Uzasadnienie
Komendant Główny Policji decyzją z [...] grudnia 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z [...] października 2007 r. nr [...] cofającą B. W. pozwolenie na broń palną myśliwską. Organ wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), pozwolenie na broń cofa organ, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6, czyli do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W ustaleniach stanu faktycznego organ wskazał, że oparł swoje rozstrzygnięcie, na wyroku Sądu Rejonowego w Grodzisku Wielkopolskim z 21 lutego 2007 r. sygn. akt VI K 63/07 uznający skarżącego winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego i wymierzający mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 3-letni okres próby, karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych oraz zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat.
Organ wskazał przy tym, iż zapoznał się z materiałami postępowania karnego i ustalił, że skarżący przyznał się do kierowania samochodem w stanie nietrzeźwości i poddał się dobrowolnie karze wyznaczonej przez prokuratora. Mając powyższe na względzie organ pierwszoinstancyjny zakwalifikował stronę skarżącą do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw i w konsekwencji wydał decyzję administracyjną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji.
W ocenie organu administracji pozytywne opinie z miejsca zamieszkania i Polskiego Związku Łowieckiego, zebrane w toku postępowania administracyjnego, nie mogą wpłynąć na zmianę decyzji, gdyż powierzenie stronie broni stwarza zagrożenie, że użyje jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nadto opinie te nie eliminują z obrotu prawnego, skazującego stronę wyroku Sądu Rejonowego w Grodzisku Wielkopolskim.
Organ wywodził, że katalog przestępstw, których popełnienie może budzić obawy co do zgodnego z prawem użycia broni nie jest zamknięty, a dyspozycja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi dla organów Policji jedynie wytyczną interpretacyjną w sprawach cofnięcia pozwolenia na broń. Dlatego też organ uznał za zasadne uwzględnienie także innych rodzajów przestępstw, za które posiadacz pozwolenia został skazany lub stoi pod zarzutem ich popełnienia. W tym pozaustawowym katalogu przesłanek winny znaleźć się, w ocenie organu, również przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a zatem i czyn z art. 178a k.k. – z uwagi na wysoki stopień jego szkodliwości społecznej i potencjalne skutki w sferze stosunków społecznych. Następstwem takiego czynu może być bowiem śmierć lub kalectwo ludzi, przy czym jednym z jego znamion jest nietrzeźwość sprawcy. Zdaniem organu skarżący popełniając przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. utracił wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni w rozumieniu dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Nie można bowiem wykluczyć, iż w takim stanie, w jakim kierował pojazdem nie użyje również broni. Zdaniem organu również fakt dobrowolnego poddania się karze nie eliminuje popełnienia przez stronę czynu zabronionego, ponieważ jego następstwem mogły być tragiczne skutki, gdyby nie zatrzymanie strony przez funkcjonariuszy Policji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 maja 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 431/08, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z [...] października 2007 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zgodnie z przepisem art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń jeżeli osoba, której pozwolenie takie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy o broni i amunicji. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
W ocenie Sądu użycie w tym przepisie zwrotu "w szczególności" poprzedzającego wymienienie osób, które zostały skazane lub są podejrzane o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż w stosunku do nich obawa sprzecznego z prawem użycia broni istnieje. Co do innych osób organ Policji jest obowiązany szczegółowo przeanalizować i uzasadnić swoją obawę, że osoby te użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sam fakt, że osoba posiadająca pozwolenie na broń została skazana za przestępstwo inne niż wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie oznacza, że stwarza ona zagrożenie użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ jest obowiązany w takim przypadku wykazać dlaczego uznał, że w konkretnej sytuacji, co do konkretnej osoby zagrożenie to istnieje.
Sąd wywodził, że inkryminowany czyn typizowany w art. 178a § 1 k.k., za popełnienie którego skarżący został skazany, tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a nie przeciwko zdrowiu, życiu czy mieniu. Tym samym, sam fakt skazania za jego popełnienie nie może stanowić samoistnej przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń. Przesłanką cofnięcia pozwolenia na broń jest bowiem istnienie uzasadnionej obawy, iż osoba posiadająca broń może ją użyć w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Niezbędne jest zatem dokonanie przez organ analizy czynu zabronionego, którego dopuściła się strona, w kontekście całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego stanowiącego o zachowaniu strony kwalifikującym do istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w sposób wyżej wskazany.
Tymczasem organ w decyzji pierwszoinstancyjnej wywiódł obawę użycia przez stronę broni niezgodnie z przepisami prawa wyłącznie z faktu skazania prawomocnym wyrokiem za czyn z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Nie ustosunkował się przy tym do zebranych w toku postępowania opinii z miejsca zamieszkania i Polskiego Związku Łowieckiego, ograniczając się do stwierdzenia, iż nie eliminują one z obrotu prawnego, skazującego stronę wyroku Sądu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 lutego 2008 r. (sygn. akt II OSK 105/07) przyjęcie takiego wniosku prowadziłoby do konsekwencji w postaci pozbawienia pozwolenia na broń każdej osoby, która popełniła przestępstwo bez względu na jego rodzaj i zakres winy sprawcy czego jednak ustawa o broni i amunicji nie przewidziała. Byłoby to też równoznaczne z wprowadzeniem kary dodatkowej, którą mógł wprowadzić ustawodawca a nie organy administracyjne i sądy stosujące prawo.
