Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 20 września 2006 r. oddalił skargę W. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...], którą zmieniono w części dotyczącej terminu i utrzymano w mocy w pozostałej części decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] o nakazaniu skarżącej oraz R. S. i B. S. usunięcia stwierdzonych w obiekcie budowlanym nieprawidłowości.
Stan sprawy, jak przedstawił go Sąd pierwszej instancji, jest następujący.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i art. 104 k.p.a., nakazał W. R., R. S. i B. S., współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w S., usunięcie w terminie do dnia [...] nieprawidłowości wymienionych w opracowaniu "Ekspertyza Techniczna Wewnętrznej Instalacji Gazowej w Budynku Mieszkalnym Wielorodzinnym" wykonanym przez mgr inż. K. I., to jest zapewnienie skutecznej wentylacji zabudowy sufitu, gdzie pod stropem korytarza zabudowano przewody gazowe.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z udziałem stron i po przesłuchaniu świadków ustalił (przy braku jednomyślności zeznań), że zmiana trasy rur gazowych w mieszkaniach nr [...], [...] i [...] do szybu instalacyjnego i dalej szybem do mieszkań nr [...] i [...] została zakończona przed dniem [...] to jest przed zawiadomieniem właściwego organu o zakończeniu budowy. Zmianę tą uznał, w świetle obowiązujących przepisów, za dopuszczalną i nie pogarszającą parametrów technicznych i bezpieczeństwa instalacji.
Natomiast z ekspertyzy technicznej wykonanej w [...] r. wynika, jak wskazał, że zabudowa przewodów gazowych prowadzonych pod stropem korytarza w mieszkaniu nr [...] nie jest dopuszczalna, gdyż przestrzeń zamknięta zabudową nie ma właściwej wentylacji i brak jest możliwości dokonywania pomiarów przeglądowych. Dlatego wydanie decyzji nakazującej współwłaścicielom budynku usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości uznał za konieczne.
Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca W. R.. W odwołaniu wskazała, że decyzja nie dotyczy istoty sprawy, to znaczy zgodności wykonania instalacji gazowej w budynku z zatwierdzonym projektem budowlanym. Zarzuciła, że zajmowanie się przez organ nadzoru budowlanego wentylacją zabudowy sufitu jest tematem zastępczym, mającym na celu bezprawne zalegalizowanie samowoli budowlanej dokonanej przez R. S. i B. S. w jej mieszkaniu. Podniosła, że roboty te zostały wykonane samowolnie bez zmiany w projekcie budowlanym i naruszają jej własność.
Rozpoznając odwołanie skarżącej [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] zmienił decyzję organu pierwszej instancji w ten sposób, że ustalił nowy termin wykonania obowiązku to jest do dnia [...], a pozostałą część decyzji utrzymał w mocy.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że na wniosek skarżącej, która jest właścicielką lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku, którego dotyczy sprawa, organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu [...] oględziny instalacji gazowej w użytkowanym już budynku mieszkalnym i ustalił, że przebieg tej instalacji jest niezgodny z zatwierdzonym, w pozwoleniu na budowę, projektem budowlanym, gdyż instalację do lokali mieszkalnych położonych wyżej przeprowadzono przez lokal nr [...] i dalej szybem instalacyjnym do lokali nr [...] i [...] zamiast przez klatkę schodową. Dlatego wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji uznał za zasadne i zgodne z prawem.
Odnosząc się do argumentów skarżącej nie podzielił ich, gdyż, jak stwierdził, z akt sprawy wynika, że zmiana przebiegu instalacji gazowej nastąpiła za jej zgodą przed oddaniem budynku do użytkowania, to jest przed dniem [...]. Wskazał, że wydanie skarżącej lokalu mieszkalnego nastąpiło w dniu ustanowienia jego odrębnej własności i sprzedaży, czyli w dniu [...], i w tym dniu instalacja gazowa wykonana była w obecnym stanie. Ten ostatni fakt ustalił, jak wskazał, na podstawie oświadczenia skarżącej. Dalej stwierdził, że jest mało prawdopodobne, aby po zakończeniu wszystkich robót i oddaniu obiektu do użytku, a przed wydaniem lokalu skarżącej, R. S. i B. S. dokonali samowoli budowlanej nie w swoim lokalu. Organ odwoławczy uznał też, że zmiana trasy instalacji wewnętrznej nie jest istotnym odstępstwem od projektu budowlanego i jeżeli zmiana ta nie narusza obowiązujących przepisów, to nie wymaga prowadzenia postępowania przez organ nadzoru budowlanego.
