Uzasadnienie
W dniu 2 kwietnia 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wpłynęła skarga spółki A z dnia 1 marca 2004 r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] grudnia 2003 r., Nr [...].
Skarga powyższa została podpisana przez pracownika spółki A - J.T., który jednakże jak z wynika załączonego do skargi pełnomocnictwa z dnia 23 września 2003 r. udzielonego mu przez uprawnionych (stosownie do zapisu w dziale 2 rubryce 1 załączonego odpisu z KRS) członków zarządu spółki A nie był umocowany do wnoszenia i popierania skargi przez sądami administracyjnymi ani też do reprezentowania Spółki przed tymi sądami. Pełnomocnictwo to ograniczone było m.in. do reprezentowania Spółki w postępowaniu przed organami administracji publicznej, państwowej, rządowej, samorządu terytorialnego, a także innymi instytucjami i podmiotami w sprawach związanych z procesem inwestycyjnym.
W związku z powyższym pismem z dnia 9 kwietnia 2004 r. Sąd wezwał J.T. – pracownika Spółki do uzupełnienia w terminie 7 dni pełnomocnictwa poprzez wykazanie uprawnienia do reprezentowania strony w postępowaniu przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W dniu 24 czerwca 2004 r. na rozprawie stawił się pełnomocnik substytucyjny radca prawny W.Ł., który złożył do akt pełnomocnictwo z dnia 27 kwietnia 2004 r. udzielone przez członków zarządu spółki A adw. M. S. do reprezentowania Spółki przed sądami administracyjnymi.
Wobec braku podpisu uprawnionych osób na skardze z dnia 1 marca 2004 r. na rozprawie w dniu 24 czerwca 2004 r. Sąd postanowił wezwać pełnomocnika J.T., który podpisał skargę z dnia 1 marca 2004 r. do przedstawienia w terminie 14 dni pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie do wniesienia skargi i występowania przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Z tego powodu też rozprawa w dniu 24 czerwca 2004 r. została odroczona.
W dniu 5 lipca 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w wykonaniu powyższego zarządzenia wpłynęła skarga z dnia 30 czerwca 2004 r. podpisana przez adw. M.S. upoważnionego, zgodnie z udzielonym przez członków zarządu spółki A i przedłożonym na rozprawie w dniu 24 czerwca 2004 r. przez pełnomocnika substytucyjnego, pełnomocnictwem z dnia 27 kwietnia 2004 r. do reprezentowania Spółki przez sądami administracyjnymi.
Jednakże, w ocenie Sądu, wobec nieuzupełnienia w dalszym ciągu braku formalnego pierwotnie wniesionej skargi z dnia 1 marca 2004 r., Sąd ten po raz kolejny pismem z dnia 6 lipca 2004 r. adresowanym do "pełnomocnika" Spółki J. T. wezwał stronę, pod rygorem odrzucenia skargi, do uzupełnienia w terminie 14 dni braku formalnego skargi poprzez wniesienia stosownego pełnomocnictwa, ewentualnie podpisanie oryginału skargi z dnia 1 marca 2004 r. przez upoważnionych członków zarządu spółki A lub nadesłanie takiego podpisanego odpisu skargi. W odpowiedzi na w/w pismo strona przesłała skargę datowaną na dzień 1 lipca 2004 r., podpisaną przez adw. M. S. co zdaniem Sądu w dalszym ciągu powoduje brak formalny pierwotnie wniesionej skargi.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2004 r. odrzucił skargę spółki A. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd wskazał, iż złożenie przez stronę kolejnych skarg z datą 30 czerwca 2004 r. i 1 lipca 2004 r. nie konwalidowało braku formalnego pierwotnie wniesionej skargi z dnia 1 marca 2004 r. polegającego na braku podpisu uprawnionych osób. Rzeczą strony skarżącej było uzupełnienie braku formalnego pierwotnie wniesionej skargi a nie wnoszenie kolejnych skarg. Zgodnie z ogólnymi zasadami reprezentacji, strony niebędące osobami fizycznymi dokonują czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W rozpoznawanej sprawie żaden organ ani też osoby upoważnione do działania w imieniu spółki A nie uzupełniły braków skargi z dnia 1 marca 2004 r.
Pismem z dnia 7 października 2004 r. skargę kasacyjną na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 sierpnia 2004 r. złożyła spółka A, która wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do merytorycznego rozpoznania skargi strony.
