Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 27 września 2018 r. sygn. II SA/Po 187/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi Gminy Miejskiej Koło, uchylił zarządzenie zastępcze Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany nazwy ulicy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, wywiódł Wojewoda Wielkopolski wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie organ zarzucił naruszenie:
- I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej: p.p.s.a.:
- 1) art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz. U. z 2016 r. poz. 744 ze zm. – dalej: u.z.p.k.) polegające na jego błędnej wykładni poprzez niezasadne przyjęcie, iż opinia Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie jest dla Wojewody wiążąca;
- 2) art. 6 ust. 2 w związku z art. 1 ust. 1 u.z.p.k. polegające na błędnej wykładni i w konsekwencji błędnym przyjęciu, iż nazwa ulicy [...] w K. nie jest niezgodna z art. 1 u.z.p.k. i tym samym nie uzasadnia konieczności wydania zarządzenia zastępczego przez organ nadzoru;
- II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- 3) art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360 ze zm.) sprowadzające się do bezpodstawnego uznania, że opinia Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu została wydana przez nieuprawniony podmiot (Dyrektora Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa), jest zatem błędna pod względem formalnym, co w konsekwencji doprowadziło Sąd do bezpodstawnej odmowy przyznania wiarygodności i mocy dowodowej tej opinii;
- 4) art. 133 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne pominięcie znajdującego się w aktach sprawy dowodu z opinii Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na okoliczność, że nazwa ulicy [...] w miejscowości K. symbolizuje bądź propaguje komunizm, a w konsekwencji ustalenie stanu faktycznego sprzecznego z omawianym dowodem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do wydania wyroku uchylającego zaskarżone zarządzenie zastępcze;
- 5) art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w związku z art. 231 k.p.c. poprzez dowolne niezastosowanie domniemania faktycznego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd w rezultacie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie wykazano w żaden sposób, by nazwa ulicy [...] w K. symbolizowała bądź propagowała komunizm;
- 6) art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w związku z art. 227 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w celu ustalenia faktów mających istotne dla sprawy znaczenie i nieprzyjęcie, że nazwa ulicy [...] w K. jest nazwą propagującą komunizm;
- 7) art. 148 p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 2 u.z.p.k., poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie wykazano, by nazwa ulicy [...] w społeczności lokalnej była historycznie wykorzystywana do propagowania bądź symbolizowania komunizmu, względnie, by była aktualnie odbierana w społeczności jako symbolizująca bądź propagująca komunizm, a zatem że nie zaistniały podstawy - lub co najmniej przedwcześnie przyjęto ich istnienie - do zastosowania przez Wojewodę regulacji art. 6 ust. 2 u.z.p.k. i wydania zarządzenia zastępczego w sytuacji, gdy organ nadzoru w uzasadnieniu zarządzenia zastępczego podał okoliczności warunkujące konieczność jego wydania w trybie art. 6 ust. 2 ww. ustawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina Miejska Koło wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jej przesłanki - enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. - w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 658), uzasadnienie sporządzanego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy Sąd I instancji w odniesieniu do ustalonych okoliczności sprawy miał uprawione podstawy do przyjęcia, że w związku z niezasadną oceną Wojewody Wielkopolskiego, iż nazwa ulicy "[...]" w K. narusza ustanowiony w art. 1 ust. 1 u.z.p.k. zakaz upamiętniania m.in. wydarzeń lub dat symbolizujących komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagowania w inny sposób takiego ustroju, zasadne było uchylenie przez Sąd na podstawie art. 148 p.p.s.a. wydanego w trybie art. 6 ust. 2 u.z.p.k. zarządzenia Wojewody Wielopolskiego z [...] stycznia 2018 r. nr [...] eliminującego wskazaną nazwę z przestrzeni publicznej i nadającego w następstwie tego uchylenia ulicy nazwę odpowiadającą wymogom art. 1 u.z.p.k. ([...]). Powyższa kwestia podlega rozważaniu w odniesieniu do wskazanych przez autora skargi kasacyjnej podstaw kasacyjnych, w ramach których skarżący organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie zaskarżonym wyrokiem art. 148 p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 1 u.z.p.k.
