Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi P.P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania w punkcie 1. oddalił skargę w punkcie 2. przyznał radcy prawnemu D. S. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Prezydent Miasta Gniezna decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jt. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej ustawa) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z urzędu orzekł o wymeldowaniu P.P. z pobytu stałego z lokalu na os. [...] w Gnieźnie. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji stwierdził, iż P.P. nie mieszka w w/w lokalu od dnia 11 marca 2010 r. Lokal opuścił zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gnieźnie z dnia 28 maja 2009r., sygn. akt IC 413/08, nakazującym mu opuścić i opróżnić lokal. Potwierdzają to również wyjaśnienia zainteresowanego, zeznania świadka B.P. oraz informacja uzyskana z Komendy Powiatowej Policji w Gnieźnie. Organ wskazał, iż to na zainteresowanym ciąży obowiązek wymeldowania się wynikający z art. 15 ust. 1 ustawy.
Prezydent Miasta Gniezna stwierdził, że istotą ewidencji ludności jest gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób, a dane te powinny odpowiadać stanowi faktycznemu. Temu celowi służy zarówno obowiązek meldunkowy osoby przybywającej pod określonym adresie (art. 10), bądź opuszczającej miejsce pobytu (art. 15 ust. 1), jak i uprawnienia organu gminy do wydania decyzji o wymeldowaniu w sytuacji, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy. Organ rozstrzygający o wymeldowaniu osoby w oparciu o w/w przepis jest obowiązany jedynie do ustalenia, czy została spełniona przesłanka warunkująca podjęcie decyzji o wymeldowaniu, tj. opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Zdaniem organu I instancji przesłanka ta została spełniona.
P.P. kwestionując powyższe rozstrzygnięcie wniósł odwołanie, w którym podniósł, że w mieszkaniu u matki przebywa okresowo, a matka nie może go tam zameldować ponieważ mieszkanie wynajmuje. Ponadto skarżący podniósł, że lokal opuścił niedobrowolnie (został wyrzucony), a żona wystawiła jego rzeczy na dwór.
Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt: Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako "k.p.a.") utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że podziela ustalenia wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji oraz jego wnioski prawne. Wojewoda Wielkopolski wskazując na treść art. 15 ust. 2 ustawy stwierdził, że wyłączną przesłankę wydania na wniosek lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania stanowi fakt opuszczenia przez daną osobę bez wymeldowania się dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy, osoba opuszczająca swoje dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące, jest zobowiązana do wymeldowania się z niego najpóźniej w dniu jego opuszczenia.
Zdaniem organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż skarżący od dnia 11 marca 2010r. faktycznie nie mieszka w przedmiotowym lokalu, a opuszczając lokal nie dopełnił obowiązku meldunkowego. Wojewoda wskazał przy tym na wyrok Sądu Rejonowego w Gnieźnie, Wydział I Cywilny z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt I C 413/08, nakazujący P.P. opróżnienie, opuszczenie i wydanie B.P. lokalu mieszkalnego położonego w Gnieźnie na os. [...]. Wyrok ten potwierdza, iż skarżący utracił prawo do przebywania w przedmiotowym lokalu. Organ odwoławczy wskazał, iż nakazanie eksmisji prawomocnym wyrokiem sądowym stanowi bowiem zawsze utratę uprawnień do przebywania w danym lokalu.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł P.P. podnosząc argumenty wskazane w odwołaniu.
Wojewoda Wielkopolski odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W piśmie procesowym z dnia 28 kwietnia 2011 r. pełnomocnik reprezentujący skarżącego w ramach przyznanego mu prawa pomocy stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy. Organy administracji zignorowały bowiem wpływ woli skarżącego na zaistnienie sytuacji faktycznej jaką jest nieprzebywanie skarżącego w lokalu, w którym był on dotychczas zameldowany. Pełnomocnik skarżącego zauważył również, że przedmiotowe postępowanie administracyjne dotknięte jest istotnymi wadami, albowiem nie brały w nim udziału na prawach strony osoby uprawnione. Zdaniem skarżącego na podstawie art. 28 k.p.a. w zw. za art. 6801 § 1 k.c. i art. 6881 § 1 k.c. zarówno żona skarżącego jak i nieustalony wynajmujący przedmiotowy lokal mieszkalny są prawnie zainteresowani w tym, kto w przedmiotowym lokalu zamieszkuje, czego meldunek jest urzędowym potwierdzeniem. Nie jest bowiem bez znaczenia prawnego dla wynajmującego, czy za czynsz najmu odpowiada jedna, czy też więcej osób.
