Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 5 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 2200/24

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 325/24 oddalił sprzeciw Gminy Wohyń od decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 marca 2024 r., znak: ZOA-V.7721.18.2023 w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Gmina Wohyń, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:

1. 1) na podstawie art. 174 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego: art. 29 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że:
2. a) przebudowa drogi gminnej nr [...] na odcinku od km 0+000 do km 0+730 wymagała pozwolenia na budowę,
3. b) droga gminna nr [...], zlokalizowana na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości B. stanowi aleję dojazdową, obiekt budowlany, wpisany do rejestru zabytków w rozumieniu art. 29 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego,
4. c) dokonany pod numerem [...] na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Białej Podlaskiej z dnia 31 grudnia 1983 r. znak: KL.VII-5340/27/83 wpis do rejestru zabytków zespołu dworsko-parkowego stanowi wpis obiektu budowlanego, wpisanego do rejestru zabytków w rozumieniu art. 29 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego, a nie stanowi obszaru wpisanego do rejestru zabytków w rozumieniu art. 29 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego;
5. 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania:
6. a) art. 151a § 2 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez oddalenie sprzeciwu i uznanie, że Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. i uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami wskazanymi przez organ odwoławczy,
7. b) art 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawarł w uzasadnieniu decyzji przesłanki, motywy, własną argumentację, wskazującą, że dokonany pod numerem [...] na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Białej Podlaskiej z dnia 31 grudnia 1983 r. znak: KL.VII-5340/27/83 wpis do rejestru zabytków zespołu dworsko-parkowego stanowi wpis obiektu budowlanego, wpisanego do rejestru zabytków w rozumieniu art. 29 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego, a nie stanowi obszaru wpisanego do rejestru zabytków w rozumieniu art. 29 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego.

Skarżąca kasacyjnie Gmina wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W niniejszej sprawie prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że zaistniały przesłanki do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Zasadniczym powodem uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi było uznanie przez organ odwoławczy, że przebudowa drogi gminnej została wykonana przez inwestora z naruszeniem przepisów prawa, tj. bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 29 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego, bowiem przedmiotowe roboty budowlane były wykonywane przy obiekcie (alei dojazdowej) wpisanym do rejestru zabytków pod nr [...]. Fakt ten nakazywał przed podjęciem robót budowalnych przez Gminę Wohyń uzyskania pozwolenia na przebudowę drogi w formie decyzji administracyjnej. W związku z powyższym, organ I instancji powinien ustalić, czy roboty budowlane wykonane w warunkach wskazanych w art. 50 i 51 Prawa budowlanego mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem.

Skarżąca kasacyjnie Gmina nie zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, zaakceptowanym przez Sąd I instancji, podnosząc, że dokonany pod numerem [...] na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Białej Podlaskiej z dnia 31 grudnia 1983 r. znak: KL.VII-5340/27/83 wpis do rejestru zabytków zespołu dworsko-parkowego ma charakter obszarowy, a zatem, na prowadzenie robót budowlanych nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenie, stosownie do art. 29 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego.

Stanowiska skarżącej kasacyjnie Gminy nie można podzielić.

Zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.), roboty budowlane, o których mowa w ust. 1-4, wykonywane:

1. 1) przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków - wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę,
2. 2) na obszarze wpisanym do rejestru zabytków - wymagają dokonania zgłoszenia
3. - przy czym do wniosku o decyzję o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia należy dołączyć pozwolenie właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków wydane na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Jak wynika z decyzji w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków z dnia 31 grudnia 1983 r. wraz z załącznikiem graficznym oraz zawiadomienia z dnia 22 października 2007 r. o założeniu nowej księgi rejestru zabytków nieruchomych województwa lubelskiego, do rejestru został wpisany następujący zabytek: zespół dworsko-parkowy, na który składa się kilka obiektów - dwór, spichlerz, park wraz z aleją dojazdową oraz terenem dawnego sadu i warzywnika. Powyższa dokumentacja wskazuje zatem, że zespół dworsko-parkowy został objęty wpisem jednostkowym. Stanowisko to potwierdza pismo Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 16 lutego 2024 r., w którym organ ten wskazuje, że wpis do rejestru zabytków zespołu dworsko-parkowego należy uznać za wpis jednostkowy, jako dotyczący grupy elementów powiązanych ze sobą i stanowiących w związku z tym całość kompozycyjną, której elementy wymienione w decyzji podlegają szczególnej ochronie.

Prawidłowo zatem organ odwoławczy, jak i Sąd, uznał, że aleja dojazdowa, jako obiekt budowlany objęta została wpisem do rejestru zabytków, o którym mowa w art. 29 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego. Niezasadnie twierdzi skarżąca kasacyjnie Gmina, że aleja dojazdowa objęta jest wpisem obszarowym, co uzasadniałoby zastosowanie art. 29 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego. W konsekwencji prawidłowe było uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Radzyniu Podlaskim z dnia 16 października 2023 r. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i nakazanie organowi I instancji przeprowadzenie postępowania co do warunków określonych w art. 50 oraz art. 51 Prawa budowlanego.

Mając powyższe na względzie, uznając podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2a i § 3 p.p.s.a.