Twierdzenie, że osoba skazana za popełnienie innego przestępstwa stwarza groźbę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego wymaga logicznego wykazania, że fakt tego przestępstwa a także cechy osobowe sprawy stwarzają "uzasadnioną obawę", o jakiej stanowi omawiany przepis.
Tym samym, uwzględniając powyższe rozważania, w tym wskazówki zawarte w cyt. orzeczeniu NSA, Sąd stwierdził, iż organy administracji nie zbadały sprawy w zakresie wystarczającym. Nie rozważyły między innymi wszystkich istotnych okoliczności zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i nie poczyniły wszechstronnych ustaleń faktycznych, na podstawie których mogłyby dokonać prawidłowej oceny materiału dowodowego zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a., a wniosek, że skarżący może użyć broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, wyprowadziły zasadniczo jedynie w oparciu o fakt skazania skarżącego.
W związku z powyższym doszło do naruszenia wymienionych przepisów postępowania w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów dopiero szczegółowa analiza i ocena całego materiału dowodowego pozwoli organowi administracji na podjęcie stosownej decyzji oraz jej uzasadnienie zgodne z art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję w sprawie organu pierwszej instancji.
Komendant Główny Policji wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Zarzucił:
- 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) poprzez błędną wykładnię, polegająca na przyjęciu, że wobec sprawcy przestępstwa z art. 178a § 1 kk, w szczególności biorąc pod uwagę okoliczności jego popełnienia, nie zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, gdy tymczasem wymieniony czyn wskazuje na zaistnienie takiej obawy;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy Policji nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności i nie poczyniły wszechstronnych ustaleń faktycznych, na podstawie których mogłyby dokonać prawidłowej oceny materiału dowodowego, a wniosek, że B. W. może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, wyprowadziły zasadniczo jedynie w oparciu o fakt skazania wymienionego, czym również naruszyły art. 107 § 3 k.p.a.
Na tych podstawach wnosił o:
- 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
- 2) zasądzenie stosownych kosztów.
B. W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy nakłada na organ Policji obowiązek cofnięcia broni w stosunku do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09 przyjęto "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)".
W uzasadnieniu uchwały wywodzono, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywateli w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywateli do broni został poddany istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie. W uchwale podkreślono, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osoba dającą rękojmię, ze swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W uchwale powołano art. 5 lit. b/ dyrektywy Rady 91/477/EWG z 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz.Urz.
UE 91.256.51, 2008.179.5), który stanowi, że bez uszczerbku dla art. 3 państwa członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa państwa. Dyrektywa została implementowana do ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, a zatem jej zapisy stanowią źródło dla dokonywania wykładni polskich przepisów prawa.
Ustawa o broni i amunicji przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń łączy z utratą przez posiadacza broni przymiotów, które uzasadniają jego posiadanie. Jedna z takich przesłanek są okoliczności przewidziane w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w myśl którego, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnieniu takich przestępstw. Art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi, że podstawą do odmowy udzielenia pozwolenia na broń a następnie podstawą cofnięcia tego pozwolenia (art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy) jest istnienie uzasadnionej obawy, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządkiem publicznym.
Do przesłanki wypełniającej tę podstawę expressis verbis art. 15 ust. 1 pkt 6 zalicza skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, stanowi jednocześnie, że nie jest to wypełnienie treścią tej przesłanki wyczerpujące, a otwarte przez przyjęte brzmienie "w szczególności". Nie może budzić wątpliwości interpretacyjnych, że do tego rodzaju obawy należy popełnienie przestępstwa z art. 178a kodeksu karnego. W doktrynie prawa karnego podkreśla się, że "Przedmiotem ochrony art. 178a są te same dobra prawne co w innych typach rozdziału XXI, a więc życie, zdrowie i mienie. Błędem jest odnoszenie ochrony do mającego abstrakcyjny charakter pojęcia bezpieczeństwa w komunikacji" (G. Bogdan, [w:] B. Barczak-Oplustil, G. Bogdan, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kadras, P. Kadras. J. Majewski, J. Rogalewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, A. Zoll, Kodeks karny.
Część szczególna, tom II, Zakamycze 2006). Za taką wykładnią art. 178a kodeksu karnego przemawia zakaz prowadzenia wykładni w oderwaniu od kontekstu całego przepisu prawa, jak i przepisów prawa zamieszczonych w regulacji danego rozdziału czy całego systemu prawa.
Skarżący został skazany prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w Grodzisku Wielkopolskim za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 kodeksu karnego. Fakt ten nie budzi wątpliwości, To, że w art. 178a § 1 kodeksu karnego nie wymieniono expressis verbis życia, zdrowia osób nie może być podstawą wykładni, że art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji nie obejmuje dyspozycją tego rodzaju przestępstw. Skazanie za przestępstwo z art. 178a § 1 kodeksu karnego wypełnia dyspozycję art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji, należy bowiem do tego rodzaju, że osoba skazana budzi uzasadnione obawy, iż może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Stanowi to wypełnienie przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o broni i amunicji.
W zaskarżonym wyroku Sąd przeprowadził błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji.
Z tego względu, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie naruszenia prawa materialnego, a nie ma naruszeń przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 188 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 203 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania.