Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 września 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 408/08, w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Starogardzie Gdańskim, zw. dalej Spółką, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzje Prezydenta Miasta Starogardu Gdańskiego z dnia [...] grudnia 2007 r. w przedmiocie warunków zabudowy. W motywach wyroku Sąd powołał się na niżej przytoczone okoliczności faktyczne i prawne.
Wnioskiem z dnia 23 maja 2007 r., uzupełnionym pismami z 12 lipca 2007 r., 1, 5 oraz 19 października 2007 r., [...] W. i J. N. spółka cywilna w P. G., wystąpiła do Prezydenta Miasta Starogardu Gdańskiego o ustalenie warunków zabudowy dla obszaru działek nr [...] i nr [...] obręb nr [...] przy ul. [...] w Starogardzie Gdańskim dla inwestycji polegającej na wybudowaniu bezdotykowej myjni samochodowej, rozbiórce wiaty i ogrodzenia od ul. [...] oraz przebudowie i powiększeniu istniejącego zjazdu.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 i art. 64 ust. 1 w zw. z art. 54 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717, ze zm.), zw. dalej ustawą, Prezydent Miasta Starogardu Gdańskiego ustalił warunki zabudowy dla inwestycji objętej powyższym wnioskiem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku - decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr 1039/08, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071, ze zm.), zw. dalej k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W skardze na powyższą decyzję [...] zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez rozszerzenie funkcji nowej zabudowy w stosunku do istniejącej oraz naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 września 2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.
Oceniając zgodność z prawem kwestionowanych przez stronę skarżącą decyzji Sąd uznał, że decyzja Prezydenta Miasta Starogardu Gdańskiego z dnia [...] grudnia 2007 r. oraz utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku zostały wydane z naruszeniem przepisu § 9 ust. 2 w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu miejscowego (Dz. U. nr 164, poz. 1588). Ponadto analiza urbanistyczna i formalnoprawna nie odpowiada wymogom dotyczącym sporządzenia analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu wynikających z ww. rozporządzenia, co powoduje, że nie mogła ona stanowić podstawy prawidłowych ustaleń faktycznych. Dokument ten nie zawiera szczegółowej analizy ani funkcji i cech zabudowy, znajdującej się na działkach sąsiednich, ani cech nowej zabudowy.
Decyzja organu pierwszej instancji oraz utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja organu odwoławczego oparte zostały zatem na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym z naruszeniem art. 7 k.p.a., a także art. 77 § 1 k.p.a.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożyli W. i J. N., wspólnicy spółki cywilnej [...]. Zaskarżyli w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 września 2008 r. Wyrokowi zarzucili, wskazując podstawę kasacyjną art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 47 § 1 p.p.s.a. i art. 49 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, które skutkowało tym, iż skarga Spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2008r., nr 1039/08 otrzymała bieg procesowy, mimo iż nie dołączono do niej załączników dla stron postępowania i mimo wezwania do uzupełnienia braki formalne skargi nie zostały uzupełnione, co winno skutkować pozostawieniem skargi bez rozpoznania,
- 2. art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. wobec pozbawienia strony możności obrony swych praw, skutkujące nieważnością postępowania.
Ponadto wskazali na naruszenie prawa materialnego, w trybie art. 174 § 1 p.p.s.a., przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie w trybie art. 189 p.p.s.a. uchylenie wydanego w sprawie orzeczenia i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu zarzutu nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania wskutek czego strona była pozbawiona możliwości działania oraz uniemożliwiono im prawa obrony swoich praw w postępowaniu, wskazali, że skarżący zarówno o fakcie prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie, tj. skargi [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Starogardzie Gdańskim na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2008 r. jak i o wydaniu w tej sprawie wyroku dowiedzieli się w dniu 21 października 2008 r. kiedy doręczono im wydany w niniejszej sprawie wyrok.
Skarżący zarzucili, że nigdy nie otrzymali odpisu skargi w niniejszej sprawie, nie mieli zatem świadomości iż sprawa ta się w ogóle toczy. Tym samym nie mieli wpływu na bieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, które skończyło się wydaniem wyroku.
