Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1366/19 oddalił skargę B. Z. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Przedmiotem skargi B. Z. było ww. postanowienie WINB utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej PINB) z dnia [...] października 2018 r. ustalające opłatę legalizacyjną.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę.
Sąd podał, że organy orzekające w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej, stosując na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (dalej p.b.) odpowiednio przepisy art. 59f ust. 1-3 p.b. w związku z załącznikiem do powyższej ustawy, prawidłowo przyjęły, że sporny obiekt budowlany ("wiata stalowa" rozciągnięta pomiędzy dwoma budynkami gospodarczymi) należy do kategorii VIII (tzw. innych budowli), dla których współczynnik kategorialny (k) wynosi 5,0, natomiast współczynnik wielkości obiektu (w) wynosi 1,0. Przyjmując zatem, że stawka bazowa opłaty (s) wynosząca 500 zł podlega na mocy art. 49 ust. 2 p.b. pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (osiągając wartość 25.000), oraz uwzględniając, że wysokość opłaty legalizacyjnej stanowi wynik iloczynu tego rodzaju podwyższonej stawki oraz współczynnika kategorii obiektu (w niniejszej sprawie – 5,0) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w niniejszej sprawie – 1,0), prawidłowo kontrolowane organy uznały, że wysokość opłaty legalizacyjnej powinna wynieść 125.000 zł. Sąd podkreślił, że poza granicami sprawy kontroli legalności postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 1 p.b.) pozostają kwestie końcowej oceny prawidłowości istnienia podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki spornego obiektu budowalnego jako samowoli budowlanej.
W przedmiotowej sprawie Sąd ocenia przede wszystkim prawidłowość wydania postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej na tle dotychczas ustalonego stanu faktycznego sprawy. Ustalenie opłaty legalizacyjnej jest ponadto prawem podmiotu odpowiedzialnego za usunięcie skutków samowoli budowlanej. Z prawa tego podmiot ten może nie korzystać, żądając pominięcia etapu legalizacyjnego albo nie wykonując w terminie obowiązków nałożonych w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 2-3 albo art. 49 ust. 3 p.b. W takim wypadku właściwy organ w razie stwierdzenia, że istnieją podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki, wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 p.b. (zob. art. 48 ust. 4 i art. 49 ust. 3 p.b.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B. Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- 1. przepisów prawa materialnego art. 59f ust. 1 i 3 p.b. oraz załącznika do prawa budowlanego w zw. z art. 49 ust. 1 i 2 p.b. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na ustaleniu opłaty legalizacyjnej w oparciu o współczynnik kategorii obiektu budowlanego 5.0 określonego w kat. VIII obiektu budowlanego dla "innych budowli" w sytuacji, gdy obiekt objęty legalizacją (wiata) nie jest budowlą, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi (art.151 w zw. z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.),
- 2. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez przekroczenie granic przedmiotowej sprawy polegające na dokonaniu oceny oraz przedstawienie stanowiska Sądu w przedmiocie kwalifikacji prawnej obiektu wiaty jako samowoli budowlanej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Istota podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów sprowadza się do tego, czy Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował stanowisko organów nadzoru budowlanego, że przedmiotowa wiata jest "inną budowlą" i stanowi obiekt budowlany należący do kategorii VIII określonej w załączniku do ustawy Prawo budowlane.
Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy "Projektu budowlanego wiaty stalowej", przedmiotowy obiekt to obiekt parterowy, niepodpiwniczony, o wymiarach 13,5 m x 10,2 m w obrysie dachu, nie posiada okien i ścian; jest obiektem otwartym, przepływają przez nią wody opadowe oraz przebiega droga dojazdowa; jej konstrukcję stanowią słupy stalowe, obetonowane, pod słupami wykonano fundamenty o wymiarach "60 m x 60 m x 120 m" (niewątpliwie chodzi o centymetry, a nie metry, gdyż trudno zakładać, by fundamenty obiektu o wymiarach 13,5 m x 10,2 m w obrysie dachu, miały fundamenty o wymiarach 60 m x 60 m x 120 m); na dwóch środkowych słupach zamontowano "poprzeczny element z dwuteownika"; podłużne elementy (4 szt.) są z jednej strony w ścianie obory, a z drugiej w ścianie szczytowej stodoły; pomiędzy dwoma polami zadaszenia wykonano wzmocnienia rozporowe z ceownika dospawane do poprzecznych elementów, "co tworzy zwartą konstrukcję dachową"; wewnątrz wiaty wykonano "podsypkę piaskową gr. 20 cm oraz wylewkę betonową gr. 10 cm".
Z akt sprawy wynika również, że przedmiotowa wiata ma wymiary 12,00 m x 9,50 m, zadaszenie ma powierzchnię 114 m², a jej konstrukcję stanowią cztery słupy stalowe wykonane z dwuteowników podwójnie zespawanych, osadzonych na betonowych stopach fundamentowych. Wewnątrz zadaszenia wykonano wylewkę betonową.
W tej sytuacji nie budzi wątpliwości, że – wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie – obiekt o podanych wyżej cechach jest budowlą.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowano, że wiaty mogą być kwalifikowane jako budowle, ale także jako obiekty małej architektury, np. wiata śmietnikowa. O tym, czy wiata jest budowlą, czy też obiektem małej architektury, decyduje przede wszystkim jej wielkość oraz sposób konstrukcji (wyrok NSA z 11.03.2020 r., II FSK 1044/18, LEX nr 2979694). Wskazywano przy tym, że ustawodawca w art. 3 pkt 4 p.b. zdefiniował obiekty małej architektury jako obiekty niewielkie i przykładowo wskazał, że zalicza do nich kapliczki, krzyże, figury, posągi, wodotryski, piaskownice, huśtawki, drabinki i śmietniki.
Jednocześnie z art. 3 pkt 3 p.b. wynika, że każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury zalicza się do budowli, na realizację której należy uprzednio uzyskać pozwolenie na budowę (art. 28 ust. 1 p.b.). Przepis art. 3 pkt 3 wskazuje przy tym wśród wielu obiektów budowlanych budowle ziemne, konstrukcje oporowe czy wolno stojące urządzenia techniczne (wyrok NSA z 1.12.2011 r., II OSK 1708/10, LEX nr 1133568).
W rozpatrywanej sprawie przedmiotowa wiata z uwagi przede wszystkim na jej wielkość oraz sposób konstrukcji nie stanowi obiektu małej architektury, lecz jest budowlą. Słusznie zatem Sąd I instancji uznał za prawidłowe stanowisko organów administracyjnych, że wiata ta należy do kategorii VIII, gdyż stanowi "inną budowlę" niż obiekty budowlane zaliczone w załączniku do Prawa budowlanego do pozostałych wymienionych tam kategorii.
Nie jest zatem uzasadniony zarzut naruszenia art. 59f ust. 1 i 3 p.b. oraz załącznika do prawa budowlanego w zw. z art. 49 ust. 1 i 2 p.b., ponieważ przepisy te zostały właściwie zastosowane w rozpatrywanej sprawie, a obiekt objęty legalizacją (przedmiotowa wiata) jest budowlą.
W konsekwencji, Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok nie naruszył art.151 w zw. z art. 134 p.p.s.a., gdyż w realiach tej sprawy zasadnie oddalił skargę. Sąd nie naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., bowiem nie przekroczył granic przedmiotowej sprawy dokonując kwalifikacji prawnej obiektu wiaty jako samowoli budowlanej, a stanowisko swoje w tym zakresie wystarczająco uzasadnił. Zaznaczyć przy tym wypada, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. To bowiem, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z oceną materiału dowodowego i oceną okoliczności sprawy dokonaną przez Sąd nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 2.10.2020 r., I OSK 832/20, LEX nr 3081475).
W tym stanie rzeczy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.