Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r. uchylił postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 2015 r. i utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody Łódzkiego z [...] lipca 2015 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania o wymeldowanie.
Zaskarżony wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Na skutek wniosku H. D. (jako współwłaściciela nieruchomości) z dnia 6 maja 2014 r. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. orzekł o wymeldowaniu M. S. z pobytu stałego w lokalu [...] przy ul. [...] w Ł. Wojewoda Ł. decyzją z dnia [...] września 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie III SA/Łd 993/14 oddalił skargę M. S. na tę decyzję.
W dniu 3 października 2014 r. M. S. wniósł pierwszy wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie, wskazując, że sądowy nakaz wydania lokalu dotyczył innej nieruchomości niż ta, w której jest zameldowany. Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. wznowił postępowanie w sprawie i decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Kolejno, decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. na skutek odwołania M. S., Wojewoda Ł. uchylił decyzję o wznowieniu postępowania i umorzył postępowanie przed organem I instancji z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości. Wojewoda Ł. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. odmówił wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez stronę terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Minister Spraw Wewnętrznych utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Ł. Pismem z dnia 6 lipca 2015 r. M. S. złożył kolejny wniosek o wznowienie postępowania.
W uzasadnieniu wskazał, że całkowicie uległy zmianie kwestie prawno-własnościowe i wnioskodawca nie był umocowany do złożenia wniosku o wymeldowanie oraz że przeprowadzona eksmisja na podstawie wyroku sądowego dotyczyła innego budynku, a organy tę fałszywą przesłankę przyjęły. Powołał się na ostateczną decyzją Ministra Finansów z [...] maja 2015 r., którą otrzymał w dniu [...] czerwca 2015 r. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015 r. stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa ½ części w prawie własności nieruchomości m.in. przy ul. [...], należących uprzednio do I. H. Wojewoda Ł. postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. odmówił wznowienia postępowania z uwagi na niedochowanie przez stronę miesięcznego terminu wynikającego z art. 148 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu organ wskazał, że okoliczność stwierdzająca przejście na rzecz Skarbu Państwa ½ części w prawie własności budynku w Ł., z którego wnioskodawca został wymeldowany, była wiadoma wnioskodawcy już w miesiącu marcu 2015 r., bowiem wtedy też otrzymał decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015 r. Świadczy o tym także okoliczność, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wydanym wyroku z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 993/14 wskazał na powyższą kwestię.
Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2015 r., podtrzymując argumentację organu I instancji.
W skardze do Sądu M. S. podniósł, iż organy obliczyły w tej sprawie terminy na jego niekorzyść i pominęły nowe okoliczności jakie rodzi ostateczna decyzja Ministra Finansów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga jest zasadna. Podzielił stanowisko organów, iż termin na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania w rozpoznawanej sprawie rozpoczął swój bieg od dnia, w którym zainteresowany dowiedział się o decyzji Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015 r., a zatem jeszcze przed uzyskaniem przez nią waloru ostateczności. Dokonując jednak oceny, czy skarżący dochował miesięcznego terminu do wystąpienia z wnioskiem, organy - w ocenie Sądu - bezpodstawnie przyjęły, że skarżący o przyczynie wznowienia tj. wydaniu w/w decyzji dowiedział się w marcu 2015 r. Tymczasem analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie takiego stanowiska. Brak jest bowiem dowodów świadczących o tym kiedy dokładnie tj. w jakim terminie skarżący dowiedział się o tej decyzji. Świadczy to o nierzetelnym rozpoznaniu sprawy przez organy, które nie ustaliły kluczowej okoliczności, mimo iż przyjęły ją za podstawę wydanych przez siebie rozstrzygnięć.