Skarżący wskazali, że po sprawdzeniu zawartości akt sądowych, iż Sąd doręczył uczestnikom przesyłkę, zawierającą pisma pt. "Doręczenie odpisu skargi" oraz "Doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę" - oba pisma opatrzone datą 1 lipca 2008 r. Z treści pierwszego pisma wynikało, iż Sąd doręcza odpis skargi z dnia 2 czerwca 2008 r. W załączeniu do powyższych pism przesłano skargę Spółki [...] Spółki z o.o. w Starogardzie Gdańskim na postanowienie Pomorskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wraz z dwoma załącznikami: odpisem z KRS Spółki [...] oraz protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia 28 marca 2008 r. Uczestnicy -jako że nie byli zainteresowani aktywnym uczestniczeniem w niniejszej sprawie - nie podjęli żadnych czynności procesowych. Uznali, iż zostali jedynie formalnie powiadomieni o przedmiotowej skardze, jako że ich nieruchomość sąsiaduje z nieruchomością, której dotyczy skarga. Z powyższych względów nie wzięli również udziału w rozprawie sądowej, uznając, iż sprawa ta ich nie dotyczy.
W dniu 21 października 2008 r. uczestnikom doręczono odpis wydanego w niniejszej sprawie wyroku i wtedy dowiedzieli się, iż sprawa ta dotyczyła ich nieruchomości i prowadzonej na niej myjni samochodowej. W dodatku wyrok ten okazał się być dla nich niekorzystny.
Z zawartości akt sądowych wynika, iż zarządzeniem z dnia 29 maja 2008 r. Sąd wezwał [...] do złożenia 5 odpisów skargi. Na karcie 11 akt znajduje się potwierdzenie oraz pusta koperta wraz z adnotacją, iż potwierdza się przyjęcie przesyłki zawierającej 5 odpisów skargi wraz z dwoma załącznikami każda. Ja się później okazało, przesyłka ta zawierała odpisy skargi, jednak nie do tej sprawy, lecz do sprawy sygn. akt II SA/GD 534/08. Błąd prawdopodobnie popełnił zarówno [...], myląc sprawy i załączając niewłaściwą skargę, jak również Sąd który nie odnotował tego faktu (tzn. że inna skarga jest w aktach, a inna została doręczona w wykonaniu zarządzenia) i niewłaściwe skargi rozesłał stronom postępowania.
Powyższe twierdzenie dowodzą następujące fakty w powołanym wcześniej piśmie pt. "Doręczenie odpisu skargi" z dnia 1 lipca 2008 r. Sąd podaje, iż doręcza odpis skargi z dnia 2 czerwca 2008 r. - a więc tej niewłaściwej - natomiast skarga złożona w niniejszej sprawie nosi datę 24 kwietnia 2008 r. Tym samym Sąd potwierdza błędne doręczenie skargi dot. sprawy sygn. akt II SA/GD 534/08 z dnia 2 czerwca 2008 r. Potwierdzenie przyjęcia przesyłki, znajdujące się na karcie 11 akt zawiera informację, iż potwierdza się przyjęcie przesyłki zawierającej 5 odpisów skargi wraz z dwoma załącznikami każda. Otrzymana przez uczestników z Sądu przesyłka z dnia 1 lipca 2008 r. zawierała odpis skargi z 2 czerwca 2006 r. (niewłaściwy) oraz 2 załączniki odpis KRS oraz protokół zdawczo-odbiorczy.
Pomyłkę Sądu zauważył inny uczestnik, tj. ZUS, który pismem z dnia 11 września 2008 r. (karta 40 akt) opisał zaistniałą sytuację i zwrócił się do Sądu o udostępnienie mu właściwego odpisu skargi. Pomyłkę w doręczeniu zauważył prawdopodobnie również Sąd, który zarządzeniem z dnia 2 lipca 2008 r. (karta 24 akt) zobowiązał skarżącego do złożenia odpisów właściwej skargi. Ponadto w treści niniejszego zarządzenia podano, iż brak jest dokumentów złożonych wraz z odpisem skargi i dalej dokumenty prawdopodobnie wysłano stronom. Świadczy to wprost o fakcie, iż Sąd nie miał wiedz,y co wysłał stronom postępowania (zwrot: "prawdopodobnie").