Przedstawiając w uzasadnieniu swego wyroku stanowisko skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że w skardze skarżąca powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, zaś później na rozprawie w dniu [...] dodatkowo zarzuciła, że zaskarżona decyzja narusza art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 61 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, oraz twierdziła, że złożyła doniesienie do Prokuratury o sfałszowaniu dokumentów i jej podpisu pod notatką z dnia [...].
Wyjaśniając podstawę prawną wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z dokumentów przesłanych przez organy administracyjne oraz ich ustaleń wynika, że zmiana przebiegu instalacji gazowej w budynku mieszkalnym położonym przy ul. [...] w S. nastąpiła przed oddaniem budynku do użytkowania, to jest przed dniem [...], za zgodą skarżącej. Sąd wskazał, że skarżąca lokal mieszkalny nr [...] nabyła w dniu [...], że w tym dniu nastąpiło wydanie lokalu skarżącej oraz że oświadczyła ona, iż w tym dniu instalacja gazowa wykonana była w obecnym stanie. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, że zmiana przebiegu instalacji gazowej jest nieistotnym odstąpieniem od projektu budowlanego. Odwołał się przy tym do art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego.
Dalej wywiódł, powołując się na art. 50 ust. 1 pkt 4 oraz art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, że art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego stosuje się, gdy roboty budowlane wykonano w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Sąd pierwszej instancji wskazał też, że ze znajdującej się w aktach administracyjnych opinii biegłego wynika, że zmiana, o której mowa, nie narusza warunków technicznych ani bezpieczeństwa instalacji określonych w § 165 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Również, jak wskazał, prowadzenie instalacji gazowej pod stropem korytarzy w mieszkaniach jest dopuszczalne (§ 164 ust. 2 tego rozporządzenia). W ocenie Sądu pierwszej instancji wymagań bezpieczeństwa nie spełnia natomiast zabudowa przewodów gazowych prowadzonych pod stropem korytarza, ponieważ przestrzeń zamknięta zabudową nie ma właściwej wentylacji i brak jest możliwości dokonywania pomiarów przeglądowych tych przewodów.
W efekcie Sąd ten uznał zarzut, że w niniejszej sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego za nietrafny¸ gdyż przepis ten znajduje zastosowanie tylko w przypadku, gdy roboty budowlane są prowadzone, lub zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, zaś zmiana trasy wewnętrznej instalacji gazowej nie jest takim istotnym odstępstwem i nie narusza przepisów.
Sąd pierwszej instancji stwierdził też, że kwestionowanie przez skarżącą swojego podpisu pod notatką uzgodnień z dnia [...] nie ma znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy, skoro nie zostało wykazane, że podpis został sfałszowany.
Z tych względów Sąd ten uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie trafnie zastosowały art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepis ten, znajdujący się w rozdziale Prawa budowlanego dotyczącym utrzymania już użytkowanych obiektów budowlanych, stanowi, iż w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. Dalej wyjaśnił, że obiekt budowlany powinien być utrzymywany w odpowiednim stanie technicznym w tym, aby zapewnić właściwy przepływ powietrza w szybie instalacyjnym nie można zatykać szybu między stropami poszczególnych kondygnacji. W tej sytuacji, jak stwierdził, skoro w rozpoznawanej sprawie doszło do zabudowy przewodów gazowych prowadzonych pod stropem korytarza w mieszkaniu nr [...], to należało uznać, iż brak jest właściwej wentylacji przewodów gazowych w całym budynku.
W konsekwencji, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nałożenie obowiązków na właścicieli budynku mieszkalnego celem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, opisanych w ekspertyzie technicznej wykonanej przez mgr. inż. K. I., odpowiada prawu.
Z tych wszystkich względów na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd pierwszej instancji skargę oddalił.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, polegające na przyjęciu, że obowiązek usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku spoczywa na jego użytkownikach także wtedy, gdy nieprawidłowości te istniały przed objęciem przez skarżącą mieszkania oraz naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 233 § 1 i art. 244 § 1 k.p.c. przez pominięcie dowodu z opinii nr [...] z dnia [...] sporządzonej przez mistrza kominiarskiego M. W. na okoliczność poprowadzenia instalacji gazowej niezgodnie z projektem budowlanym, postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] i protokołu przeglądu instalacji gazowej z dnia [...].
