Postanowienie NSA z 9 lutego 2012 r., II OSK 2011/10

Wydany

9 lutego 2012 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 lutego 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Skład

Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik /spr./
Mariusz Szufnara protokolant

Sprawa

sprawy ze skargi kasacyjnej H. W. w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lipca 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 16/10

Uzasadnienie

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lipca 2010r. sygn. akt III SA/Gd 16/10, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) zwanej dalej P.p.s.a oddalono skargę H. W. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] września 2009r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wojewoda Pomorski decyzją z dnia [...] września 2009r. po rozpatrzeniu odwołania H. W. od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 3 września 2009r. orzekającej o wymeldowaniu odwołującego się z pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...] 9 w Gdyni, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Postępowanie przed tym organem wszczęte zostało wnioskiem o wymeldowanie H. W. złożonym przez R. G., właściciela nieruchomości zabudowanej domem przy ul. [...] 9 w Gdyni, któremu nieruchomość tą przyznano na wyłączną własność postanowieniem Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 30 lipca 2008 r. We wniosku wskazano, iż H. W. opuścił lokal w 2006r., a od tego czasu mieszkał przy ul. [...] w Gdyni, co potwierdzone zostało w toku postępowania. Z oświadczenia H. W. wynikało, że w 2006 roku, w wyniku pogorszenia się stanu zdrowia, zamieszkał wraz z żoną u córki ze względu na potrzebę lepszych warunków mieszkaniowych. Strona oświadczyła nadto, iż dostęp do nieruchomości przy ul. [...] w Gdyni został jej przez R. G. utrudniony. Mimo tego małżonkowie W. zamierzają do tego domu powrócić i wraz z córką wybudować na nieruchomości dom.

Organ I instancji orzekł o wymeldowaniu H. W. z pobytu stałego przyjmując, że opuścił on lokal dobrowolnie, ze względu na zły stan zdrowia. Stwierdzono, że H. W. opuszczając w 2006r. lokal przy ul. [...] nr 9 w Gdyni dał do zrozumienia, że warunki tam panujące nie są wystarczające do zamieszkiwania tam przez chorą osobę. Od 2006 roku nie wykazywał chęci powrotu do lokalu przy ul. [...] w Gdyni.

W odwołaniu H. W. uznając wydaną decyzję za krzywdzącą zaprzeczył, by opuszczenie przez niego lokalu miało trwały charakter, a w mieszkaniu pozostała część jego rzeczy osobistych, w tym – meble i urządzenia domowe. Pogorszenie stanu zdrowia spowodowało, że musiał się przeprowadzić, by mieć lepszy dostęp do służby zdrowia, jednak do spornego lokalu zamierza powrócić.

Organ II instancji nie uwzględnił odwołania wskazując, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974r. (Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz.993) adresatem decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego może być osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego (lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące) i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było zatem ustalenie, czy H. W. trwale i dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal i wyłącznie ta okoliczność miała zasadnicze znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie. Okoliczność ta została potwierdzona w wyjaśnieniach odwołującego się i jego żony. Wskazano, iż właściciel nieruchomości nie wyraża zgody na powrót odwołującego do budynku przy ul. [...], a opuszczenie lokalu ma charakter trwały i było dobrowolne. Została przeto spełniona przesłanka warunkująca wymeldowanie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H. W. zakwestionował decyzje organów obu instancji zarówno w aspekcie ustaleń faktycznych, jak i wykładni zastosowanego w nich prawa i wniósł o ich uchylenie.

Oświadczył, iż w toku postępowania przyznał jedynie, że w 2006r. tymczasowo przeniósł się do mieszkania przy ul. [...] w Gdyni z przyczyn zdrowotnych. Przyznał, że sporna nieruchomość została przyznana na wyłączną własność wnioskodawcy, R. G.. Jednakże zaprzeczył, by w sposób trwały i dobrowolny opuścił miejsce swego zameldowania, gdyż jego interesy życiowe na trwałe związane są z lokalem przy ul. [...] 9, który jest domem rodzinnym skarżącego i chciałby tam ponownie mieszkać. Powołał się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych podnosząc, że opuszczenie lokalu w rozumieniu tego przepisu musi mieć charakter trwały i winno być następstwem zamiaru osoby opuszczającej, przy czym zamiar ów należy pojmować nie wyłącznie jako wolę wewnętrzną ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (zgodnie z wyrokiem NSA-OZ w Rzeszowie z dnia 6 marca 2003r. SA/Rz 2093/2000). Podkreślił, iż gdyby został wpuszczony do spornego lokalu, natychmiast by w nim zamieszkał, a to potwierdza jego zamiar powrotu do lokalu przy ul. [...] w Gdyni. Oświadczył nadto, że wraz z córką zamierza na nieruchomości budować dom. Ze względu na stan zdrowia (przeszedł udar oraz wylew krwi do mózgu, ma niedowład lewej strony ciała, co powoduje trudności w poruszaniu się) powinien być pod stałym nadzorem lekarza i z tego powodu – tymczasowo - przeniósł się do mieszkania przy ul. [...] w Gdyni. Jednak interpretowanie tego jako opuszczenie lokalu przy ul. [...] w Gdyni z własnej woli nie jest uprawnione. Zaznaczył, że toczył o ten lokal sprawy przed sądem powszechnym. Do skargi załączono m. inn. kserokopię pozwu skierowanego do Sądu Rejonowego w Gdyni o przywrócenie posiadania nieruchomości położonej w Gdyni przy ul. [...] 9 złożonego w dniu 4 września 2009r. w Sądzie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi uznając ja za niezasadną.

