Postanowienie NSA z 19 października 2010 r., II OSK 2002/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

19 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S.

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 271/10 odrzucającego skargę

Skład

Sędzia NSA Roman Hauser przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki i uporządkowania terenu postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej jako: WSA) postanowieniem z 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 271/10 odrzucił skargę w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (dalej jako: KPWINB) z [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki i uporządkowania terenu.

W uzasadnieniu wskazano, że pismem z 27 lutego 2010 r. B. S., reprezentowana przez radcę prawnego M. C.-T. wniosła do WSA skargę na decyzję KPWINB z [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki i uporządkowania terenu a do skargi został dołączony dowód wpisu sądowego w wysokości 200 zł.

W zaskarżonym postanowieniu WSA wskazał, że skarga podlega odrzuceniu z powodu jej nieprawidłowego opłacenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA podał, że na podstawie art. 230 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zmianami - dalej jako: ppsa) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (§ 1). Pismami, o których mowa w § 1 są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). Zgodnie z art. 231 ppsa, wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Sąd I instancji zauważył, że wniesiona przez stronę skarga objęta jest decyzją w przedmiocie rozbiórki i uporządkowania terenu a więc należy stwierdzić, że sprawa ta mieści się w zakresie budownictwa i architektury w rozumieniu § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193 ze zmianami) a w takiej sytuacji, na podstawie § 2 ust. 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r., w sprawie skargi nieobjętej wpisem stosunkowym, z zakresu budownictwa i architektury wpis wynosi 500 zł. Tym samym, skoro skarga sporządzona i wniesiona przez pełnomocnika strony skarżącej, radcę prawnego M. C.-T. została opłacona w niepełnej wysokości, bowiem od przedmiotowej skargi w sprawie II SA/Bd 271/10 uiszczono wpis sądowy w łącznej kwocie 200 zł, co wynika z bankowego dowodu wpłaty (k. 9 akt sądowych), a uiszczenie wpisu stałego od skargi w niepełnej wysokości (200 zł) skutkuje odrzuceniem skargi albowiem, stosownie do art. 221 ppsa, pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej, to należało orzec jak w sentencji postanowienia.

Wnosząc skargę kasacyjną strona skarżąca zaskarżyła w całości ww. postanowienie WSA żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono 1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zmianami - dalej jako: Konstytucja) wskutek przyjęcia, że art. 221 ppsa, skutkujący odrzuceniem skargi w wyniku nienależytego opłacenia przez adwokata lub radcę prawnego, jest zgodny z powyższymi przepisami Konstytucji i zawartymi w nich zasadami to jest zasadą państwa prawa i wynikającą z niej zasadą prawidłowej legislacji oraz zasadą równości wobec prawa, skoro wskazany przepis wprowadza nieuzasadnione zróżnicowanie i dyskryminację obywateli w zakresie uiszczania opłat sądowych w sądach administracyjnych w stosunku do sposobu uiszczania opłat w sądach powszechnych; a także 2) naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 221 ppsa i § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że skarga nie została należycie opłacona, gdyż wpis ten powinien stanowić kwotę 500 zł wskutek ustalenia, iż skarga dotyczy sprawy z zakresu budownictwa i architektury i zastosowania § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, a nieprzyjęcia, że skarga dotyczy aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z ustawy, zgodnie z treścią skargi, i nieustalenia wpisu w wysokości 200 zł, które to uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzja KPWINB winna być postrzegana jedynie jako czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, sama zaś skarga nie ma nic wspólnego z zagadnieniami budownictwa i architektury, lecz zmierza do ochrony własności i słusznego interesu skarżącej. Podkreślić należy, iż sprawa dotyczy wstawienie dwóch szklanych witryn za pomocą pianki poliuretanowej, dlatego też wpis w wysokości 200 zł został, zdaniem autora skargi kasacyjnej, wniesiony w prawidłowej wysokości, albowiem skarga do Sądu I instancji nie dotyczyła sprawy z zakresu budownictwa i architektury. Wstawienie witryn w balkonie budynku nie sposób nazwać budową w rozumieniu ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zmianami - dalej jako: pb). Zdaniem strony skarżącej decyzja, od której strona złożyła skargę do WSA winna być postrzegana jedynie jako czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, skarga zaś na nią wniesiona zmierza do ochrony własności i słusznego interesu skarżącej. Strona skarżąca zauważyła również, że postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi zostało wydane 8 kwietnia 2010 r., zaś 10 kwietnia 2010 r. przepis art. 221 ppsa, o który oparto przedmiotowe postanowienie, został skreślony przez ustawę z 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i tym samym utracił moc obowiązującą. W chwili doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi tj. 16 kwietnia 2010 r. zaskarżony przepis, na którym oparto postanowienie, już nie obowiązywał. Wynikająca z przepisu dyrektywa odrzucenia pisma wnoszonego przez adwokata lub radcę prawnego, które nie jest należycie opłacone bez wezwania do uzupełnienia w niej braków została wyeliminowana z systemu obowiązującego prawa, powodując tym samym powrót do uregulowania o charakterze ogólnym. W związku z tą okolicznością nie sposób przystać na to, iż przepis, który w chwili doręczenia postanowienia już nie obowiązywał wywołuje tak dalece idące negatywne skutki prawne dla skarżącej. Formalistyczne podejście Sądu, który nie uwzględnił okoliczności faktycznych z niezawinionym uchybieniem zapłaty całości wpisu skutkuje w stosunku do skarżącej odmową merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, skoro sam ustawodawca uchylił przepis art. 221 ppsa to nie ma podstaw do jego zastosowania w przedmiotowej sprawie ze względu na wyjątkowo daleko idące konsekwencje w stosunku do skarżącej. Autor skargi kasacyjnej zwrócił także uwagę na fakt, że przepis art. 221 ppsa narusza zasadę państwa prawa i wynikającą z niej zasadę prawidłowej legislacji oraz zasadę równości wobec prawa określone w Konstytucji, bowiem wskazany przepis wprowadza nieuzasadnione zróżnicowanie i dyskryminację obywateli w zakresie uiszczania opłat sądowych w sądach administracyjnych w stosunku do sposobu uiszczania opłat w sądach powszechnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny (dalej jako; NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi oznacza zaś związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w kasacji.