Uzasadniając skargę kasacyjną stwierdzono, że bezsporne jest, iż instalacja gazowa w budynku mieszkalnym przy ul. [...] poprowadzona została niezgodnie z projektem budowlanym, gdyż zamiast przez klatkę schodową z rozdzieleniem na poszczególne mieszkania, została poprowadzona przez mieszkanie skarżącej i dalej przez szyb kominowy. Fakt ten potwierdza opinia mistrza kominiarskiego z dnia [...], protokół przeglądu instalacji gazowej z dnia [...] i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...]. W związku z tym stwierdzono, że poprowadzenie instalacji gazowej było nie tylko niezgodne z projektem budowlanym, ale przede wszystkim stwarzało zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.
Dalej wskazano, że opinia biegłego, na którą powołuje się Sąd pierwszej instancji, jest sprzeczna ze wskazanymi dokumentami. Wywiedziono ponadto, że bezsporne jest, że przedmiotowy budynek mieszkalny oddany został do użytku [...], natomiast skarżąca nabyła lokal mieszkalny mieszczący się na parterze tego budynku w dniu [...], zaś dowody zgromadzone w sprawie wskazują, że wykonanie instalacji gazowej niezgodnie z projektem budowlanym nastąpiło przed dniem [...], czyli przed nabyciem lokalu przez skarżącą. Tak więc, zdaniem autora skargi kasacyjnej, to nie skarżącą powinien obciążać obowiązek usunięcia nieprawidłowości w zakresie poprowadzenia instalacji gazowej w jej mieszkaniu.
W końcu wskazano, że uznając trafność decyzji organu drugiej instancji w tych okolicznościach faktycznych, Sąd pierwszej instancji naruszył art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawo budowlane. Powołany przepis, jak wywiedziono, dotyczy bowiem usunięcia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym już użytkowanym w przypadku, gdy obiekt ten jest w nieodpowiednim stanie technicznym, tymczasem w przedmiotowej sprawie zastosowanie winny znaleźć przepisy Prawa budowlanego dotyczące oddawania obiektów budowlanych do użytku.
W oparciu o tak sformułowane podstawy skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie przy uwzględnieniu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wnioski (uchylenie zaskarżonego wyroku) i podstawy (wskazane w skardze kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania).
Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie jest ona zasadna.
Przede wszystkim należy wskazać, że powołany w skardze kasacyjnej art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 156 z 2006 r., poz. 1118 ze zm.) stanowi podstawę nałożenia obowiązków usunięcia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym na jego właściciela lub zarządcę niezależnie od tego, kto i kiedy spowodował powstanie tych nieprawidłowości. Przepis ten znajduje się bowiem w Rozdziale 6 Prawa budowlanego, dotyczącym utrzymania obiektów budowlanych, w którym obowiązki publicznoprawne obciążają właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Żaden przepis Prawa budowlanego nie daje podstaw do tego, aby organ administracji w takim przypadku miał obowiązek rozstrzygania, kto jest w rzeczywistości odpowiedzialny za zły stan obiektu budowlanego, co oczywiście nie wyłącza stosownych rozliczeń w oparciu o przepisy prawa cywilnego. Ustawodawca zdecydował, że w interesie publicznym leży, by za stan obiektu budowlanego odpowiedzialny był ten, kto na ten stan ma największy wpływ, a więc jego właściciel lub zarządca.
Nie jest więc trafny zarzut skargi kasacyjnej, który polega na twierdzeniu, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przez przyjęcie, że obowiązek usunięcia nieprawidłowości w obiekcie budowlanym może być nałożony na właściciela obiektu budowlanego, mimo że nieprawidłowości powstały zanim stał się on jego właścicielem.
Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia przepisów postępowania, mianowicie art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest on niezasadny, gdyż nie było potrzeby przeprowadzania przez Sąd pierwszej instancji dowodów ze wskazanych w skardze kasacyjnej dokumentów. Pomijając wszystko inne wskazać należy, że dokumenty te potwierdzają ustalenia poczynione przez organy administracji, zaaprobowane następnie przez Sąd pierwszej instancji. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że dokumenty te miały potwierdzić, że instalacja gazowa została przeprowadzona niezgodnie z projektem i tak też ustaliły organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Jeżeli zaś miały one także dowodzić, że uczyniono to zanim skarżąca stała się właścicielką obiektu budowlanego, to przypomnieć należy, że to ustalenie nie ma dla rozstrzygnięcia znaczenia, gdyż, jak już wskazano, obowiązek publicznoprawny określony w art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego ciąży na właścicielu obiektu budowlanego lub jego zarządcy niezależnie od tego, kto i kiedy spowodował jego nieodpowiedni stan techniczny.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił ją.