W ocenie Sądu w toku postępowania przed organami wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości, iż nastąpiło dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez skarżącego i miało to charakter trwały. Spełniona została zatem przesłanka wymagana do wymeldowania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd uznał, iż stanowisko wnioskodawcy R. G., co do trwałego opuszczenia przez H. W. przedmiotowego lokalu, zostało poparte oświadczeniami samego skarżącego i jego żony, którzy przyznali, że skarżący sporny lokal opuścił i w nim nie zamieszkuje, nie ma również kluczy do zamków w nieruchomości (ogrodzenia i budynku). Zeznania złożone w trakcie postępowania jak i inne dokumenty złożone do akt sprawy potraktował Sąd, jako wszechstronnie przeanalizowane i rozważone, szczególnie przez organ II instancji. W konsekwencji przyjął za ustalone, okoliczności istotne dla sprawy. Przywołując art. 80 k.p.a wskazał, iż organ administracji publicznej ocenia na postawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, korzysta przy tym z prawa swobodnej oceny dowodów i – o ile ocena ta nie nosi cech dowolności, brak jest podstaw do jej kwestionowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zatem ocenianym decyzjom nie można skutecznie postawić zarzutu nie wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i braku oparcia decyzji na ustalonych faktach.

Wskazując na brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, iż decyzję w sprawie wymeldowania osoby, należy wydać po ustaleniu, że osoba ta opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Bezspornie, zdaniem Sądu, H. W. w 2006r. opuścił mieszkanie przy ul. [...] i zamieszkał w mieszkaniu córki, razem z opiekującą się skarżącym żoną. Zwrócono uwagę, iż skarżący czynił starania prawne o przywrócenie własności czy posiadania nieruchomości przy ul. [...] 9, przy czym, co wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach, nie przyniosły one rezultatu, bowiem prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Gdyni nieruchomość ta przyznana została na wyłączną własność R. G., który wniósł o wymeldowanie z niej skarżącego.

Twierdzenia skarżącego, że lokalu nie opuścił trwale i dobrowolnie uznał Sąd, podobnie jak uczyniły to orzekające w sprawie organy, za gołosłowne i pozostające w sprzeczności z faktami, ustalonymi w prawidłowym postępowaniu dowodowym. Przyczyny, z powodu których skarżący opuścił lokal – długotrwała choroba – mogłyby co prawda wskazywać, w innych okolicznościach faktycznych sprawy, na opuszczenie czasowe mniej komfortowego lokalu. Jednak w świetle twierdzeń właściciela nieruchomości, że znajdujący się tam budynek nie nadaje się do zamieszkania ze względu na stan techniczny, trudno uznać, że istnieją nadal powody zameldowania skarżącego pod innym adresem niż kilkuletnie zamieszkiwanie.

Skargą kasacyjną sporządzoną przez umocowanego radcę prawnego, zaskarżono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając wyrokowi temu "naruszenie prawa materialnego przez dokonanie błędnej wykładni".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zakwestionowano ocenę zachowania H. W. dokonaną przez Sąd I instancji, jako trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu przy ul. [...] 9 w Gdyni. Było to bowiem tylko tymczasowe przeniesienie się do lokalu przy ul. [...], gwarantujące mu szybszy powrót do zdrowia. W lokalu przy ul. [...] pozostawił on bowiem umeblowanie i rzeczy osobiste, traktując to miejsce jako dom rodzinny i wielokrotnie starał się przebywać na terenie miejsca stałego zameldowania, co jednak było utrudnione ze względu na zachowanie właściciela nieruchomości. Wskazano na starania prawne skarżącego kasacyjnie, a to złożenie pozwu o przywrócenie posiadania, jako na okoliczności potwierdzające brak jego rezygnacji z przebywania w miejscu stałego zameldowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W dniu 16 stycznia 2012r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego przesłał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu akt zgonu z którego wynika, że skarżący kasacyjnie zmarł w Gdyni w dniu [...] listopada 2011 r. (nr aktu [...]).

Poza sporem pozostaje okoliczność, iż postępowanie administracyjne, toczące się przed właściwymi organami, prowadzone było na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i dotyczyło wymeldowania skarżącego kasacyjnie ze stałego pobytu. Przedmiot postępowania odnosił się do obowiązku ściśle związanego z osobą zmarłego. Obowiązkowi wymeldowania nie można przypisać charakteru obowiązku zbywalnego jak też dziedzicznego.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lipca 2010r. sygn. akt III SA/Gd 16/10 wniesiono w dniu 20 lipca 2010r. z datą wpływu akt sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2010r. Śmierć strony postępowania nastąpiła zatem już po wniesieniu tej skargi, na etapie postępowania toczącego się przed Sądem II instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny będzie sądem właściwym, aby wydać stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 2 P.p.s.a postanowienie o umorzeniu postępowania.

Jak wynika z przywołanej regulacji, w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego postępowanie sądowoadministracyjne umarza się, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Interes taki, w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przyznany został podmiotom dysponującym tytułem prawnym do lokalu (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 5 grudnia 2011r. sygn. akt II OPS 1/11. Z obiektywnych przyczyn, z chwilą śmierci osoby, której obowiązek meldunkowy miałby dotyczyć, interes prawnych tych podmiotów przestaje istnieć.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 161 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.