Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. H. uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] kwietnia 2004 r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u J. H. choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, wymienionego w pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115; dalej: rozporządzenie z 2002 r.).
W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż J. H. był zatrudniony w Kopalni Węgla Brunatnego "K." w K. W Karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wskazano, iż zainteresowany wykonywał pracę w terenie (na odkrywce) i w hali.
Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu w orzeczeniu z dnia 28 stycznia 2004 r. wskazało na brak podstaw do stwierdzenia u J. H. choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli (poz. 5), bowiem analiza danych narażenia zawodowego nie wykazała przekroczeń stężeń i zapyleń powietrza dla pyłu całkowitego oraz frakcji respirabilnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z pkt 5 załącznika do rozporządzenia z 2002 r. chorobą zawodową jest przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wydanym w sprawie orzeczeniu lekarskim brak jest stwierdzeń odnoszących się do zaistnienia u J. H. schorzenia odpowiadającego w pełni zawartemu w rozporządzeniu z 2002 r. opisowi. W szczególności, nie jest wiadome, czy przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli u J. H. spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące.
Sąd stwierdził też, iż brak przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej u J. H. motywowany jest okolicznością, iż w ciągu ostatnich 10 lat pracy na stanowisku pracy nie występowały przekroczenia normatywów higienicznych, a jednocześnie stwierdzono, że stosowane badania i pomiary prowadzone były wyłącznie w hali warsztatowej, gdyż obowiązujące przepisy nie przewidują pomiarów na otwartej przestrzeni ze względu na dużą przypadkowość.
W ocenie Sądu, takie uzasadnienie nie może być uznane za wystarczające. Obowiązujące przepisy (odnosząc się do stanu prawnego z ostatnich 10 lat zatrudnienia skarżącego), począwszy od rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1989 r. (tekst jedn. Dz. U. z 1995 r., Nr 69, poz. 351) określały wartość NDS pyłu węgla kamiennego i brunatnego, bez rozróżnienia, czy ograniczenie odnosi się do zamkniętych, czy otwartych przestrzeni. Natomiast przepisy regulujące kwestie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, w zakresie sposobu dokonywania badań, odsyłały do Polskich Norm (rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, Dz. U. Nr 86, poz. 394 ze zm. oraz rozporządzenie je poprzedzające). Zdaniem Sądu ewentualny brak możliwości pomiaru, opierający się na problemach technicznych, nie stanowi wystarczającej przeszkodę do stwierdzenia choroby zawodowej, skoro J. H. pracował zarówno w hali, jak i na odkrywce. W tej sytuacji konieczne było szczegółowe odniesienie się do kwestii, czy w obszarze jego pracy J. H. był narażony na działanie pyłu węglowego.
Bez rozważenia tej kwestii, nawet w braku stosownych wyników badań, nie można wydać orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Wskazane naruszenia przepisów mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchylenia wydanych w postępowaniu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Kopalnia Węgla Brunatnego "K" S.A. w K., zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie:
- 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię pkt. 5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115) poprzez przyjęcie, że badanie przypadków stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatyw higienicznych dotyczy także otwartej przestrzeni w powyższej sprawie,
- 2) naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 §1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że zostały naruszone przepisy i nie została rozstrzygnięta kwestia czy J. H. pracując na odkrywce był narażony na działanie pyłu węglowego.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacji strona wniosła o:
- 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i "utrzymanie w mocy decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2004r. "
- 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniesionej kasacji strona wskazała, że J. H. wykonywał pracę głównie na hali warsztatowej, a wyjazdy na odkrywkę ograniczały się głównie do sporadycznych awarii. Tak więc pomiary w powyższej sprawie pyłu węglowego na otwartej przestrzeni nie odzwierciedlałby rzeczywistej sytuacji, gdyż na otwartej przestrzeni ze względu na warunki atmosferyczne sytuacja zmieniać się może w każdej chwili.
Ponadto w kopalniach odkrywkowych zagrożenie pyłem węglowym jest znikome ze względu na warunki atmosferyczne i otwartą przestrzeń.
Należy także wskazać, że gdyby na odkrywce były przekroczenia wartości NDS pyłu węglowego to zapewne w znajdujących się halach warsztatowych w pobliżu odkrywek też byłoby zagrożenie przekroczenia wartości NDS pyłu węglowego, a z wykonywanych pomiarów wynika, że takiego zagrożenia brak.
