Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2009 r. sprawy o sygn. akt II SA/Wa 579/09 oddalił skargę P. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
Przedmiotowy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] marca 2009 r., wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania P. M. od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2009 r. cofającej pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że P. M. został skazany prawomocnym wyrokiem przez Sąd Rejonowy w Słupsku z dnia [...] maja 2007 r., za przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości.
Zgodnie z przepisem art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń osobom, w stosunku do których zachodzi uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z brzmienia przepisu jasno wynika, że okolicznością decydującą o cofnięciu pozwolenia na broń jest wystąpienie obawy, o której jest w nim mowa, jednakże jego końcowa część stanowi jedynie wytyczną interpretacyjną wskazującą, w jakich w szczególności sytuacjach obawa ta zachodzi. Katalog wskazanych w omawianym przepisie prawa materialnego okoliczności jest z woli ustawodawcy otwarty, co oznacza, że organy Policji w sprawach o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń mają prawo i obowiązek, zgodnie z orzecznictwem, uwzględnić wszelkie okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
Ustawodawca nie zastrzegł, podobnie jak w stosunku do wskazanych przez siebie rodzajów przestępstw (przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu), że organy te nie zostały zobowiązane do udowodnienia obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, wystarczające jest bowiem samo domniemanie takiego zachowania, którego podstawą może być fakt skazania lub podejrzenia (oskarżenia) o popełnienie przestępstwa istotnego ze względu na jego rodzaj i wagę dla sfery stosunków społecznych, a zatem wykluczającego możliwość posiadania broni nawet w przypadku, gdy jest ono jednorazowe, a inne zebrane w postępowaniu dowody korzystnie świadczą o takiej osobie.
Organ podniósł, że do przesłanek nakazujących cofnąć pozwolenie na broń należy zaliczyć przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a zwłaszcza te, których jednym ze znamion jest stan nietrzeźwości sprawcy, a takim jest czyn z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, ze względu na wysoki stopień szkodliwości społecznej, związany z zagrożeniem dla życia i zdrowia także innych uczestników ruchu drogowego, jego umyślność oraz ewentualne skutki. W ocenie organu okoliczności popełnienia czynu, w tym zwłaszcza wysokie stężenie alkoholu w organizmie sprawcy (upojenie alkoholowe), daje podstawę do powzięcia obawy, że w podobnym stanie może zachować się równie nieodpowiedzialnie i sięgnie po broń.
Komendant Główny Policji podkreślił, że wziął pod uwagę okoliczności świadczące pozytywnie o stronie, w tym jednorazowość przestępczego zachowania, korzystne opinie z miejsca zamieszkania oraz macierzystego koła łowieckiego, jednakże nie eliminują one obawy, o której stanowi przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy. W ustalonym stanie faktycznym, zachowaniu pozwolenia na broń sprzeciwia się interes społeczny (art. 7 k.p.a.), który wymaga, aby bronią dysponowały jedynie osoby gwarantujące bezpieczne i zgodne z przepisami jej użytkowanie. Możliwość dysponowania bronią jest bowiem swoistym przywilejem z uwagi na reglamentacyjny charakter ustawy o broni i amunicji, zaś organy Policji prowadzą rygorystyczną politykę w zakresie zachowania pozwoleń na broń osobom, które dopuszczają się naruszeń porządku prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę P. M. stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wymienia przykładowo takie przestępstwa, których popełnienie najczęściej wskazuje, że ich sprawca zalicza się do kategorii osób wskazanych tym przepisem. Wśród przestępstw tych ustawa nie wymienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, które ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a nie przestępstw przeciwko zdrowiu, życiu czy mieniu. Niemniej jednak przedmiotem ochrony tego przepisu jest życie i zdrowie człowieka. Prawo do broni stanowi szczególne uprawnienie, przysługujące osobom, które spełniają określone ustawą warunki. Prawo to jest ściśle związane z ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego, tym samym osoba uzyskująca pozwolenie na broń musi pozostawać poza wszelkim podejrzeniem, co do prawdopodobieństwa popełnienia przez nią czynu mogącego naruszyć bezpieczeństwo i porządek publiczny.
W związku z powyższym ustawodawca zakazał wydawania pozwoleń na broń osobom skazanym prawomocnymi wyrokami oraz tym, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a także nakazał cofnięcie takim osobom już otrzymanych pozwoleń, z uwagi na obawę użycia broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, przyjmując że w sytuacji konfliktu interesów indywidualnego strony oraz społecznego, pierwszeństwo należy przyznać interesowi społecznemu.