B.P. pismem z dnia 04 czerwca 2011 r. przesłała kopię wyroku Sądu Rejonowego w Gnieźnie Wydział I Cywilny z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt I C 413/08 nakazującego P.P. aby opuścił, opróżnił i wydał B.P. lokal mieszkalny położony w Gnieźnie, Os. [...], wyroku Sądu Rejonowego w Gnieźnie Wydział I Cywilny z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I C 451/09 przywracającego B.P. posiadanie w/w lokalu mieszkalnego i postanowienia Sądu Rejonowego w Gnieźnie Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 28 czerwca 2010 r. sygn. akt III Nsm 233/09 pozbawiającego P.P. władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r. stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji stwierdza, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny – z zastrzeżeniami, o jakich mowa niżej - oraz przedstawił stan prawny sprawy. W ramach zastrzeżeń Sąd I instancji zauważył, iż decyzja Prezydenta Miasta Gniezna została wydana bezpodstawnie, ponieważ w dniu jej wydania, tj. [...] maja 2010 r., nie była spełniona przesłanka opuszczenia miejsca pobytu trwającego ponad trzy miesiące, o jakiej mowa w art. 15 ustawy o ewidencji. Prawidłową jest natomiast zaskarżona decyzja, wydana w dniu [...] czerwca 2010 r., tj. po upływie trzech miesięcy od opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego. Ponieważ Wojewoda Wielkopolski, działając na zasadzie dwuinstancyjności, prowadził od początku całe postępowanie i rozstrzygał merytorycznie zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym w dniu orzekania, w ocenie Sądu I instancji należało uznać, iż konwalidował wadę decyzji organu I instancji.
Sąd I instancji zgodził się z oceną organu odwoławczego, że zgromadzone w niniejszej sprawie dowody są spójne i potwierdzają fakt, iż P.P. od dnia 11 marca 2010 r. nie mieszka w Gnieźnie, Os. [...] oraz nie dopełnił obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Sąd podkreślił, że tak zeznawał również sam zainteresowany, co wynika z protokołu z dnia 29 marca 2010 r., jak i z kolejnego protokołu z 28 kwietnia 2010 r. Sąd I instancji powziął zastrzeżenia do oceny dokonanej przez Wojewodę Wielkopolskiego odnośnie dowodu w postaci pisma Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w Gnieźnie, informującego, że skarżący nie przebywa pod podanym adresem.
Sąd wskazał, iż z pisma wynika, że informacji tej udzieliła B.P. (żona P.P., która zgłosiła fakt niezamieszkiwania męża w spornym lokalu). Sąd I instancji uznał, że w istocie więc, pisma tego nie można traktować jako nowego dowodu w sprawie (B.P. została przesłuchana w dniu 29 marca 2010r., co znalazło wyraz w protokole z tego dnia), co jednak nie zmienia wcześniej wskazanych ustaleń faktycznych co do opuszczenia przez P.P. przedmiotowego lokalu w dniu 11 marca 2010 r.
Sąd I instancji stwierdził, że istota sporu dotyczy tego, czy skarżący opuścił mieszkanie w Gnieźnie, Os. [...] dobrowolnie, czy pod przymusem. Ustalenie powyższej okoliczności ma podstawowe znaczenie dla uznania, czy spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 15 ust. 1 ustawy, determinujące obowiązek wymeldowania się osoby, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące. Z kolei niedopełnienie tego obowiązku przez daną osobę stanowi podstawę do wydania przez właściwy organ decyzji o jej wymeldowaniu (art. 15 ust. 2).
Sąd I instancji podkreślił, iż doktryna i orzecznictwo są zgodne, iż przesłanka "opuszczenia miejsca pobytu" wskazana w art. 15 ust. 1 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne (m. in. wyrok 09.09.2010 r.; I SA/Ol 540/10; wyrok NSA z 14.05.2010 r.; II OSK 851/09). Sąd zwrócił uwagę, że skarżący szczególnie w skardze podkreślał, że mieszkania nie opuścił dobrowolnie. Tak też wywodził pełnomocnik skarżącego w piśmie z 28 kwietnia 2011 r. Z twierdzeniami skarżącego nie zgadzał się organ, przytaczając jako argument wyrok SR w Gnieźnie z 28 maja 2009 r. (sygn. akt I C 413.08), nakazujący P.P., by opuścił, opróżnił i wydał B.P. lokal mieszkalny położony w Gnieźnie, Os. [...].
