Uzasadnienie
W toku postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pismem z dnia 6 listopada 2017 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...] (dalej określana jako spółdzielnia) wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy z dnia [...] marca 2017 r. nakazującej rozbiórkę obiektu.
Przychylając się do powyższego wniosku, Sąd I instancji postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r. na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., obecnie Dz.U. z 2018 r. poz. 1302; dalej powoływanej jako p.p.s.a.), wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1680/17 oddalił skargę spółdzielni w tej sprawie.
Spółdzielnia w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, którą nakazano rozbiórkę parkingu dla samochodów zlokalizowanego na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] w [...], pomiędzy budynkami przy ul. [...] i [...] w [...] oraz szlabanu uniemożliwiającego dojazd do budynku przy al. [...] w [...].
Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazała, że rozbiórka obiektu budowlanego z samej istoty powoduje trudne do odwrócenia skutki, a w przedmiotowej sprawie wiąże się z koniecznością poniesienia przez spółdzielnię znacznych nakładów finansowych, jak i wiąże się z wystąpieniem znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Podniosła, że nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność wypowiedzenia przez spółdzielnię zawartych umów najmu na miejsca postojowe, co pozbawi ją dochodu z tego tytułu oraz konieczność samodzielnego pokrycia przez członków spółdzielni kosztów stałych utrzymania nieruchomości, jak roczna opłata z tytułu wieczystego użytkowania gruntu. Spółdzielnia wskazała, że skutkiem wydania zaskarżonej decyzji jest brak pozyskiwania dochodów przez parking, co jest wymierną i niemożliwą do odwrócenia stratą dla spółdzielni.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy poczynić kilka uwag, dotyczących kompetencji rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji po wydaniu przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę, który nie posiada jeszcze waloru prawomocności.
Skarżący może domagać się od organu administracji udzielenia takiej ochrony bezpośrednio po wniesieniu skargi (art. 61 § 2 p.p.s.a.) lub od sądu - po przekazaniu sądowi skargi (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Sąd zaś może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 61 § 6 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę (pkt 1) albo uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (pkt 2), zatem skarżący ma prawo ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej od dnia wniesienia skargi do dnia uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę. Natomiast w razie uwzględnienia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny ochrona ta przyznawana jest z mocy prawa (art. 152 § 1 p.p.s.a.), chyba że sąd postanowi inaczej.
Przepis art. 61 § 6 p.p.s.a., w cytowanym powyżej brzmieniu, został zmieniony przez art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658) z dniem 15 sierpnia 2015 r. Przed powołaną zmianą przepis ten stanowił, iż wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. W uzasadnieniu projektu powołanej ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr VII.1633) wskazano, iż o wiele bardziej uzasadnione jest wprowadzenie regulacji przewidującej, co do zasady, brak możliwości wykonania zaskarżonego aktu lub czynności do czasu uprawomocnienia się wyroku. Celem tej nowelizacji było więc zapewnienie ciągłości ochrony tymczasowej, aż do prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym.
Jak wyjaśnił zaś Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07 (ONSAiWSA 2007 nr 4, poz.
77) w postępowaniu kasacyjnym, w tym na skutek niesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny, nie oceniając merytorycznie zaskarżonego aktu, na etapie rozpoznawania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, powinien wziąć pod uwagę charakter sprawy i ocenić wniosek w świetle przytoczonej argumentacji. Z konstrukcji przepisu dopuszczającego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu przez Sąd wynika bowiem, że to na wnioskującym spoczywa ciężar wykazania, iż w przypadku odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu wystąpić może niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Jak słusznie wskazała skarżąca kasacyjnie spółdzielnia, rozbiórka obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W razie uwzględnienia skargi może okazać się bowiem, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji. Rozbiórka obiektu przed rozpoznaniem sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest natomiast ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administarcyjnego z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11, LEX nr 957429).
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zwązku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.