Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Po 207/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił sprzeciw M. A., M1 A1 i S. A. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2024 r. nr SKO.GP.4000.515.2023 w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości.
M. A., M1 A1 i S. A. złożyli skargę kasacyjną, którą zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1) art. 64e p.p.s.a., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i uznaniu, że organ II instancji prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 2 k.p.a.,
- 2) art. 151a § 2 p.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu sprzeciwu pomimo naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 138 § 2 k.p.a. i jego niewłaściwe zastosowanie.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki rozpoznając niniejszą sprawę nie naruszył przepisów art. 64e i art. 151a § 2 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z art. 64e p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprzeciw, miał obowiązek ocenić jedynie istnienie przesłanek do wydania przez organ decyzji kasacyjnej przewidzianej w art. 138 § 2 k.p.a.
Niewątpliwie organ odwoławczy, jak też Sąd Wojewódzki, kierowały się właściwą wykładnią art. 138 § 2 k.p.a., stanowiącego podstawę wydanej w sprawie decyzji kasatoryjnej.
Zaznaczyć należy, że przepis art. 138 § 2 k.p.a. upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej, gdy: po pierwsze – stwierdzi wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji z naruszeniem przepisów postępowania, po drugie – wykaże, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, że organ odwoławczy zasadnie wydał decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., przy czym w jej uzasadnieniu w sposób wyczerpujący wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia.
Przede wszystkim Kolegium, kierując się treścią art. 59 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: u.p.z.p.), wyjaśnił zakres okoliczności wymagających wyjaśnienia w sprawie dotyczącej zmiany zagospodarowania terenu.
W szczególności wskazał, że przedmiotem regulacji wymienionego przepisu jest zmiana zagospodarowania terenu polegająca na funkcjonalnym przekształceniu terenu w następstwie samowolnych i bezprawnych działań faktycznych, skutkujących zmianą dotychczasowej funkcji przewidzianej prawem bądź przez nadanie mu nowego przeznaczenia lub pozbawienia cech pozwalających wykorzystywać go w dotychczasowy sposób. Kolegium dodatkowo zwróciło uwagę na wyłączenie spod działania art. 59 u.p.z.p. przypadku tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku.
Weryfikując ustalenia zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, Kolegium zasadnie stwierdziło niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy w zakresie stanu terenu istniejącego przed podjęciem działań związanych z jego ogrodzeniem, zebraniem warstwy ziemi i utwardzeniem.
Prawidłowo organ odwoławczy wskazał na uchybienia postępowania wyjaśniającego, będące efektem m.in. nieprzeprowadzenia oględzin terenu, jak też innych dowodów.
W takim stanie sprawy uprawniona była ocena Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z którą prawidłowe było wnioskowanie organu odwoławczego co do nienależytego ustalenia stanu faktycznego, a w rezultacie przedwczesnego wydania decyzji, której rozstrzygnięcie było nieprecyzyjne.
Zgodzić się należało z Sądem Wojewódzkim, że dostrzeżone przez Kolegium wadliwości postępowania wyjaśniającego i wydanej decyzji stanowiły naruszenie przepisów art. 6, art. 7 i art. 77 § 1, które skutkowało potrzebą wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd Wojewódzki przy rozpatrywaniu sprzeciwu uwzględnił w sposób właściwy unormowanie art. 136 k.p.a., wywodząc trafnie, że w sprawie nie ziściły się przesłanki do zastosowania przepisów art. 136 § 1 – 3 k.p.a. w toku postępowania odwoławczego.
Zaznaczyć należy, że organ odwoławczy jest uprawniony do przeprowadzenia jedynie uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 § 1 k.p.a.) oraz wyjaśniającego postępowania w niezbędnym zakresie (art. 136 § 2 i 3 k.p.a.), jednak jest to dopuszczalne tylko wówczas, gdy nie będzie skutkować naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.).
Tymczasem w niniejszej sprawie stwierdzone przez organ odwoławczy naruszenie przepisów postępowania sprawiło, że konieczne stało się wyjaśnienie sprawy w znacznym zakresie, mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Z tych względów zasadnie wywiódł Sąd Wojewódzki, że zaskarżona sprzeciwem decyzja wydana została przez organ odwoławczy zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a.
W konsekwencji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
- - ---------------------- 3