie nie podlegają przepisom Prawa budowlanego, co stanowiło przesłankę do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Postępowanie administracyjne ma rację bytu tylko w sytuacji, kiedy jego przedmiot podlega regulacjom przepisów prawa administracyjnego materialnego w tym przypadku Prawa budowlanego. Nie można też zapominać, że likwidacja spornych studzienek miała miejsce w porozumieniu z Urzędem Miasta, na co zwraca się uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zarzut drugi skargi kasacyjnej odwołujący się do naruszenia przepisów postępowania jest również nietrafny, bowiem podnoszona tam argumentacja nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Skoro w postępowaniu administracyjnym organy prowadzące je nie naruszyły przepisów art. 7, 75, 77, 78, 85 i 107 k.p.a., co było zarzucane w skardze, to również chybiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. przez Sąd I instancji.
W prowadzonym postępowaniu administracyjnym nie ustalono aby pismo Urzędu Miasta w A. z 1990 r. można traktować jak decyzję administracyjną, czy też jako zezwolenie na odprowadzanie wód opadowych z dachu budynku skarżących na posesję nr ewid. [...], jak tego chcą skarżący. Uzasadnienia decyzji organów I i II instancji są prawidłowe, chociaż odwołują się do różnej ale nie sprzecznej z sobą argumentacji. W istocie bowiem jest tak, skoro postępowanie administracyjne w sprawie nie podlega regulacjom prawa administracyjnego, to nie jest wykluczone, że sprawa może podlegać przepisom prawa cywilnego, czego należy dochodzić na drodze postępowania przed sądami powszechnymi.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.