Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A.R. - T., J. T., P. K. wniesioną na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 lipca 2006 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że pismem z dnia 17 września 2006 r. pełnomocnik skarżących wezwany został do nadesłania dowodu wpłaty uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczone zostało w dniu 23 października 2006 r. i w tym dniu uiszczony został wpis sądowy. Zgodnie z art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania do uiszczenia opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2003 r., Nr 221, poz. 2193) wskazywał wprawdzie, iż wpis stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszcza się na wezwanie po przekazaniu skargi sądowi, jednak wyrokiem z dnia 7 marca 2006 r. (sygn. akt SK 11/05) Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności w/w § 5 ust. 2 rozporządzenia z art. 221 P.p.s.a.
Sąd podniósł, że skarżący reprezentowani przez pełnomocnika wnieśli skargę do Sądu w dniu 4 września 2006 r. za pośrednictwem właściwego organu, natomiast wpis sądowy został uiszczony w dniu 23 października 2006 r. Zgodnie zaś z art. 221 P.p.s.a. adwokat R. P. był zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego jednocześnie ze złożeniem skargi, bez uprzedniego wezwania przez Sąd do jego zapłaty.
Skargę kasacyjną od postanowienia skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika - adwokata, zaskarżając to postanowienie w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
- 1) art. 221 w zw. z art. 219 § 1 i art. 54 § 1 i 3 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi, która przy wniesieniu do Sądu została należycie opłacona bez wezwania o uiszczenie opłaty,
- 2) art. 133 § 1 zd. 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że adwokat R. P. był zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego jednocześnie ze złożeniem skargi, bez uprzedniego wezwania przez Sąd do jego zapłaty,
- 3) § 5 ust. 1 in fine rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w efekcie uznania, że skarżący powinni byli uiścić wpis mimo nieznajomości sygnatury akt sądowych,
- 4) art. 85 w zw. z art. 221 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi mimo nadesłania dowodu uiszczenia wpisu z zachowaniem terminu sądowego wyznaczonego przez Sąd w wezwaniu z dnia 17 października 2006 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazali, że bez wezwania prawidłowo opłacili skargę. Z uwagi zaś na to, że skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który w zakresie swojej właściwości może uwzględnić skargę do dnia rozpoczęcia rozprawy, nie powinno się wymagać od strony by uiszczała wpis przed doręczeniem pisma sądowi, gdyż byłaby to nadinterpretacja art. 219 § 1 P.p.s.a. Ponadto § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia wymaga, by przy uiszczaniu wpisu wskazać poza tytułem wpłaty i rodzajem pisma także sygnaturę akt sądowych, którą strona poznaje dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Dodatkowo skarżący podnieśli, że opłata dokonana bez wezwania przed rozstrzygnięciem sprawy jest skuteczna, zwłaszcza, gdy następuje w pierwszym możliwym terminie.
W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak wynika z treści art. 183 § 1 P.p.s.a. granice zarzutów składających się na podstawy kasacyjne wyznaczają zakres badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi z przyczyn wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a.
Wobec niestwierdzenia nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania wyłącznie do oceny zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa.
Stosownie do treści art. 219 § 1 P.p.s.a., opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Zgodnie z art. 221 P.p.s.a. pisma wnoszone przez adwokata albo radcę prawnego, które nie są należycie opłacone pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie wpisu. Norma prawna zawarta w powołanym przepisie nie nakłada na sąd obowiązku wzywania strony do uiszczenia wpisu sądowego. Ratio legis tej normy prawnej w założeniu miało spowodować by pisma strony, reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego, mogły w jak najszybszym czasie podlegać rozpoznaniu przez sąd. Ustawodawca wyszedł bowiem z założenia, że zarówno adwokaci jak i radcowie prawni, jako podmioty świadczące w sposób profesjonalny pomoc prawną, powinni znać wysokość opłat sądowych, jeżeli mają one charakter opłaty stałej i samodzielnie uiszczać je, bez konieczności osobnego wzywania przez sąd.
Od osób wykonujących wykwalifikowane zawody prawnicze i świadczących profesjonalną pomoc prawną wymagana jest znajomość prawa w stopniu umożliwiającym samodzielne działanie w toku postępowania sądowoadministracyjnego.