Sąd podkreślił, że ustawodawca co do zasady wykluczył możliwość posiadania prawa do broni przez osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w interesie sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pojęcie "uzasadniona obawa" jest pojęciem niedookreślonym, które opiera się na prognozie przewidywanych zachowań posiadacza broni. Ustawodawca uznał bowiem, że choć prognoza jest pewnym wybiegiem w przyszłość i nie zawiera w sobie elementu pewności, to z uwagi na zagrożenia jakie niesie ze sobą posiadanie broni i konieczność ochrony społeczeństwa przed tymi zagrożeniami, można i należy brać ją pod uwagę.
W rozpoznawanej sprawie przesłanką cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską w celu łowieckim był fakt skazania wyrokiem za czyn z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, tj. za kierowanie samochodem w stanie nietrzeźwości (1,45 mg/dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu) Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się dnia 19 maja 2007 r. Broń nie może stwarzać zagrożenia dla osób trzecich, a w ocenie Sądu zagrożenie takie z całą pewnością występuje w sytuacji posługiwania się bronią przez osoby, które mają nad nią ograniczoną kontrolę. Do takich osób zaliczyć można osoby znajdujące się w stanie nietrzeźwości.
W ocenie Sądu, dopuszczenie się przez skarżącego prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, nawet jednorazowo, rodzi uzasadnioną obawę, że w takim samym lub podobnym stanie może on korzystać z posiadanej broni, a tym samym w rezultacie używać jej z narażeniem życia i zdrowia innych osób, tzn. w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Spełnienie przesłanki zaliczenia skarżącego do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, musiało skutkować, zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, cofnięciem pozwolenia na broń przez właściwy organ.
Zdaniem Sadu w okolicznościach niniejszej sprawy podnoszony przez skarżącego dotychczasowy nienaganny tryb życia, w tym pozytywne opinie, nie mogły mieć wpływu na decyzje organów Policji. Wyrok, jaki zapadł w stosunku do skarżącego, pozwolił organowi na uznanie, że jest on osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego było bowiem przesłanką do oceny osoby skarżącego w kontekście okoliczności składających się na bezpieczne posiadanie i korzystanie z broni. Zachowanie takie z całą pewnością nie gwarantuje prawidłowego i bezpiecznego korzystania z broni.
Skargę od powyższego wyroku złożył P. M. zarzucając naruszenie:
- - art. 7, 8 i 77 k.p.a. w związku z art. 68 ustawy z dnia [...] maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, z późn. zm.), art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.",
- - art. 15 ust. 1 pkt 1-6 i art. 18 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, a także przepisów art. 156 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji w Warszawie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zauważył wydając zaskarżony wyrok.
Organy obydwu instancji drastycznie naruszyły przepisy postępowania administracyjnego dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego, ponieważ w żaden sposób nie spełniły następujących wymogów prawa. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Właśnie w tym zapisie wyrażono zasadę dochodzenia prawdy materialnej. Zasada ta nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem formalnym jak i prawnym.
Zasadę tę realizuje bardzo wiele przepisów k.p.a., a zwłaszcza art. 77 § 1, który stanowi, że organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zbadać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oznacza m. in. obowiązek zajęcia stanowiska wobec różnic w zebranym materiale dowodowym, który stał się podstawą rozstrzygnięcia.
Organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, również zaproponowanego przez stronę, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów odmówić dowodowi wiarygodności, lecz wówczas musi podać co było tego przyczyną.
Komendant Główny Policji naruszył powyższe zasady, co strona skarżąca wykazała w przedstawionym materiale dowodowym. Analogicznie naruszył prawo Wojewódzki Sąd Administracyjny. Cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych przepisem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania wyrokiem karnym, lecz konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem, za który został on skazany i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które mogłoby stworzyć obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Zasada legalizmu w oparciu o którą działają organy administracji publicznej (art. 6 k.p.a.) i sądy administracyjne (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), wymaga aby zarówno organy jak i sądy działały na podstawie przepisów prawa i w granicach nimi określonymi.
Sprzeczne z tą wyżej opisaną zasadą jest tworzenie w procesie stosowania prawa, zamiast ustawodawcy, dodatkowych pozaustawowych przesłanek stosowania przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Takimi właśnie pozaustawowymi przesłankami przyjętymi w niniejszej sprawie jest niekaralność posiadacza pozwolenia na broń za jakiekolwiek przestępstwo, jego nieskazitelna postawa i absolutne przestrzeganie przez niego prawa.