Oceniając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należy stwierdzić, iż zarzuty w niej przedstawione są chybione.

Przed odniesieniem się do zarzutów wniesionej skargi kasacyjnej podkreślenia wymaga, iż skarżone postanowienie wydane zostało 8 kwietnia 2010 r., a wobec tego przy rozpoznawaniu zażalenia będą miały zastosowanie przepisy ppsa w wersji obowiązującej na dzień wydania powyższego orzeczenia, czyli w stanie prawnym obowiązującym sprzed wejścia w życie ustawy z 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2010 r., nr 36, poz. 196), która to ustawa weszła w życie 10 kwietnia 2010 r.

W myśl art. 220 § 1 ppsa Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Zgodnie z kolei z art. 221 ppsa (według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonego orzeczenia) pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Zawarta w art. 219 ppsa regulacja wymagała, aby opłatę sądową uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Celem przytoczonego powyżej przepisu art. 221 ppsa było nałożenie obowiązku na adwokatów i radców prawnych należytego opłacania pism przez nich wnoszonych, podlegających opłacie stałej. Uchybienie temu obowiązkowi mogło polegać nie tylko na braku uiszczeniu wpisu po upływie przewidzianego w ustawie terminu, ale również na jego uiszczeniu w niewłaściwej wysokości.

Jak wynika z akt sprawy reprezentujący skarżącą radca prawny uiścił wraz ze skargą wpis w kwocie 200 zł, który słusznie został uznany przez Sąd I instancji za nieodpowiadający należnej wysokości, a więc wypełniający dyspozycję art. 221 ppsa. Ponieważ przedmiotem skargi była decyzja KPWINB z [...] stycznia 2010 r. to zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. wpis należny od skargi był wpisem stałym w kwocie 500 zł. Wbrew poglądom strony skarżącej decyzja ta ze względu na swój przedmiot należała do spraw z zakresu budownictwa i architektury, co czyniło zarzut naruszenia przepisu § 2 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia bezskutecznym.

Za bezzasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 221 ppsa. Skarga została wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika, będącego radcą prawnym, a zatem stosownie do przywołanego wcześniej art. 221, jeśli nie była należycie opłacona - co NSA podkreślił powyżej - podlegała odrzuceniu bez wezwania do uiszczenia wpisu.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenie przepisów Konstytucji. Po pierwsze, co do konstytucyjności przepisu art. 221 ppsa wypowiadał się już Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 7 marca 2006 r., SK 11/05 (Dz. U z 2006 r., nr 4, poz. 322) orzekł między innymi, że art. 219 § 2 i art. 221 ppsa są zgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz nie są niezgodne z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Co prawda Trybunał uznał, że uzależnienie skuteczności wniesienia skargi do sądu administracyjnego od spełnienia wymogów fiskalnych w sposób przewidziany w cytowanych przepisach nie może zostać uznane za zamykanie stronie drogi do sądu a nie wypowiedział sie odnośnie konstytucyjności art. 221 ppsa w kontekście zasady równości z art. 32 Konstytucji, to jednak - zdaniem NSA - Sąd I instancji prawidłowo uznał, że art. 221 ppsa jest zgodny z zasadą państwa prawa oraz zasadą prawidłowej legislacji i równości. Art. 221 ppsa rzeczywiście różnicował sposób uiszczania opłat w sądach administracyjnych w stosunku do sądów powszechnych, ale istotą zasady równości jest prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Naruszenie tej zasady miałoby więc miejsce w sytuacji, gdyby sąd administracyjny nierówno traktował poszczególnych radców prawnych a takie zjawisko nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie. NSA - tak jak i Sąd I instancji - nie dostrzega naruszenia zasady praworządności, prawidłowej legislacji i równości w odmiennym traktowaniu opłat w dwóch niezależnych od siebie pionach sądownictwa, a więc sądownictwie administracyjnym i powszechnym. Inny punkt widzenia doprowadziłby do absurdu, bo skrajna interpretacja zasady równości oznaczałaby np. łamanie konstytucyjnych zasad przez różnicowanie wysokości wpisów w zależności od rodzaju rozpatrywanej sprawy.

Mając powyższe względy na uwadze, wobec braku zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, NSA na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.