Sąd nie przyznał pozwanemu prawa do lokalu socjalnego. Według organu odwoławczego, wyrok ten potwierdza, że "zainteresowany utracił prawo do przebywania w przedmiotowym mieszkaniu." Sąd I instancji zgodził się z takim wnioskiem. Sąd I instancji zaznaczył, iż B.P. dostarczyła Sądowi kolejny wyrok SR w Gnieźnie (z klauzulą wykonalności; kserokopia poświadczona za zgodność z oryginałem) z dnia 11 stycznia 2010 r. Wyrokiem tym Sąd Rejonowy nakazał przywrócić B.P. posiadanie lokalu mieszkalnego położonego w Gnieźnie, Os. [...] i nakazał P.P. wpuszczenie do tego lokalu powódki wraz z dziećmi K.P. i P.P. oraz nie utrudnianie jej zamieszkiwania.
W ocenie Sądu I instancji w świetle powyższych wyroków, kryterium dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu nie można rozpatrywać, jak sugeruje pełnomocnik skarżącego, w kategoriach "woli opuszczenia mieszkania", czy "zamiaru innego zrealizowania centrum życiowego". Dla uznania, czy w niniejszej sprawie nastąpiło dobrowolne opuszczenie mieszkania przez P.P. w Gnieźnie, Os. [...], przydatne są natomiast te poglądy orzecznictwa, które za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznają sytuację, gdy osoba opuściła miejsce pobytu wbrew swej woli i nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, w tym żądania skierowanego do sądu o nakazanie przywrócenia utraconego posiadania (wyrok NSA z 17.09.2010 r., II OSK 1441/09 LEX nr 746543).
Sąd I instancji wskazał, iż podobnie uznał NSA w wyroku z 12 maja 2010 r.: "Jeżeli dana osoba pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli, przez długi czas nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych." (sygn. akt II OSK 840/09, LEX nr 597903; por też: wyrok NSA z 11.05.2010 r., II OSK 793/09, LEX nr 597864 oraz wyrok NSA z 10.02.2010 r., II OSK 281/09, LEX nr 597521). Akceptując powyższe poglądy, Sąd I instancji stwierdził, iż "dobrowolność" opuszczenia mieszkania jako kryterium spełnienia przesłanki wymeldowania z tego lokalu, w niniejszej sprawie należy rozpatrywać w kontekście wyroku eksmisyjnego wydanego wobec skarżącego.
W ocenie Sądu I instancji oczywiste jest, że w związku z tym wyrokiem, żadne środki zmierzające do przywrócenia posiadania lokalu nie byłyby skuteczne. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska zawartego w piśmie pełnomocnika skarżącego, iż stronami w postępowaniu o wymeldowanie powinna być też żona skarżącego oraz właściciel lokalu. Sąd wskazał, iż co do zasady, orzecznictwo jest zgodne, że podmiotem mającym interes prawny w sprawie, której przedmiotem jest wymeldowanie, to jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., jest wyłącznie ta osoba, co do wymeldowania której z danego lokalu prowadzone jest postępowanie i to niezależnie od etapu załatwiania sprawy. Inne osoby zainteresowane wymeldowaniem (poza stroną), np. właściciel czy współwłaściciel lokalu, współmałżonek osoby, której wymeldowanie dotyczy itd., nie mogą być uznawane za strony w tym postępowaniu ze względu na brak interesu prawnego (wyrok NSA z 18.01.2010 r., OSK 47/09; LEX nr 597622; patrz także: wyrok NSA z 05.05.2011r., II OSK 781/10; Rzeczpospolita PCD 2011/105/1).