Sąd prawdopodobnie próbował naprawić swój błąd, wzywając skarżącego do dostarczenia brakujących odpisów skargi; ten jednak zarządzenia Sądu nie wykonał. Doprowadziło to do sytuacji, w której uczestnikom postępowania w ogóle nie doręczono skargi (z wyjątkiem ZUS-u, który spostrzegł pomyłkę i wystąpił o odpis skargi).
Pomyłkę w doręczeniu uzasadnia fakt, iż uczestnicy posiadają odpis skargi z załącznikami, dotyczący sprawy lI SA/GD 534/08, w której nie zarządzono doręczenia odpisów skargi stronom (kopię tej skargi dołączono do skargi kasacyjnej). Uczestnicy nie mogli zatem wejść w jej posiadanie w sposób inny, niż otrzymując ją omyłkowo jako skargę w sprawie niniejszej (dowód: pismo przewodnie Sądu z 1 lipca 2008r. wraz z załącznikami).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wyrok podlega uchyleniu ze względu na nieważność postępowania.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej w odniesieniu do nieważności postępowania przez W. i J. N., wymienionej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sprowadza się do tego, że z powodu niedoręczenia im przez Sąd Wojewódzki przed rozprawą odpisu właściwej skargi (a doręczenia w jej miejsce odpisu skargi w innej sprawie, niemającej związku z toczącą się sprawą) nie byli powiadomieni o przedmiocie sprawy, skutkiem czego nie uczestniczyli w rozprawie, a o treści zapadłego wyroku dowiedzieli się dopiero po nadesłaniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, wobec czego zostali pozbawieni możliwości obrony swoich praw.
Zarzut nieważności postępowania, niezależnie od tego czy został podniesiony w skardze kasacyjnej, podlega rozważeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu, przed podnoszonymi w skardze kasacyjnej zarzutami. W przypadku stwierdzenia nieważności postępowania, dalsze zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie podlegają badaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż powyższe stwierdzenie skutkuje z mocą wsteczną eliminacją wyroku Sądu Wojewódzkiego w całości.
Nieważność postępowania zachodzi w przypadkach enumeratywnie wskazanych w treści art. 183 § 2 p.p.s.a., w tym m. in. w sytuacji, gdy strona została pozbawiona możności obrony swoich praw. Analiza akt sądowych daje podstawy do twierdzenia, że istotnie skarżący zostali pozbawieni prawa do obrony swoich interesów przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Jak wynika z akt sprawy, w tym z załączonego do skargi kasacyjnej odpisu skargi zwykłej, którą wraz z powiadomieniem o rozprawie otrzymali J. i W. N., dokument ten nie dotyczy sprawy, która była przedmiotem rozpoznania przez Sąd Wojewódzki, tj. zaskarżenia przez Spółkę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2008 r., lecz dotyczył skargi tejże Spółki na postanowienie Pomorskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku. Z akt sprawy wynika też, że odpis skargi dotyczący tego postanowienia, Sąd Wojewódzki przesłał również do innego uczestnika postępowania, który powiadomił Sąd o pomyłce, na skutek czego zarządzono doręczenie mu właściwego odpisu skargi. Fakt ten potwierdza tylko okoliczności przytoczone przez J. i W. N. w skardze kasacyjnej.
Z powyższego wynika, że Sąd Wojewódzki, chociaż prawidłowo powiadomił strony o terminie rozprawy, to nie powiadomił J. i W. N. o przedmiocie rozpoznawanej sprawy, którzy z kolei, oceniając ten przedmiot, jako niezwiązany z ich interesem, w rezultacie nie wzięli udziału w rozprawie, chociaż w rozpoznawanej przez Sąd Wojewódzki sprawie byli uznani za uczestników, którzy mieli prawo zająć na rozprawie stanowisko w odniesieniu do kontrolowanego przez ten Sąd aktu.
Niepowiadomienie strony o przedmiocie toczącego się przed Sądem Wojewódzkim postępowania, wynikające z przesłania odpisu skargi niedotyczącej rozpoznawanej sprawy, skutkiem czego strona nie bierze udziału w postępowaniu sądowym, należy ocenić jako pozbawienie możliwości obrony swych praw przez tę stronę, co powoduje, że zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, a ocena wydanego w nieważnym postępowaniu wyroku jest bezprzedmiotowa.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.