Uzasadnienie
Postanowieniem z 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 464/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku D. B. (dalej: "Skarżący") o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w sprawie z jej skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, wskazując, że udzielenie ochrony tymczasowej do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego decyzji skutkującej wydaleniem cudzoziemca stanowi o zachowaniu standardów rzetelnej procedury oraz ma na celu urzeczywistnienie prawa strony do sądu.
Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zaskarżył je w całości, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji, pomimo braku wykazania przez stronę skarżącą realizacji którejkolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania oraz pomimo braku wskazania w uzasadnieniu postanowienia konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 22 września 2017 r., sygn. akt II OZ 922/17, uchylił zaskarżone postanowienie i odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji, wskazując, że Sąd I instancji nie dokonał prawidłowej oceny zawartych w powołanym przepisie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że z uwagi na ustanowienie pełnomocnika Skarżący ma zagwarantowaną realizację prawa do sądu oraz reprezentację w postępowaniu administracyjnym. Sąd zaznaczył przy tym, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przeprowadza się postępowanie dowodowe ograniczone do dowodu z dokumentów, w związku z czym udział osobisty Skarżącego nie jest konieczny i występuje na zasadzie wyjątku.
Sąd odnotował także, że Skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących, iż jego wyjazd spowoduje dalsze pogorszenie sytuacji ekonomicznej Skarżącego. Podkreślił przy tym, że Skarżący wprawdzie zostanie pozbawiony środków finansowych przeznaczonych na pomoc osobom ubiegającym się o nadanie statusu uchodźcy, ale może wystąpić o odpowiednią pomoc w kraju pochodzenia. Zdaniem Sądu również wykazany przez Skarżącego zły stan zdrowia nie uzasadniał wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż leczenie mogło być kontynuowane w kraju pochodzenia.
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o zmianę postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że wykonanie decyzji uniemożliwi kontynuację jego leczenia jej oraz jego rodziny oraz dochodzenie praw na podstawie złożonej skargi kasacyjnej, a także uniemożliwi powrót do Polski w przypadku uchylenia decyzji. Ponadto Skarżący wskazał na fakt urodzenia kolejnego dziecka na terytorium Polski i jego ochronę wynikającą z Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz Konwencję o prawach dziecka.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Jednocześnie w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że z treści art. 61 § 4 p.p.s.a. wynika, iż na podstawie tego przepisu sąd administracyjny może zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 633/18).
Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11). Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji nie może oczekiwać od sądu, aby wyręczył go w poszukiwaniu dowodów przemawiających za wstrzymaniem zaskarżonego aktu. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06).
W ocenie Sądu uwagi te należy odnieść również wobec treści art. 61 § 4 p.p.s.a., w związku z czym także zmiana okoliczności przemawiających za zmianą postanowienia odmawiającego wstrzymania zaskarżonej decyzji musi zostać odpowiednio przez wnioskodawcę wykazana.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący nie wykazał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do zmiany okoliczności, o której mowa w art. 61 § 4 p.p.s.a. Jak wynika z wniosku o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Skarżący podstaw wstrzymania upatruje w konieczności dochodzenia swoich praw przed sądem oraz kontynuacji leczenia prowadzonego w odniesieniu do niego oraz jego rodziny, a także braku ekonomicznej możliwości ewentualnego powrotu do Polski. W tym miejscu należy odnotować, że okoliczności te były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z 22 września 2017 r., sygn. akt II OZ 922/17, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, iż prawa Skarżącego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym i postępowaniach administracyjnych przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, możliwość kontynuacji leczenia w kraju pochodzenia oraz korzystania ze wsparcia finansowego dostępnego w kraju pochodzenia.
Rozpoznając wniosek o zmianę tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że Skarżący nie przedstawił nowych okoliczności uzasadniających, iż leczenie jej i jej członków rodziny nie może być kontynuowane w kraju pochodzenia. Należy także wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne kontynuowane w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej toczy według tych samych reguł, co postępowanie przed sądem I instancji o czym świadczy treść art. 193 p.p.s.a. W konsekwencji powyższego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obowiązuje uproszczone postępowanie dowodowe ograniczone do prowadzenia dowodów z dokumentów, w związku z czym stawiennictwo stron przed sądem nie jest obowiązkowe, a przedstawieniu argumentów strony wnoszącej skargę kasacyjną służy właśnie ta skarga i ewentualne inne pisma procesowe.
Tym samym w sytuacji ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego oraz zawarcia stosownej argumentacji w skardze kasacyjnej w sprawie nie występują okoliczności wskazujące na wystąpienie ryzyka pozbawienia Skarżącego prawa do sądu. We wniosku o zmianę postanowienia Skarżący nie wskazał także żadnych dowodów wskazujących, że na skutek powrotu do kraju pochodzenia jego sytuacja ekonomiczna pogorszy się w stopniu uniemożliwiającym mu ewentualny powrót do Polski.
Jednocześnie odnosząc się do kwestii urodzenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dziecka Skarżącego należy wyjaśnić, że zmiana postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest możliwa, jeżeli zmienią się okoliczności sprawy. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie okoliczności takie nie zaszły. W chwili wydawania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z 22 września 2017 r. uchylającego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i odmawiającego wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na terenie Polski wraz ze Skarżącym i jego żoną przebywało już dwoje dzieci, z których jedno urodziło się w Polsce.
Tym samym urodzenie na terytorium Polski kolejnego dziecka nie zmienia sytuacji Skarżącego w sposób istotny z punktu widzenia możliwości zmiany postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na marginesie powyższego wskazać należy, że w ocenie Sądu obowiązujące przepisy dotyczące ochrony praw dzieci nie prowadzą do automatycznego wstrzymywania wykonania decyzji zobowiązujących rodziców do powrotu do kraju pochodzenia w ten sposób, że uchylają stosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu również w przypadku postępowań z udziałem małoletnich dzieci wnioskodawcy w celu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w dalszym ciągu istnieje konieczność wykazania wystąpienia co najmniej jednej z przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Mając na uwadze, że Skarżący nie wykazał, iż w sprawie wystąpiły zmienione okoliczności przemawiające za zmianą postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w ocenie naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zmiany postanowienia z 22 września 2017 r., sygn. akt II OZ 922/17.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 61 § 4 i 5 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.