Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3026/18, na skutek skargi L. F., uchylił decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z [...] września 2018 r., którą – jak stwierdził Sąd – organ ponownie odmówił przyznania skarżącej wizy wjazdowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (wizy Schengen).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ administracji, zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 1, art. 10 ust. 1 i art. 32 Wspólnotowego Kodeksu Wizowego w zw. z art. 81 ust. 1 i 3 Prawa konsularnego w zw. z art. 41 Karty Praw Podstawowych UE poprzez przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych, tj. przyjęcie, że zaskarżoną decyzją organ odmówił wydania wizy Schengen, podczas gdy odmowa dotyczyła wizy krajowej. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, istniały podstawy do odrzucenia skargi, a nie do jej merytorycznego rozpoznania, gdyż sprawa nie należy do kognicji sądów administracyjnych. W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W każdym przypadku wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W piśmie procesowym z 15 grudnia 2020 r. skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, ewentualnie o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez TSUE pytania prejudycjalnego z wniosku NSA z 31 grudnia 2019 r. w sprawie C-949/19. Ponadto wniesiono o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżąca podniosła, że niczym nieuzasadnione i naruszające Konstytucję RP oraz przepisy prawa unijnego jest różnicowanie osób ubiegających się o wizy krajowe i wizy Schengen. Osoby wnioskujące o wydanie wizy Schengen, w obecnym stanie prawnym, są – zdaniem skarżącej – uprzywilejowane, gdyż po wyczerpaniu toku postępowania przed konsulem i otrzymaniu dwukrotnie decyzji odmawiającej wydania wizy mogą żądać zbadania zasadności stanowiska organu przez sąd administracyjny. Takiej możliwości zostali pozbawiani cudzoziemcy ubiegający się o wizę krajową, stąd wniosek skarżącej o przyjęcie takiego samego poziomu ochrony w stosunku do wiz krajowych, jaki obowiązuje w stosunku do wiz Schengen.
Jak dalej wskazano, "(o)becne rozwiązania przyjęte przez ustawodawcę w rzeczywistości pozbawiają skarżącą możliwości zbadania zgodności z prawem ostatecznej decyzji Konsula RP w [...] przez sąd administracyjny". Tylko – jak to określono - "na wypadek dostrzeżenia przez tut. Sąd podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej" skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez TSUE pytania prejudycjalnego w sprawie C-949/19.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W niniejszej sprawie podstawą żądania zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest toczące się przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej postępowanie zainicjowane postanowieniem NSA z dnia 4 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2470/19. Skierowane do TSUE pytanie prejudycjalne zmierza do odpowiedzi na pytanie, "(c)zy art. 21 ust. 2a Konwencji wykonawczej do układu Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz.U. UE z 2000 r. Nr L 239 s.
19) w powiązaniu z art. 47 akapit pierwszy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. z 2012 r. Nr C 326, str. 391-407) należy rozumieć w ten sposób, że obywatel państwa trzeciego, któremu odmówiono wydania wizy długoterminowej i który nie może skorzystać z wynikającego z art. 21 ust. 1 Konwencji wykonawczej do układu Schengen prawa swobodnego przemieszczania się po terytoriach innych państw członkowskich, powinien mieć zapewnione prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem?" Innymi słowy pytanie to zmierza do ustalenia, czy wynikający z prawa krajowego brak możliwości zaskarżenia do sądu decyzji ostatecznej odmawiającej przyznania wizy krajowej narusza prawo Unii, w szczególności prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem określone w art. 47 akapit pierwszy Karty Praw Podstawowych. NSA w pytaniu tym wyraził stanowisko, że wydaje mu się, iż droga przed sądem w sprawie odmowy wydania wizy krajowej powinna być zapewniona. NSA już kilkukrotnie podzielił wątpliwości przedstawione w pytaniu NSA w sprawie II OSK 2470/19 i uznał, że przesądzenie prawidłowej wykładni powyższych przepisów przez TSUE będzie miało zasadnicze znaczenie dla oceny, czy w sprawie ze skargi na decyzję o odmowie wydania wizy krajowej sąd administracyjny jest zobligowany do odrzucenia takiego środka zaskarżenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na to, iż sprawa ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego, czy też jest zobowiązany do rozpoznania wniesionej skargi co do istoty, jako podlegającej kognicji sądu. NSA uznał, że odpowiedź TSUE na ww. pytanie prejudycjalne ma znaczenie dla rozstrzygnięcia spraw dotyczących odmowy wydania wizy krajowej i kwestii odrzucenia skargi w oparciu o art. 5 pkt 4 p.p.s.a. W takich sytuacjach (np. w sprawach o sygn. akt II OSK 2971/20 czy II OSK 1488/20) NSA stosował art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i zawieszał postępowania sądowe do czasu rozstrzygnięcia pytania prejudycjalnego, zadanego przez NSA w postanowieniu z 4 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2470/19.
W tej sprawie uwzględnić jednakże należy, że podstawa zawieszenia postępowania jest powiązania z zarzutami skargi kasacyjnej wywiedzionej przez organ administracji od wyroku Sądu pierwszej instancji, którym uchylono decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z [...] września 2018 r. Sąd pierwszej instancji w wyroku tym wskazał, że organ administracji odmówił przyznania skarżącej wizy wjazdowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (wizy Schengen). Zdaniem natomiast skarżącego kasacyjnie Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że zaskarżona decyzja z [...] września 2018 r. dotyczy odmowy wydania wizy Schengen, zamiast wizy krajowej, czego skutkiem było rozpoznanie skargi zamiast jej odrzucenie. Na tym organ administracji oparł obie podstawy kasacyjne. Z powyższym zdaje się zgadzać skarżąca, która w piśmie procesowym z 15 grudnia 2020 r. wskazała na nieuprawnione uprzywilejowanie cudzoziemców ubiegających się o wydanie wizy Schengen w porównaniu z osobami wnioskującymi o wizę krajową.
To zaś oznacza, że obecnie wynik toczącego się przed NSA postępowania nie zależy od wyniku toczącego się przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej postępowania prejudycjalnego w sprawie C-949/19. Z uwagi bowiem na wywiedzioną skargę kasacyjną organu administracji, opierającą się na tych samych zarzutach i okolicznościach, które stanowią podstawę żądania zawieszenia postępowania, NSA zobowiązany będzie ocenić legalność zaskarżonego wyroku, którym uchylono decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z [...] września 2018 r., przez pryzmat ustaleń dokonanych przez Sąd pierwszej instancji i przyjęcia, że konsul odmówił przyznania skarżącej wizy wjazdowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (wizy Schengen). Jeżeli stan faktyczny okaże się inny, tzn. zgodny z tym, co twierdzi w odpowiedzi na skargę oraz w skardze kasacyjnej organ administracji, i co przyznaje w piśmie procesowym z 15 grudnia 2020 r. skarżąca, mianowicie, że przedmiotem postępowania nie jest odmowa wydania wizy Schengen, lecz odmowa wydania wizy krajowej, to koniecznym okaże się uwzględnienie skargi kasacyjnej.
Wówczas też uaktualni się zagadnienie zawieszenia postępowania z uwagi na pytanie prejudycjalne z 4 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2470/19. Zważywszy na te okoliczności, na obecnym etapie postępowania, nie ma podstaw do jego zawieszenia na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 oraz art. 131 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.