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożył P.P. reprezentowany przez radcę prawnego. Wyrok zaskarżono w części oddalającej skargę zarzucając mu naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 271, dalej jako "p.p.s.a.), tj.:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 16 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo tego, iż zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego została wydana z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo tego, iż zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta Miast Gniezna uznaną przez Sąd I instancji za wydaną bezpodstawnie, oraz naruszenie prawa materialnego tj.:
- - art. 15 ust. 2 ustawy przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego w następstwie wykonania wyroku eksmisyjnego w drodze samopomocy poza trybem egzekucji sądowej oznacza dobrowolność opuszczenia tego miejsca w rozumieniu wskazanego przepisu.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od organu administracji Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy, gdyż zapadła przed upływem 3 miesięcy od dnia faktycznego opuszczenia lokalu przez skarżącego. Zdaniem skarżącego ponieważ organ odwoławczy nie orzeka w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie odwołania jak np. w przypadku apelacji w cywilnym postępowaniu sądowym, lecz w przedmiocie decyzji organu I instancji, utrzymanie w mocy wskazanej decyzji Prezydenta Miasta Gniezna przez Wojewodę Wielkopolskiego oznaczało pozostawienie w obrocie prawnym decyzji sprzecznej z prawem. Oddalenie przedmiotowej skargi przez Sąd I instancji oznacza tym samym, iż decyzja wprost uznana przez Sąd za bezprawną na mocy orzeczenia tego Sądu została jednocześnie zaaprobowana. W ramach pierwszej podstawy skargi kasacyjnej podniesiono, że skoro przesłanki materialnoprawne do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z lokalu, w którym dotychczas zamieszkiwał powstały dopiero po wydaniu w tym przedmiocie decyzji przez organ I instancji, to tym samym w rzeczywistości dopiero Wojewoda Wielkopolski działał w tej sprawie jako organ I instancji.
Tym samym Wojewoda Wielkopolski orzekał w tej sprawie jako organ funkcjonalnie niewłaściwy, a ponadto pozbawił skarżącego prawa ponownego rozpoznania sprawy w toku postępowania administracyjnego, czyli naruszył art. 16 k.p.a. Natomiast w ramach uzasadnienia drugiej z podstaw skargi kasacyjnej wskazano, iż Wojewoda Wielkopolski rozpoznając odwołanie od tej decyzji winien co najmniej uchylić ją w całości i w trybie art. 138 § 2 k.p.a. orzec co do istoty sprawy, co zapobiegłoby pozostawieniu w obrocie prawnym decyzji administracyjnej sprzecznej z prawem.
W ramach uzasadnienia zarzutu dotyczącego prawa materialnego podniesiono, iż Sąd I instancji rozpatrując przesłankę "dobrowolności opuszczenia lokalu mieszkalnego" w aspekcie wydanego przez Sąd cywilny prawomocnego wyroku egzekucyjnego nie rozważył, czy dopuszczalnym jest zaaprobowanie sytuacji w której wyrok eksmisyjny nie jest wykonywany przez uprawnione do tego organy, lecz przez same strony w drodze niedopuszczalnej przez przepisy samopomocy. Podkreślono, iż tryb egzekucji wyroków eksmisyjnych określa szczegółowo art. 1046 k.p.c., wydane do niego przepisy wykonawcze jak i ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 31 poz. 266 z późn. zm.). Przepisy te przyznają eksmitowanemu dłużnikowi szereg praw zapobiegających przeprowadzeniu eksmisji na przysłowiowy bruk. W realiach niniejszej sprawy szczególnie istotne są uprawnienia określone w 1046 § 4 k.p.c. dokonana przez uczestniczkę postępowania eksmisja skarżącego "na bruk" nastąpiła właśnie w marcu 2010 r. czyli w okresie ochronnym.
Oczywistym jest, iż wykonanie wyroku eksmisyjnego wprowadza w pewnym sensie domniemanie dobrowolności opuszczenia lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Musi to być jednak wykonanie wyroku eksmisyjnego, a nie samo jego wydanie, i to wykonanie w sposób ściśle prawem określony. Wykładnia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy przeprowadzona w toku niniejszego postępowania przez Sąd I instancji takich kryteriów nie spełnia, a co więcej prowadzi do unieważnienia i obejścia powołanych powyżej przepisów z zakresu sądowego postępowania egzekucyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia, a to z poniższych względów.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
W przedmiotowej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a.
Sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej polegający na wzajemnym powiązaniu zarzutów naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na odniesienie się do kilku kwestii podniesionych w zarzutach bez konieczności przedstawiania argumentacji oddzielnie do obydwu podstaw zaskarżenia wyroku.
Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, którego naruszenie zarzucono w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zobowiązuje organ gminy do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Argumentacja zarzutów naruszenia prawa procesowego sprowadza się do kwestii nieuchylenia w całości w trybie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy decyzji Prezydenta Miasta Gniezna wydanej z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj. przed upływem 3 miesięcy od dnia faktycznego opuszczenia lokalu przez skarżącego.
Stwierdzić należy, iż zarzut ten jest częściowo uzasadniony, gdyż jest to niewątpliwie uchybienie organu odwoławczego, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż jak słusznie zauważył Sąd I instancji decyzja Wojewody Wielkopolskiego została wydana w dniu [...] czerwca 2010 r., tj. po upływie 3 miesięcy od opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego.
Podkreślić należy, że istota postępowania odwoławczego (zgodnie z zawartą w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności) polega na ponownym merytorycznym badaniu sprawy przez organ II instancji. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2010 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gniezna z dnia [...] maja 2010 r., ma oparcie w przepisie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Gdyż, wobec wyjaśnienia wszystkich, istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy całkowicie niezasadne byłoby uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazywanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten ma zastosowanie tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Jest oczywiste, że wobec zgromadzenia pełnego materiału dowodowego przepis art. 138 § 2 k.p.a. nie mógł być zastosowany. Nie oznacza to, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, że została w sprawie naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania, skoro sprawa została merytorycznie rozpoznana przez organy obu instancji.
Wobec powyższego stwierdzić należy, iż naruszenie tego przepisu wiąże się w istocie wyłącznie z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, o czym już była mowa wyżej. A zatem wobec bezzasadnych zarzutów naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. za nietrafny należało uznać również zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a.
Wskazać należy, iż nawet w przypadku ustalenia uchybienia przepisom postępowania, w sytuacji gdy uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.
Zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego jest również nieusprawiedliwiony. Wskazać należy, iż sama treść wyjaśnień skarżącego dawała wystarczające podstawy do wymeldowania go z przedmiotowego mieszkania. Bowiem zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyłączną przesłanką do wymeldowania ze stałego miejsca pobytu jest fakt opuszczenia tego miejsca bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się.
Skarżący potwierdził, że od dnia 11 marca 2010 r. nie mieszka w lokalu na os. [...] w Gnieźnie, nie kwestionował faktu, iż jego żona wystawiła mu rzeczy, dopiero w drugim zeznaniu wskazał, iż nie było go przy opróżnieniu lokalu. Od tego czasu skarżący nie przebywał już w tym lokalu i jednocześnie nie występował na prawną drogę prowadzącą do przywrócenia mu posiadania.
Należy przy tym mieć na względzie, że zameldowanie w określonym lokalu ma wyłącznie charakter rejestracyjny, potwierdzający fakt pobytu w nim konkretnej osoby i nie tworzy ani nie potwierdza istnienia jakiegoś prawa do tego lokalu (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2012 r., II OSK 1973/10, dostępne na http://cbois.nsa.gov.pl). Orzecznictwo sądowe wyjaśniło, że wymeldowanie jest – z zasady – następstwem dobrowolnego opuszczenia lokalu. Jednakże za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać taką sytuację, gdy osoba usunięta z lokalu wbrew swojej woli i do niego nie dopuszczona nie korzysta w odpowiednim czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok z 26 maja 2011 r., II OSK 922/10, dostępne na http://cbois.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że ustalony i niezakwestionowany skutecznie w skardze kasacyjnej stan faktyczny sprawy, pozwalał na przyjęcie stwierdzenia, że skarżący opuścił, na dłużej niż 3 miesiące, miejsce stałego pobytu w lokalu położonym na os. [...] w Gnieźnie, i jednocześnie nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jak już wyżej wskazano, spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, obligowało właściwy organ administracji publicznej do wydania decyzji o wymeldowaniu. Zaznaczyć należy, iż termin ograniczający eksmisję dotyczy postępowania egzekucyjnego, natomiast dobrowolne poddanie się wyrokowi eksmisyjnemu - tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – nie jest ograniczone żadnym terminem, zobowiązany do opuszczenia lokalu może go w każdym czasie dobrowolnie opuścić.
Wobec powyższego stwierdzić należy, iż Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż przepis ten w ogóle nie miał zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.