Pełnomocnik strony zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:
- 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnie przepisu art. 4 oraz art. 25 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegającą na przyjęciu, iż adwokat nie może świadczyć pomocy prawnej na rzecz osoby prawnej polegającej na występowaniu przed sądami administracyjnymi tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
- 2. naruszenia przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 49 w zw. z art. 58 § 1 ust. 3 i art. 35 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na przyjęciu, iż brak formalny skargi w postaci podpisu pod skargą może uzupełnić tylko określony krąg osób, co skutkowało odrzuceniem skargi tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
- 3. naruszenia przepisów postępowania poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 49 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na przyjęciu, iż działający jako organ strony wnoszącej skargę, mogą usunąć brak skargi poprzez złożenie podpisu bezpośrednio na oryginale skargi, który znajduje się w aktach sądu, co skutkowało odrzuceniem skargi tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
- 4. naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 49 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegającą na ograniczeniu możliwych sposobów wykonania zobowiązania sądu, wskazując niektóre z możliwych sposobów, co skutkowało odrzuceniem skargi tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
- 5. naruszenia przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 58 § 1 ust. 3 w zw. z art. 49 § 1 oraz art. 3 § 1 ustawy co skutkowało pozbawieniem możliwości kontroli działalności administracji publicznej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w konkretnej, indywidualnej sprawie administracyjnej skarżącego, skutkujące odrzuceniem skargi tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W uzasadnieniu podniesiono, iż Sąd I instancji naruszył normę art. 34 oraz 35 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, iż stronę przed sądem administracyjnym może reprezentować wyłącznie jej organ bądź jako pełnomocnik jedynie jej pracownik. Jako niedopuszczalne i rażąco naruszające prawo należy uznać wskazywanie sposobu uzupełnienia braków formalnych. Sąd winien jedynie zobowiązać stronę do uzupełnienia braku formalnego w sposób pozytywny. W przedmiotowej sprawie zatem winien zobowiązać stronę do złożenia podpisu pod skargą bądź to przez wykazania umocowania pracownika J. T. do występowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym bądź to przez złożenie podpisu osoby mogącej działać w imieniu strony przed sądem zgodnie z art. 35 ustawy. Jako niedopuszczalne należy uznać działanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wykluczające spośród kręgu osób mogących występować w imieniu strony fachowego pełnomocnika – adwokata.
W przypadku złożenia pisma na biurze podawczym dla oceny skutków znaczenie będzie miała prezentata biura podawczego Sądu opatrzona datą wpływu pisma, zaś w przypadku nadania korespondencji listem poleconym złożonym w polskim urzędzie pocztowym data nadania przesyłki, albowiem zgodnie z art. 83 § 3 oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Niezasadnie zatem z naruszeniem art. 46 i 57 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sad I instancji przyjął, iż pełnomocnik spółki A złożył dwie odrębne skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 46 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Niedopełnienie przez pełnomocnika wnoszącego skargę obowiązku dołączenia pełnomocnictwa stanowi podstawę do żądania uzupełnienia tego braku.
Jak wynika z akt sprawy, skarga spółki A została podpisana przez jej pracownika J. T. Do skargi załączone zostało pełnomocnictwo z dnia 23 września 2003 r., które jednak nie dawało mu umocowania do wnoszenia i popierania skargi przed sądami administracyjnymi.
W związku z powyższym pismem z dnia 9 kwietnia 2004 r. Sąd wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni pełnomocnictwa poprzez wykazanie uprawnienia do reprezentowania strony w postępowaniu przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Pismo powyższe skierowane było do J.T. Na rozprawie z dnia 24 czerwca 2004 r. Sąd postanowił powtórnie wezwać J.T. do przedstawienia pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie do podpisania skargi z dnia 1 marca 2004 r. W dniu 6 lipca 2004 r. Sąd jeszcze raz wezwał J. T. do przedstawienia pełnomocnictwa względnie spowodowanie podpisania oryginału skargi przez uprawnionych członków zarządu Spółki.
Wszystkie pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skierowane było do pracownika spółki A J. T., mimo iż ten nie okazał właściwego pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki przed sądami administracyjnymi. Należy w związku z tym uznać powyższe wezwania do przedstawienia pełnomocnictwa za wadliwe i w związku z tym za bezskuteczne jako skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie. Sąd powinien bowiem wezwania do przedstawienia pełnomocnictwa skierować do strony tego postępowania tj. w tym przypadku Spółki. Jak wynika bowiem z treści art. 49 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie pod rygorem skutków prawnych.
Stroną tego postępowania nie jest pracownik Spółki, który wnosząc skargę w jej imieniu nie legitymuje się prawidłowym umocowaniem do takiej czynności procesowej
W takiej sytuacji należy stwierdzić, iż odrzucenie skargi Polskiej spółki A było przedwczesne i bezpodstawne.
Skoro Sąd nie wezwał prawidłowo strony do uzupełnienia braków skargi to złożenie przez prawidłowo ustanowionego pełnomocnika strony (adwokata) podpisanej skargi sanuje brak do którego wzywano nieprawidłowo pracownika Spółki J.T. Z tych powodów uznać należy za zasadne zarzuty skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.