Sąd uznał, że uzasadnia to konieczność uchylenia obu zaskarżonych postanowień z uwagi na to, że zostały wydane z naruszeniem art. 7, 8, 77 §1 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji, a nie oddaleniem skargi z uwagi na błędne przyjęcie, że Minister Spraw Wewnętrznych w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego naruszył przepisy art. 7, 8, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. w sytuacji, gdy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, w tym w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy oraz prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, co winno skutkować zastosowaniem normy wynikającej z art. 151 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister wskazał, że dokonanie przez organ ustaleń kiedy strona zapoznała się z decyzją Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015 r. przedłużyłoby jedynie postępowanie. Podniósł, że we wniosku z dnia 6 lipca 2015 r. o wznowienie postępowania M. S. nie podał ustawowej i zarazem właściwej przesłanki wznowienia, a ponadto, że podstawy wniosku wskazane przez wnioskodawcę nie stanowią przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem decyzja Ministra Finansów nie istniała w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, tj. w dniu [...] września 2014 r., gdy wydana została decyzja Wojewody Ł. Wskazując na powyższe zarzuty, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznanie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zasadny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez nakazanie organowi ustalenia daty, w której skarżący dowiedział się o decyzji Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015 r. Termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania z uwagi na zmianę współwłaściciela budynku, z którego skarżącego wymeldowano rozpoczął swój bieg od powzięcia przez skarżącego wiedzy o tej nowej okoliczności. Wiedzę taką skarżący powziął już w marcu 2015 r., gdyż - jak wynika z treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 marca 2015 r. wydanego w sprawie III SA/Łd 993/14 - skarżący w skierowanym do tego Sądu piśmie z dnia 12 marca 2015 r. stwierdził, że w sprawie zaszły nowe okoliczności, które spowodowały, że H. L. i jego rodzina nie są już współwłaścicielami połowy nieruchomości, która przeszła na rzecz Skarbu Państwa w dacie [...] kwietnia 1968 r. Dołączył do pisma kserokopię decyzji Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015 r. stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa ½ części w prawie własności nieruchomości w Ł. należących uprzednio do I. H. Skarżący podniósł, iż w tej sytuacji H. L. i jego rodzina nie są już współwłaścicielami tej połowy w związku z czym przestaje działać pełnomocnictwo dla H. D. - wnioskodawcy wymeldowania.
Zatem przyjąć należy, iż skarżący o nowych okolicznościach tej sprawy wiedział już [...] marca 2015 r. Nawet jeżeli przyjąć rozpoczęcie biegu miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania od tej daty, a podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w lipcu 2015 r., to organ słusznie odmówił wznowienia postępowania z uwagi na treść art. 148 § 1 k.p.a. Sąd I instancji błędnie więc uznał, że istnieje potrzeba ustalania przez organ kiedy dokładnie skarżącemu doręczono decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015 r., gdyż z akt sprawy bezspornie wynika, że podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z przekroczeniem ustawowego terminu.
Podnosząc zarzut naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ wskazał, że we wniosku z dnia 6 lipca 2015 r. o wznowienie postępowania wnioskodawca nie podał ustawowej przesłanki wznowienia, zatem badanie w tej sytuacji czy wniosek ten został złożony w terminie jest bezprzedmiotowe i przedłużyłoby tylko postępowanie. Jak wynika z treści wniosku z dnia 6 lipca 2015 r. M. S. wnosi o wznowienie postępowania meldunkowego, gdyż "całkowicie uległy zmianie kwestie prawno-własnościowe na jego posesji (brak umocowania wnioskodawcy wymeldowania). Określiła to ostateczna decyzja Ministra Finansów z dnia [...] października 2015 r., którą otrzymał 11 czerwca 2015 r.".
W ocenie Sądu, z pisma tego wynika, że wnioskodawca powołuje się na nową okoliczność w sprawie, a mianowicie zmianę współwłaściciela budynku, z którego go wymeldowano i brak legitymacji po stronie H. D. do złożenia wniosku o wymeldowanie. Można przyjąć, że strona wskazuje na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a więc wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych w sprawie. Nie można zatem zgodzić się z organem, że w podaniu z dnia 6 lipca 2015 r. nie została formalnie wskazana żadna przesłanka wznowieniowa. Wprawdzie wnioskodawca nie podał konkretnego przepisu k.p.a. określającego przesłankę wznowienia postępowania, lecz wskazał w ujawnieniu jakich nowych okoliczności upatruje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego o wymeldowanie. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest więc niezasadny.
Na marginesie wskazać należy, iż okoliczność wskazywana przez skarżącego jako podstawa wznowienia postępowania w tej sprawie była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który kontrolował decyzje wydane w postępowaniu zwykłym o wymeldowanie i w wyroku z dnia 26 marca 2015 r. stwierdził, że "prawidłowości decyzji o wymeldowaniu skarżącego nie podważa okoliczność wydania przez Ministra Finansów w dniu [...] marca 2015 r. decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa ½ części w prawie własności nieruchomości należących do I. H. Zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem. Organy administracji publicznej rozpoznające niniejszą sprawę nie były uprawnione do rozstrzygania kwestii własności przedmiotowej nieruchomości".
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę M. S. Skarga ta podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako bezzasadna, gdyż - jak wskazano powyżej - organ prawidłowo uznał, że podanie o wznowienie postępowania z dnia 6 lipca 2015 r. zostało wniesione po upływie ustawowego terminu.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania od skarżącego na rzecz organu z uwagi na trudną sytuację materialną skarżącego.