Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 października 2009 r. sygn. akt IV SAB/Wa 114/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę "[...]" Sp. z o.o. we W. na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, od którego Spółka domagała się określenia sposobu zagospodarowania odpadów przechowywanych na dwóch naczepach, wydania tych naczep oraz zawiadomienia o prowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie.
W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd wyjaśnił:
Główny Inspektor Ochrony Środowiska [...] z Holandii wyrazili zgodę na międzynarodowe przemieszczenie, pozwolenia udzielono holenderskiej firmie [...], na odbiorcę odpadów wskazano polskie Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o., określono też firmy transportowe, wśród których nie było Sp. z o.o. "[...]", Spółka wykonywała transport na zlecenie PHU [...] z/s w G. 13 listopada 2008 r. do Głównego Inspektoratu wypłynęła informacja o nielegalnym przemieszczaniu odpadów, zatrzymano do kontroli pojazdy przewożące odpady, w tym dwa należące do "[...]". W związku z tym faktem Główny Inspektor powiadomił organ holenderski i wystąpił o podjęcie działań w celu zwrotu tych odpadów, następnie, odpowiadając na wniosek "[...]" o podjęcie działań mających na celu usunięcie odpadów z naczep, Główny Inspektor wydał postanowienie, którym wezwał holenderski podmiot odpowiedzialny za wysyłkę odpadów nielegalnie przywiezionych do zastosowania procedur w celu ich powrotnego wywozu.
W sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a także wprost rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Zgodnie z przepisami tych aktów Główny Inspektor wykonywał w terminach działania, które należały do jego kompetencji. Natomiast z art. 27 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów organem właściwym do podjęcia działań w celu zabezpieczenia przed oddziaływaniem odpadów na środowisko jest ten organ administracji, który stwierdził nielegalne przemieszczanie odpadów, a organy te wymienia art. 3 ust. 3 tej ustawy, wśród nich nie jest wymieniony Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Z akt sprawy wynika, iż Główny Inspektor wykonywał w sprawie swoje zadania, natomiast nie miał podstawy do wydania decyzji, jakiej domagała się skarżąca Spółka i gdyby nawet uznać, że skarga jest dopuszczalna to musiałaby zostać oddalona.
Reprezentowana przez radcę prawnego, "[...]" Sp. z o.o. z/s we W. wniosła skargę kasacyjną na to postanowienie, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie:
- I. Prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
- – art. 24 ust 7 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L Nr 190, poz. 1 z dnia 12 lipca 2006 r., s.
- 1) i art. 3 ust. 1 i art. 26 pkt 3 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859) poprzez nietrafne przyjęcie, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie miał możliwości wydania decyzji w sprawie bezpiecznego składowania odpadów znajdujących się na naczepach do czasu ich zwrotu, ewentualnie w sprawie określenia zagospodarowania odpadów przechowywanych na naczepach skarżącego.
- II. Przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi:
- a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. w zw. z art. 28 i 104 K.p.a., wobec przyjęcia przez Sąd, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie miał podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w stosunku do skarżącego, który był podwykonawcą firmy transportowej upoważnionej do realizowania transportu odpadów,
- b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. w zw. z art. 12 i art. 35 § 3 i 4 K.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie dostrzegł, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska naruszył podstawową zasadę szybkości postępowania, a także terminy załatwiania spraw określone w przepisach art. 35 § 3 i 4 K.p.a. oraz instytucję zawiadamiania stron o przypadkach niezałatwienia spraw w terminie z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy,
- c) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 65 K.p.a., polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie dostrzegł, iż w przypadku zgłoszenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska uwag odnośnie zabezpieczenia środowiska przed oddziaływaniem odpadów zgromadzonych na naczepach nie wydał postanowienia o przekazaniu sprawy do organu właściwego, o ile sam nie był właściwy,
- d) art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. przez przyjęcie, że żądanie zawarte w skardze nie podlega kontroli sądów administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona jako nieposiadająca usprawiedliwionych zarzutów:
"[...]" Sp. z o.o. wniosła skargę na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w sprawie określenia sposobu zagospodarowania odpadów przechowywanych na naczepach Spółki, wydania tych naczep oraz zawiadomienia o prowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", skarga na bezczynność organów służy w przypadkach określonych w pkt 1-4. Służy ona zatem wówczas, gdy organ w terminie nie wydaje decyzji administracyjnej (pkt 1), postanowienia, na które służy zażalenie, kończące postępowanie lub rozstrzygające co do istoty (pkt 2), postanowień w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3) oraz nie podejmuje aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Jak z przepisów tych wynika nie na każde "niedziałanie" organu służy skarga, ale tylko na takie, kiedy organ nie wydaje aktu administracyjnego, do czego upoważniają go przepisy.
Skarga, którą wniosła Spółka "[...]" związana była ze sprawą międzynarodowego przemieszania odpadów. Zarzuty dotyczące postępowania w tym zakresie, w tym organów administracji, określają przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859), dalej "ustawa" oraz rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 2006, Nr 190, poz. 1 ze zm.), dalej "rozporządzenie". Przepisy tych aktów wskazują jakie orzeczenia w jakich sprawach mogą być wydane i określają organy właściwe do ich wydania. Tylko zatem w przypadku gdy organ wskazany w tych aktach nie wydaje orzeczenia lub nie podejmuje czynności w terminie może być wniesiona skarga na jego bezczynność, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Nadto należy mieć na uwadze, że skarga na bezczynność służy podmiotowi, który ma przymiot strony w postępowaniu, w którym orzeczenie ma być wydane lub czynność podjęta.
Skarga Spółki na bezczynność Głównego Inspektora dotyczyła wydania naczep, zawiadomienia o prowadzeniu postępowania w sprawie. Nie są to działania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a., na które służyłaby skarga na bezczynność. Natomiast w skardze domagano się także nakazania Głównemu Inspektorowi określenia sposobu zagospodarowania odpadów przechowywanych na naczepach skarżącej. To tylko żądanie może być wniesione w świetle art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.
Ustawa organem odpowiedzialnym za międzynarodowe przemieszczanie odpadów czyni Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Jej rozdział 6, zatytułowany "Zwrot odpadów" reguluje obowiązki Głównego Inspektora w razie stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszania odpadów. Art. 25 i 26 ustawy wskazują czynności jakie podejmuje w takiej sytuacji Główny Inspektor oraz wymieniają rodzaje orzeczeń jakie powinien w sprawie wydać. Zarówno czynności, jak i orzeczenia muszą być skierowane do podmiotów, które przepisy te wymieniają, bowiem to na nie Główny Inspektor nakłada określone tymi przepisami obowiązki i zakreśla terminy ich wykonania. Obowiązki i uprawnienia Głównego Inspektora regulują również przepisy rozporządzenia, w tym art. 24 – odbiór w przypadku gdy przemieszczenie jest nielegalne. W sprawie nie tyle istotne jest to, że Główny Inspektor wykonał to co do niego należało ale to, że skarżąca Spółka nie mogła być podmiotem, do którego działania Głównego Inspektora mogły być skierowywane.
Zarówno art. 26 ustawy, jaki art. 24 rozporządzenia nie wymienia takiego jak spółka podmiotu, do którego może być skierowana decyzja Głównego Inspektora. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd uznał, iż Główny Inspektor nie miał podstawy prawnej, aby zadość uczynić żądaniu Spółki "[...]".
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 P.p.s.a.