Wyjątek od zasady wyrażonej w powołanym przepisie stanowił § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym, jednakże wobec faktu, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt SK 11/05, stwierdził niezgodności tego przepisu z art. 221 P.p.s.a., utracił on moc. W tej sytuacji, również wpis stały od skargi wniesionej przez adwokata lub radcę prawnego powinien być uiszczony bez wezwania sądu. Dodać należy, że jak przyjęto w judykaturze, wniesienie wpisu stałego przez adwokata lub radcę prawnego jest również prawnie skuteczne jeżeli nastąpiło po wniesieniu środka zaskarżenia, ale przed upływem terminu do jego wniesienia.
W rozpatrywanej sprawie zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 7 sierpnia 2006 r., zaś skarga wniesiona została 4 września 2006 r., za pośrednictwem organu administracji. Organ przekazał wniesioną skargę do sądu administracyjnego w dniu 9 października 2006 r. Po sprawdzeniu w dniu 16 października 2006 r. przez Sąd w Rejestrze Opłat Sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzono, że pełnomocnik skarżących nie uiścił wpisu sądowego od skargi. Zarządzeniem z dnia 16 października 2006 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżących w dniu 23 października 2006 r.) wezwano pełnomocnika do nadesłania dowodu wpłaty wpisu od skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wpis od skargi został uiszczony w dniu 23 października 2006 r., a zatem po upływie terminu do wniesienia skargi. Należy także podkreślić, że w dniu dokonania pierwszej czynności sądowej (16 października 2006 r.) wpis od skargi nie był opłacony.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 221 w zw. z art. 219 § 1 i w zw. z art. 54 § 1 P.p.s.a. należy stwierdzić, że jest on niezasadny. Przepis art. 219 P.p.s.a. przewiduje, że opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Podkreślenia wymaga, że wniesienie skargi za pośrednictwem organu jednoznaczne jest z wniesieniem skargi do sądu. Skoro art. 53 P.p.s.a. stanowi, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, a w myśl art. 54 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, pełnomocnik skarżącego chcąc dochować należytej staranności powinien jednocześnie (a najpóźniej w ostatnim 30 dniu od daty doręczenia skarżącym decyzji stanowiącej przedmiot skargi) z wniesieniem skargi za pośrednictwem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego uiścić należny stały wpis sądowy.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 6 września 2006 r., zaś wpis od skargi został uiszczony w dniu 23 października 2006 r., zatem z przekroczeniem terminu do dokonania tej czynności. W związku z powyższym, należy podzielić pogląd Sądu wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że skarga ta została opłacona w sposób nieprawidłowy i stosownie do art. 221 P.p.s.a. podlegała odrzuceniu.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 133 § 1 zd. 1 P.p.s.a., jako że przepis ten ustanawia zasadę wydania wyroku na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. Nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, że wydał zaskarżone postanowienie nie zapoznawszy się z aktami. Sąd nie negował bowiem faktu opłacenia przez skarżących wpisu sądowego, którego potwierdzenie znajduje się w aktach sprawy.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mimo bowiem, że powołany przepis stwierdza, iż przy uiszczaniu wpisu należy między innymi wskazać sygnaturę akt sądowych, Sąd Wojewódzki słusznie, w myśl zasady lex superior derogat legi interiori (norma wyższego rzędu uchyla normę niższego rzędu), zastosował przepis rangi ustawowej tj. art. 221 P.p.s.a. Powyższa okoliczność mimo, iż stanowi pewne nieudogodnienie, nie zwalnia pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, wnoszącego skargę lub inne pismo podlegające opłacie stałej od podporządkowania się rygorowi zawartemu w art. 221 P.p.s.a. Wszak przy uiszczaniu wpisu, zgodnie z treścią § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia należy wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany oraz sygnaturę akt sądowych, to pełnomocnik chcąc dochować należytej staranności mógł przy wnoszeniu przedmiotowej skargi za pośrednictwem organu w tytule dokonywanego przelewu opisać sprawę, od której wnoszony jest wpis poprzez wskazanie np.: zaskarżonej decyzji, wydającego ją organu, daty i numeru decyzji celem skojarzenia wpisu przez Sąd po przekazaniu mu skargi przez organ.
Chybiony jest również zarzut przedstawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jakoby Sąd pierwszej instancji naruszył art. 85 w zw. z art. 221 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi mimo nadesłania dowodu uiszczenia wpisu z zachowaniem wyznaczonego terminu. Sąd prawidłowo odrzucił skargę mimo wykonania przez skarżących wezwania z dnia 17 października 2006 r. i nadesłania dowodu wpłaty wpisu, bowiem wpis ten winien być uiszczony jednocześnie bądź najpóźniej w ostatnim 30 dniu od daty doręczenia skarżącym decyzji stanowiącej przedmiot skargi.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.