Zdaniem autora kasacji skoro dla J. H. stanowiskiem pracy była przede wszystkim hala warsztatowa, a nie teren odkrywki, to ustalenie Sądu, iż pomiary pyłu węglowego dla stanowiska pracy J. H. powinny być prowadzone także na otwartej przestrzeni, tj. na odkrywce jest w powyższej sytuacji interpretacją rozszerzającą, nie mająca, uzasadnienia w stosunku do faktycznie sporadycznego przebywania pracownika na terenie odkrywki w związku z usuwaniem awarii.
Ponadto w ocenie strony skarżącej organy prowadzące postępowanie z pewnością rozważały narażenie pracownika na pył węglowy także poza terenem hali warsztatowej mimo braku stosownych badań biorąc pod uwagę inne stanowiska pracy zlokalizowane bezpośrednio na odkrywce z przebywaniem pracownika codziennie przez cały 8-godzinny czas pracy na takim stanowisku pracy.
Przedstawione wyżej względy stanowią zdaniem autora skargi o zasadności wniosków przedstawionych we wniesionej kasacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany granicami tej skargi (z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi). Oznacza to, że jeżeli strona wnosząca skargę kasacyjną wskaże przepis prawa materialnego lub procesowego, który jej zdaniem został naruszony to Naczelny Sąd Administracyjny nie bada czy sąd administracyjny naruszył również inne przepisy. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną ocenia tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wymienione w skardze kasacyjnej jako naruszone.
Za chybiony uznać należy zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię pkt. 5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115).
Zgodnie z definicją choroby zawodowej, zawartą w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) za choroby zawodowe uważa się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jedną z chorób zamieszczonych w pkt. 5 tego wykazu stanowiącego załącznik powyższego rozporządzenia jest przewlekłe obturacyjne zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50% o wartości należnej wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadku stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych.
Tak więc przytoczony przepis wbrew odmiennym wywodom kasacji mówi o "stanowiskach pracy", a nie precyzuje przy tym lokalizacji tychże stanowisk. Istotnym jest to, że badania winny dotyczyć stanowisk tożsamych co do warunków pracy wykonywanej, a więc jeśli to była praca realizowana na wolnym powietrzu, to takich stanowisk winno dotyczyć badanie, a jeśli była to praca w obszarze zamkniętym, to tegoż obszaru winno dotyczyć badanie.
W konsekwencji więc, skoro Sąd pierwszej instancji przyjął, a ustalenie to nie budzi żadnych zastrzeżeń, iż jako miejsce wykonywanej przez J. H. pracy uznać należało zarówno obszar wewnątrz hali, jak i teren poza nią, na którym skarżący wykonywał swoją pracę, to w związku z tym pomiar substancji szkodliwych w przedmiotowej sprawie winien był dotyczyć tych miejsc, gdzie pracę badany wykonywał, a nie jedynie części miejsca, w której wykonywana była praca. Jakkolwiek trudno podważyć fakt, że dokonywanie pomiarów stężeń pyłu węglowego niesie za sobą ryzyko znacznej niedokładności, niewątpliwym jest jednak to, iż wydając decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej organy opierały się w przedmiotowej sprawie jedynie na częściowych ustaleniach dotyczących narażenia J. H. na substancje szkodliwe na stanowisku jego pracy realizowanej w pomieszczeniu zamkniętym. Z kolei częściowe zbadanie tych czynników nie daje podstaw do kategorycznego zaprzeczenia istnienia choroby, o jakiej mowa w pkt 5 załącznika cyt. rozporządzenia.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia przez Sąd w zaskarżonym wyroku przepisów postępowania, tj. art. 145 §1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., zwrócić uwagę należy, iż zasadniczym uchybieniem na jakie wskazano w zaskarżonym wyroku był brak jednoznacznego wyjaśnienia czy u J. H. zaistniało schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych i zarazem czy schorzenie to posiada etiologię o charakterze zawodowym.
Stwierdzić trzeba, iż orzeczenie lekarskie wydane w dniu 28 stycznia 2004 r. nie zawiera tych elementów, o jakich mowa jest w § 6 ust. 1 rozporządzenia.
Uchybienia wskazane w zaskarżonym wyroku, a więc brak ustaleń w zakresie istnienia narażenia, o jakim mowa wyżej, brak ustalenia co do istnienia, czy też braku choroby zawodowej wskazanej w wykazie, czyni niemożliwym ocenę czy w sprawie zaistniały, czy też nie podstawy do stwierdzenia u J. H. istnienia choroby zawodowej. Tym samym za chybiony uznać trzeba zarzut skargi kasacyjnej dotyczący niezasadnego zdaniem autora kasacji oparcia zaskarżonego wyroku na art. 145 §1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.
Ze wskazanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw oddalił na mocy art. 184 p.p.s.a.