Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 831/21, po rozpoznaniu skargi D. J. (dalej: "skarżący", "skarżący kasacyjnie"), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA w Poznaniu") oddalił skargę na uchwałę Rady Miejskiej Gminy [...] (dalej: "Rada", "organ") z 25 stycznia 2018 r., nr LIV/499/2018 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów rolnych Gminy [...] – część III (dalej: "Uchwała", "Plan Miejscowy").
2. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu złożył D. J., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. wyrażające się w nierozpoznaniu przez WSA w Poznaniu zarzutu skargi, w zakresie jakim opisywała nieprawidłowo uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego - Uchwały i jej niezgodności ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy [...], przyjętego uchwałą Rady z 27 października 2000 r. Nr XXXV/317/00, zmienionego uchwałami Rady z 26 lutego 2004 r. Nr XVIII/166/04 r., z 31 sierpnia 2006 r. Nr LVIII/475/06 oraz z 24 lutego 2011 r. Nr V/40/2011 (dalej: "Studium") oraz Zarządzeniem Zastępczym Wojewody [...] z 5 grudnia 2016 r. nr KN-I.4102.9.2016.21 w sprawie wprowadzenia obszarów udokumentowanych złóż kopalin do Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy [...] (dalej: "Zarządzenie Zastępcze").
Na podstawie przywołanego zarzutu skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia albo uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a następnie zobowiązanie organu do zmiany Planu, aby ujęte było w nim pozyskiwanie kruszywa ([...]) dla nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] obręb [...] w [...], dla których prowadzone są KW nr [...], [...] i [...], oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto wniesiono o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty geodety, na okoliczność umiejscowienia nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] obręb [...] w [...] w Uchwale na tle Zarządzenia Zastępczego.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
- 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
- 3.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
- 3.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
- 3.4. W mniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na jednej podstawie kasacyjnej, tj. na zarzucie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów, wskazanych w tym przepisie albo zostało sporządzone w ten sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (por. np. wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1165/22, CBOSA). Równocześnie należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W szczególności, okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2315/21, CBOSA). Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy należy po pierwsze stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA w Poznaniu zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Po drugie, na podstawie uzasadnienia tego wyroku można ustalić, czym kierował się WSA w Poznaniu oddalając skargę. Spełniona została zatem podstawowa funkcja, jaką ma pełnić uzasadnienie wyroku (por. np. wyrok NSA z 29 sierpnia 2023 r. sygn. akt II OSK 2905/20, CBOSA).
- 3.5. W takim stanie sprawy tylko uzupełniająco należy wskazać, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika w sposób jednoznaczny, że WSA w Poznaniu stwierdził, że działki nr [...] i [...] obręb [...] znajdują się na terenie, na którym ujawnione są złoża kopalin. Chodzi tu o złoże kruszyw naturalnych nr [...] "[...]" (s. 9 – 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Wniosek taki jest zresztą oczywisty w świetle załącznika graficznego do Uchwały oraz rysunku Studium (zob. fragment Studium nadesłany przez organ w dniu 20 stycznia 2022 r.). Należy podkreślić, że WSA w Poznaniu oddalił skargę nie z tego powodu, że miał rzekomo pominąć istnienie wspomnianego złoża kopalin, jak twierdzi się bezzasadnie w skardze kasacyjnej. Istota rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku polegała na tym, że WSA w Poznaniu uznał, że przeznaczenie działek skarżącego w Planie Miejscowym na tereny rolnicze i zieleni otwartej (symbol [...]), na których to terenach obowiązuje m.in. nakaz zachowania dotychczasowego rolniczego sposobu zagospodarowania, w tym zachowania istniejących zadrzewień i zakrzewień, a także zakaz zabudowy za wyjątkiem urządzeń infrastruktury technicznej i teletechnicznej (zob. § 8 pkt 1 i 4 Uchwały), nie narusza prawa, w tym prawa własności. WSA w Poznaniu stanowisko to poparł rozbudowaną i wielowątkową argumentacją prawną, wskazując w szczególności na potrzebę ochrony, w realiach tej sprawy, ograniczonych zasobów wodnych oraz naturalnych ciągów ekologicznych. Skarżący nie podjął w skardze kasacyjnej próby podważenia tych ocen prawnych, sformułowanych w zaskarżonym wyroku. Skoro NSA jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, to do kasatora należy prawidłowe, pod względem formalnym, skonstruowanie środka zaskarżenia. Wszelkie wadliwości w tym zakresie, uniemożliwiające rozpoznanie skargi kasacyjnej, obciążają stronę wnoszącą ułomnie skonstruowany środek zaskarżenia. NSA nie może tu zastępować strony (por. np. wyrok NSA z 25 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1894/20, CBOSA). Przypomnieć w tym kontekście należy, że wspomniane wyżej związanie NSA granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) oznacza m. in. związanie podstawami skargi kasacyjnej. W świetle art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na przywołaniu przepisów prawa, z odwołaniem się do konkretnych jednostek redakcyjnych danego aktu prawnego, które, zdaniem kasatora, zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. Z kolei przytoczenie uzasadnienia podstaw kasacyjnych polega na przedstawieniu argumentów jurydycznych, które, w realiach danej sprawy, mają przemawiać na rzecz tezy o naruszeniu wskazanych przepisów prawa przez sąd pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2853/20, CBOSA). Można zatem powiedzieć, że NSA dokonuje kontroli zaskarżonego wyroku przez pryzmat przepisów prawa wskazanych w skardze kasacyjnej, odczytywanych w kontekście argumentów jurydycznych podanych przez skarżącego jako uzasadnienie naruszenia tych przepisów. Na ścisły związek wskazania podstawy kasacyjnej oraz jej uzasadnienia zwrócono uwagę m. in. w postanowieniu składu 7 sędziów NSA z 11 czerwca 2008 r. sygn. akt II GPS 2/08, CBOSA).
- 3.6. Końcowo, odnosząc się do wniosku dowodowego sformułowanego w skardze kasacyjnej, należy przypomnieć, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest w ogóle możliwie dopuszczenie dowodu z opinii biegłego (zob. art. 106 § 3 p.p.s.a.).
- 3.7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.