Przyjęcie więc przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że w stosunku do każdego sprawcy przestępstwa prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości należy cofać wydane mu pozwolenie na broń, bez względu na jego cechy osobowe, dotychczasową opinię i ocenę okoliczności faktycznych zaistniałego zdarzenia - jak uczyniono to w stosunku do skarżącego P. M., stanowi poza ustawowe rozszerzenie przesłanek pozbawienia pozwolenia na broń o charakterze kary dodatkowej za popełnione przestępstwo.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie przyjął, że skarżący w konsekwencji skazania za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. utracił wiarygodność i stwarza obawę użycia broni sprzecznie z porządkiem publicznym. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525, z późn. zm.), właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
W świetle powyższych przepisów należy przyjąć, że dotyczą one osoby skazanej w związku z popełnieniem przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo osoby, wobec której toczy się postępowanie karne w związku z zarzutem popełnienia takich przestępstw. Ponadto dotyczą one również osób, co do których takie skazanie lub postępowanie karne związane z tymi przestępstwami nie występuje, ale z jakichś innych powodów, w tym także skazania w związku z popełnieniem innego rodzaju przestępstwa, a więc również przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09 (ONSA i wsa 2010 r., nr 1, poz. 5), osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. W wypadku innych przestępstw każdy przypadek cofnięcia pozwolenia na broń wymaga indywidualnej oceny. Ewentualna argumentacja mającą na celu wykazanie wystąpienia obawy jak i jej stopnia powinna zatem być starannie ustalona, a także wskazana w uzasadnieniu decyzji, tak aby możliwa była weryfikacja przesłanek podjętego rozstrzygnięcia w toku kontroli sądowoadministracyjnej. Powyższe wymogi w odniesieniu do decyzji objętych kontrolą Sądu I instancji zostały spełnione.
W celu stwierdzenia zaistnienia "uzasadnionej obawy", o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy, niezbędne jest przede wszystkim rozważenie, czy dany rodzaj czynu zabronionego jest w ogóle związany z użyciem broni z punktu widzenia jego znamion przedmiotowych. Przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości jest przestępstwem, które cechuje wysoki stopień szkodliwości społecznej, związany z zagrożeniem dla życia i zdrowia wszystkich uczestników ruchu drogowego, jego umyślność oraz ewentualne skutki. Ze względu na rodzaj i wagę tego przestępstwa dla sfery stosunków społecznych, jego popełnienie może wykluczać możliwość posiadania broni przez sprawcę nawet w przypadku, gdy jest ono jednorazowe.
W rozpatrywanej sprawie nie można pominąć faktu, że skarżący kierował samochodem bezpośrednio po spożyciu alkoholu, przy pełnej świadomości tego stanu, a alkohol w jego organizmie przekraczał w znacznym stopniu dopuszczalny poziom 0,25 mg/dm3 (1,45 mg/ dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu). Zasadnie zatem przyjęły organy orzekające w sprawie, że okoliczności popełnienia czynu, w tym zwłaszcza wysokie stężenie alkoholu w organizmie sprawcy, daje podstawę do powzięcia obawy, że będąc w podobnym stanie może zachować się równie nieodpowiedzialnie w posługiwaniu się bronią. Broń nie może stwarzać zagrożenia dla osób trzecich. Zagrożenie takie z całą pewnością występuje w sytuacji posługiwania się bronią przez osoby, które mają nad sobą ograniczoną kontrolę, a do takich osób należy niewątpliwie zaliczyć osoby dopuszczające się kierowania samochodem przy pełnej świadomości faktu, że znajdują się w stanie nietrzeźwości. Powyższego wniosku w żaden sposób nie mogą zmienić pozytywne opinie o skarżącym oraz jego uprzednia niekaralność.
Sąd I instancji dokonał zatem prawidłowej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy, wyczerpująco wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. Brak jest także podstaw do przyjęcia zarzutu naruszenie przepisów postępowania - art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1, k.p.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Organy orzekające w rozpatrywanej sprawie rozważyły wszystkie istotne okoliczności i dokonały pełnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Sąd I instancji nie mógł natomiast naruszyć art. 68 ustawy z dnia [...] maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, z późn. zm.), bowiem ustawa ta z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.