Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r. (sygn. akt VII SA/Wa 18/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.
Zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zawierające prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie jego zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 7 października 2013 r. W związku z powyższym termin do wniesienia skargi upłynął skarżącemu z dniem 6 listopada 2013 r. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarga została wysłana do organu w dniu 4 grudnia 2013 r. (data stempla pocztowego), zatem z uchybieniem ustawowego terminu.
Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł R. K., reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, podnosząc zarzuty naruszenia:
- - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące pozbawieniem skarżącego prawa do sądu oraz sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, polegające na zamknięciu mu drogi do rozpatrzenia sprawy z przyczyn od niego niezależnych,
- - art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące pozbawieniem skarżącego możliwości dochodzenia swoich praw na drodze postępowania sądowego, polegające na zamknięciu mu drogi do rozpatrzenia sprawy z przyczyn od niego niezależnych,
- - art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące pozbawieniem skarżącego prawa do sądu oraz sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, polegające na zamknięciu mu drogi do rozpatrzenia sprawy z przyczyn od niego niezależnych,
- - art. 243 § 1 p.p.s.a. poprzez pozbawienie skarżącego możliwości skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika w zakresie ochrony jego praw.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych za postępowanie kasacyjne.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż skarżący uzyskał całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz pełnomocnika z urzędu, jednak nastąpiło to dopiero wtedy, gdy upłynęły dla niego wszystkie istotne terminy procesowe, przede wszystkim zaś termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Niezasadne są podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sądu i zamknięciu mu drogi do rozpatrzenia sprawy z przyczyn od niego niezależnych. Prawo do sądu nie jest prawem absolutnym i może podlegać ustawowym ograniczeniom podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (przymus adwokacki) czy finansowym (koszty sądowe). Ograniczeniem formalnym prawa do sądu są przewidziane w ustawach procesowych terminy do wniesienia środków zaskarżenia.
Bezsporne w tej sprawie jest to, iż zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 października 2013 r. W postanowieniu tym zawarto pouczenie, że od tego postanowienia strona może wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia. Termin ten upłynął skarżącemu w dniu 6 listopada 2013 r. Skarżący tego terminu nie zachował, gdyż skarga została wniesiona dopiero w dniu 4 grudnia 2013 r., zatem Sąd I instancji prawidłowo odrzucił tę skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 243 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W tej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowego (tj. przed wniesieniem skargi), lecz już po upływie terminu do wniesienia skargi. Skarżący bowiem w ostatnim dniu terminu do wniesienia skargi (tj. w dniu 6 listopada 2013 r.) nadał w urzędzie pocztowym na adres organu wniosek o przyznanie mu przez Sąd prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wniosek ten został przekazany przez organ do Sądu w dniu 15 listopada 2013 r. i rozpoznany pod sygn. akt VII SO/Wa 40/13.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przed wszczęciem postępowania sądowego wszczyna samodzielne postępowanie sądowe o charakterze pomocniczym, do wniosku tego zastosowanie mają przepisy art. 63-64 p.p.s.a. Zgodnie z art. 64 p.p.s.a. wniosek składa się bezpośrednio do sądu. Zatem w tej sprawie należy przyjąć, że datą wniesienia przez skarżącego do Sądu wniosku o prawo pomocy był dzień 15 listopada 2013 r. (data przekazania wniosku do Sądu przez organ). Skoro skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (m.in. w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika) po upływie terminu do wniesienia skargi, to bezpodstawne są jego zarzuty dotyczące tego, iż Sąd I instancji przyznał mu pełnomocnika z urzędu już po upływie terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach należnych pełnomocnikowi strony ustanowionemu z urzędu (art. 250 p.p.s.a.) orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. na wniosek pełnomocnika.