Mając zatem na uwadze podstawy kasacyjne sformułowane przez stronę skarżącą przypomnieć należy, że uprawnienie wojewody do wydania na podstawie art. 6 ust. 2 u.z.p.k. zarządzenia zastępczego, w którym organ ten nadaje ulicy nazwę uwzględniającą wynikający z art. 1 ust. 1 tej ustawy zakaz nadawania, m.in., ulicom nazw upamiętniających osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny albo propagowania w inny sposób takiego ustroju, realizowana być może w warunkach ustalenia, że obowiązująca w dniu wejścia w życie omawianej ustawy nazwa ulicy upamiętniająca osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagująca taki ustrój w inny sposób, nie została zmieniona przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego albo związku, o którym mowa w art. 4 w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
Zastosowanie art. 6 ust. 2 u.z.p.k. wymaga zatem dokonania ustaleń faktycznych w odniesieniu do których następuje subsumcja przesłanek materialnych hipotezy art. 6 ust. 1 tej ustawy. Przy przyjmowaniu tych ustaleń ustawa przewiduje posiłkowanie się przez wojewodę szczególnym instrumentem prawnym. jak stanowi art. 6 ust. 3 u.z.p.k., wydanie zarządzenia zastępczego, o którym mowa w ust. 2, wymaga opinii Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdzającej niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia w życie ustawy z art. 1 omawianej ustawy. Przepis art. 2 ust. 3 stosuje się odpowiednio. Charakter prawny opinii Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu stanowi jeden z elementów przedmiotowego sporu w związku z tym, że podstawy kasacyjne obejmują zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 6 ust. 3 u.z.p.k.
W rozpoznawanej sprawie zakwestionowane zaskarżonym wyrokiem stanowisko Wojewody o upamiętnianiu nazwą ulicy "[...]" wydarzenia symbolizującego komunizm opierało się na ustaleniach zespołu eksperckiego Wojewody znajdującego potwierdzenie w opinii Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 3 listopada 2017 r., iż nazwa ta, jako odnosząca się do konkretnego wydarzenia z roku 1945 r. – wkroczenia jednostek Armii Czerwonej do miejscowości K., jest niezgodna z art. 1 ust. 1 u.z.p.k. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej Wojewoda stanął na stanowisku, że opinia Instytutu Pamięci Narodowej, o której mowa w art. 6 ust. 3 u.z.p.k. jest dla niego wiążąca. Stanowiska tego Naczelny Sąd Administracyjny jednakże nie podziela uznając, że opinia Instytutu jest szczególnym środkiem dowodowym – dowodem z opinii biegłego, podlegającym weryfikacji przez wojewodę w prowadzonym przez ten organ postępowaniu (zob. wyrok NSA z 30 marca 2019 r., II OSK 3254/18; wyrok NSA z 20 marca 2019 r., II OSK 3253/18; wyrok NSA z 7 grudnia 2018 r., II OSK 2653/18; wyrok NSA z 13 listopada 2018 r., II OSK 2207/18; wyrok NSA z 13 listopada 2018 r. II OSK 1790/18; wyrok NSA z 14 lutego 2018 r., II OSK 254/18).
Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do wyrażanego w judykaturze stanowiska, iż nie ma podstaw do przyjęcia, że opinia IPN stanowi akt wydawany w trybie współdziałania organów, o którym mowa w przepisach art. 106 § 1-5 k.p.a. Opinia nie jest wydawana w formie postanowienia i nie przysługuje na nią zażalenie. Przewidziany w art. 106 k.p.a. tryb współdziałania organów przy wydawaniu decyzji w konkretnej indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej wynikać musi z wyraźnego brzmienia przepisu prawa materialnego. W sytuacji braku wyraźnego przepisu prawa uzależniającego wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, może to nastąpić na zasadach ogólnych, nie zaś w trybie art. 106 k.p.a. W takim przypadku organ nie działa jako współkompetentny, ani nie zajmuje stanowiska w formie postanowienia lecz wyraża go w drodze opinii, oceny noszącej cechy opinii biegłego, w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Odgranicza to przypadki współdziałania organów od obowiązków związanych z wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego.
Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 568-569, pkt 2 do art. 106 i orzecznictwo tam powołane). Z tego względu, uwzględniając różnorodne formy aktów współdziałania, o których mowa w art. 106 § 1 k.p.a. (wyrażenie opinii lub zgody albo wyrażenie stanowiska w innej formie), w judykaturze trafnie podnosi się, że nie ma podstaw do przyjęcia, że opinia z art. 6 ust. 2 u.z.p.k. może być zaliczona do bardziej stanowczych, niż opinia o charakterze dowodowym, form działania administracji. Nie jest wyrażeniem zgody, ani uzgodnieniem zarządzenia. Opinia wydawana w trybie współdziałania organów jest najluźniejszą formą współdziałania organów administracji publicznej. Współdziałanie takie polega na tym, że jeden z organów jest zobowiązany, przed podjęciem decyzji, do zasięgnięcia opinii w sprawie od innego organu. Organ zobowiązany do zasięgnięcia opinii nie jest prawnie związany stanowiskiem organu opiniującego (uzasadnienie uchwały NSA z 15 lutego 1999 r. OPK 14/98). W świetle art. 6 ust. 3 u.z.p.k., opinia Instytutu potwierdza niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia w życie ustawy z art.
1. W świetle art. 6 ust. 3 ustawy, opinia potwierdza niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia w życie ustawy z art. 1, a zatem w jej treści ma być wyrażone stanowisko organu opiniującego, co do tego, czy nazwa upamiętnia osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny albo w inny sposób taki ustrój propaguje (art. 1 ust. 1). Opinia taka powinna zatem wyraźnie identyfikować osobę, organizację, wydarzenie lub datę symbolizujące komunizm, zaś w zakresie propagowania komunizmu ma potwierdzać, czy nazwa odwołuje się do osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących represyjny, autorytarny i niesuwerenny system władzy w Polsce w latach 1944-1989 (art. 1 ust. 2). Opinia nie stanowi aktu rozstrzygającego sprawę zmiany nazwy (dekomunizacji) ulicy, ma jednakże przedstawiać fakty oraz oceny oparte o wiadomości specjalne opiniującego, odnoszone do przesłanki "symbolizowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego albo propagowania takiego ustroju w inny sposób, w tym symbolizowania represyjnego, autorytarnego i niesuwerennego systemu władzy w Polsce w latach 1944-1989" (art. 1 ust. 1 i 2 u.z.p.k.). Związanie tego rodzaju szczególnym dowodem o charakterze opinii polega na tym, że organ prowadzący postępowanie (wojewoda) nie może wydać rozstrzygnięcia bez przeprowadzenia wskazanego przez ustawodawcę dowodu, a dowód ten musi odpowiadać wymaganiom podmiotowym i przedmiotowym. W świetle powyższych uwag za wadliwe uznać należy więc stanowisko Wojewody, że opinia z art. 6 ust. 3 u.z.p.k. ma charakter przesądzający, skoro wydający ją organ jest organem współdziałającym, a nie rozstrzygającym. Opinia IPN jest poglądem organu dysponującym wiedzą fachową z danej dziedziny niewiążącym jednak organu rozstrzygającego w sprawie, którym jest wojewoda.
Odnosząc się do kwestii postrzegania nazwy "[...]" w aspekcie zakazu wynikającego z art. 1 ust. 1 u.z.p.k. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażane w orzecznictwie tego Sądu stanowisko, iż kluczowe, relewantne znaczenie w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 6 ust. 2 u.z.p.k. ma po pierwsze brzmienie danej nazwy, względnie nazwa własna opatrzona dodatkowym kwantyfikatorem, po drugie ustalenie intencji jej twórców (wyrok NSA z 14 lutego 2014 r. II OSK 254/18). Na gruncie tej sprawy zauważyć trzeba, że trudno uznać, aby nazwa ulicy "[...]" stanowiła expressis verbis czytelne odwołanie do daty historycznej, skoro nie stanowi daty pełnej. Intencje przyświecające twórcom tej nazwy w tej sprawie pozostają nieznane ze względu na brak materiałów archiwalnych ujawniających pierwotne motywy nadania przedmiotowej nazwy, niemniej podkreślenia wymaga, że w okolicznościach tej sprawy niesporne pozostaje jednak to, że nazwa ta w istocie upamiętania zdarzenia związane z datą [...] stycznia 1945 r., kiedy do K. wkroczyły jednostki Armii Czerwonej, wyzwalając to miasto z okupacji hitlerowskiej.
Odmienne pozostaje postrzeganie jedynie tego zdarzenia historycznego przez Wojewodę Wielkopolskiego oraz IPN z jednej strony, a Gminę Miejską Koło oraz Sąd I instancji z drugiej strony. Zdaniem Wojewody, data [...] Stycznia 1945 r. jest symbolem komunizmu, zdaniem Gminy zaś symbolizuje - w wymiarze lokalnym - zakończenie dla mieszkańców miasta Koła II wojny światowej i jest świętem wyzwolenia miasta spod okupacji niemieckiej.
Odnosząc te okoliczności sprawy do relewantnego stanu prawnego przypomnieć wypada, że dokonując wykładni art. 1 ust. 1 i 2 u.z.p.k. w aspekcie poprawności odczytania zawartego w nim zakazu nadawania ulicom nazw upamiętniających m.in. wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny, ani w inny sposób taki ustrój propagujące, wskazać należy, że symbol to przedmiot albo znak zastępujący, reprezentujący, oznaczający, przywodzący na myśl, jakieś pojęcie, czynność, przedmiot, widomy znak czegoś niewidzialnego. Tym samym aby dane wydarzenie mogło być uznane za symbol ustroju totalitarnego (np. komunizmu) musi zostać wykazane, że stanowi właśnie taki symbol. Nazwa danej ulicy symbolizuje ustrój totalitarny, jeżeli jej oznaczenie jednoznacznie jest kojarzone z danym ustrojem, jest powszechnie rozpoznawalne i na tyle wyodrębnione, że samodzielne jej używanie pozwala na identyfikację z daną ideologią.
Tylko wówczas można stwierdzić, że nazwa takiej ulicy symbolizuje ustrój totalitarny (wyrok NSA z 20 marca 2019 r., II OSK 3391/18). Ustalając treść normatywną art. 1 ust. 1 -2 u.z.p.k. warto zauważyć, że w projekcie omawianej ustawy jako cel przyświecający jej przyjęciu wskazano, m.in., że propagowanie symboliki komunizmu oraz ustrojów totalitarnych jest "demoralizujące dla społeczeństwa" (druk nr 302 Sejmu VIII kadencji). W kontekście tego celu, Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, że o naruszeniu art. 1 ust. 1 u.z.p.k. można mówić wówczas, gdy znaczenie określonych symboli jest czytelne i jednoznaczne dla opinii społecznej, a zatem dopóki wydarzenie lub data nie stanowi powszechnie rozpoznawanego symbolu komunizmu, dopóty ingerencja organu nadzoru w sferę chronionej konstytucyjnie samodzielności gminy przez organ nadzoru jest nieuprawniona. W wymiarze ogólnonarodowym, ponadlokalnym, nazwa "[...]" konotacji, o których stanowi art. 1 ust. 1 u.z.p.k. nie posiada.
Postępowanie przeprowadzone prze Wojewodę nie daje podstaw do stwierdzenia, że również w skali lokalnej jego społeczeństwa postrzega nazwę "[...]" jako wydarzenie symbolizujące komunizm. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji trafnie zauważył, że następstwa wkroczenia do Polski Armii Czerwonej były co najmniej dwojakie. Wiązały się nie tylko z okolicznościami eksponowanymi w opinii IPN oraz przez Wojewodę w postaci rozpoczęcia budowy systemu komunistycznego, ale – w wymiarze lokalnym – doprowadziły do wyzwolenia miasta K. spod okupacji hitlerowskiej. Powyższe uwarunkowania lokalne, łączące przez mieszkańców K. datę [...] stycznia 1945 r. z dniem wyzwolenia ich miasta spod okupacji niemieckiej, trafnie uznane zostały przez Sąd I instancji za niesprzeciwiające się dalszemu funkcjonowaniu tej nazwy w przestrzeni publicznej miasta K., jako upamiętniającej zdarzenie niesymbolizujące komunizmu i niemogące być postrzegane jako "demoralizujące dla społeczeństwa" w aspekcie ustawowego zakazu upamiętniania symboli komunizmu.
W związku z tym poprawność stanowiska Sądu I instancji, że sporna nazwa ulicy nie narusza zakazu ustanowionego w art. 1 ust. 1 u.z.p.k., czyniąc ingerencję Wojewody w oparciu o art. 6 ust. 2 u.z.p.k. nieuzasadnioną, jest trafne.
Usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych nie stanowią zarzuty naruszenia przepisów postępowania (podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W tym zakresie niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. uznaniem, że opinia IPN została wydana przez nieuprawniony podmiot. Artykuł 106 § 3 p.p.s.a. odnosi się do przebiegu rozprawy i wskazuje przesłanki przeprowadzenia przez Sąd I instancji uzupełniającego postępowania dowodowego w jej toku. Dowód z opinii IPN nie był przedmiotem postępowania w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. przed Sądem I instancji. Postępowania dowodowego na podstawie ostatnio powołanego przepisu Sąd I instancji nie przeprowadzał, a w związku z tym nie mógł naruszyć powołanych w podstawach kasacyjnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, które w zw. z treścią art. 106 § 5 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym mają zastosowanie tylko w związku z zastosowaniem art. 106 § 3 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika jedynie, iż Sąd I instancji przeprowadził poza rozprawą w trybie art. 113 § 2 p.p.s.a. ("Można zamknąć rozprawę również w przypadku, gdy ma być przeprowadzony jeszcze uzupełniający dowód z dokumentów znanych stronom, a przeprowadzenie rozprawy co do tego dowodu sąd uzna za zbyteczne.") dowód z zarządzenia zastępczego z dnia [...] stycznia 2018 r. Zastrzeżeń dotyczących procedowania w tym trybie skarżący jednak nie zgłosił.
Niezasadnie skarga kasacyjna zarzuca ponadto naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 133 p.p.s.a. w związku z "pominięciem opinii IPN". Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. określa czas orzekania i podstawy wyrokowania (sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy) nakładając na sąd obowiązek wydania wyroku po przeprowadzeniu rozprawy i jej zamknięciu, a ponadto wprowadza zakaz wyjścia poza materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Opinia IPN znajdowała się w aktach sprawy, w oparciu o które orzekał Sąd I instancji i przy wydawaniu zaskarżonego wyroku była uwzględniona, do jej treści Sąd I instancji w pisemnych motywach rozstrzygnięcia nawiązywał. Okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny przypisał jej inne znaczenie niż uczynił to Wojewoda nie stanowi o naruszeniu art. 133 p.p.s.a., gdyż przepis ten nie służy zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd administracyjny z materiału zgromadzonego w aktach sprawy.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.