Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 787/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...], nr [...] wydaną w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Wyrok ten zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy.
Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...], sygn. akt [...] W. M. został uznany winnym popełnienia czynu z art. 178a § 2 Kodeksu karnego tzn. tego, że w dniu [...] w D. na ulicy G. kierował rowerem znajdując się w stanie nietrzeźwości (1,18 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu) i za to wymierzono mu karę grzywny w wysokości 60 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 złotych oraz orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat "A" i "A1" oraz rowerów i motorowerów na okres 2 lat.
Następnie Komendant Wojewódzki Policji w O., decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.) powoływanej dalej jako ustawa o broni i amunicji, cofnął W. M. pozwolenie na broń palną myśliwską.
Na skutek wniesionego odwołania, Komendant Główny Policji decyzją z dnia [....] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, skazanie W. M. za czyn opisany w art. 178a § 2 k.k. oraz okoliczności popełnionego czynu wskazują, że nie daje on gwarancji zgodnego z prawem posiadania i używania broni w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Oddalając skargę W. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji dotyczy także osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za popełnienie przestępstwa z art. 178a Kodeksu karnego. Tego typu przestępstw można dopuścić się jedynie umyślnie, po stronie sprawcy występuje bowiem świadomość znajdowania się w stanie nietrzeźwości. Osoba, która kieruje rowerem w stanie nietrzeźwości wykazuje nieodpowiedzialność, brak wyobraźni oraz wykazuje lekceważący stosunek do prawa.
W ocenie Sądu I instancji, popełnienie przez osobę posiadającą pozwolenie na broń wspomnianego przestępstwa wskazuje, iż osoba ta nie daje gwarancji, że nie będzie nosić i nie użyje broni w stanie nietrzeźwości. Zasada ścisłej reglamentacji prawa do posiadania broni wyraża się nie tylko w wydawaniu pozwolenia na broń, ale i cofaniu takich pozwoleń w sytuacjach, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że istnieje zagrożenie bezpieczeństwa i porządku publicznego. Przesłanka przewidziana w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, stwarzająca po stronie organu administracji publicznej obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń, ma charakter typu abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo. Oznacza to, że do wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń nie jest konieczne stwierdzenie użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, lecz wystarczy uzasadniona obawa takiego użycia broni. Takie unormowanie prawne ma przede wszystkim chronić obywateli i zapobiegać przestępstwom przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, nie zaś stanowić reakcję na już dokonane naruszenie tych dóbr.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Stąd też osoby posiadające takie uprawnienia powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w kolizje z prawem.
Skargą kasacyjną z dnia 16 września 2010 r., zaskarżono niniejszy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu interpretacji, zgodnie z którą w świetle art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, dopuszczenie się czynu z art. 178a k.k., przez osobę posiadającą pozwolenie na broń, jest wystarczającą przesłanką do cofnięcia takiego pozwolenia.
Jednocześnie wniesiono o:
- 1. rozpoznanie skargi kasacyjnej poprzez wydanie orzeczenia w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a.,
- 2. uchylenie decyzji organów I i II Instancji,
- 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji
W uzasadnieniu zarzutu skargi kasacyjnej przywołano orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym: "uznanie, że każdy skazany traci wiarygodność i stwarza obawę użycia broni sprzecznie z porządkiem publicznym, nie jest uprawnione w świetle treści przepisów ustawy o broni i amunicji dotyczących cofnięcia pozwolenia na broń i prowadzi do znacznego ich zaostrzenia. Gdyby ustawodawca chciał cofnąć pozwolenie na broń wszystkim skazanym, to przyjąłby wprost takie uregulowanie w ustawie o broni i amunicji. Tymczasem z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wynika wyraźnie, że kwestią najistotniejszą przy cofnięciu pozwolenia na broń jest stwarzanie przez uprawnionego zagrożenia dla porządku publicznego w związku z posiadaną bronią. (...) Konieczne jest bowiem wykazanie, że zachowanie uprawnionego, będące powodem jego skazania, pozwala żywić obawę co do dalszego zgodnego z prawem używania broni.
Ustawodawca wyraźnie wskazał, że tylko istnienie uzasadnionej obawy użycia broni w interesie sprzecznym z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym, a nie samo skazanie, może być przyczyną cofnięcia pozwolenia na broń. Organ musi więc wykazać dowodami, a nie tylko bardzo swobodnymi zabiegami logicznymi, że co do konkretnej osoby, z konkretnej przyczyny istnieje obawa niezgodnego z prawem użycia broni (wyrok z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1137/07)."
Zgodnie zaś z wyrokiem NSA z dnia 13 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1191/06: "cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, bądź też przedstawienie zarzutów o jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, co do uzasadnionej obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, która dotyczy przewidywanych zachowań posiadacza broni. Może je uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby (nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych), czy ujemne cechy charakteru (nieopanowanie, konfliktowość, porywczość, niezrównoważenie i inne). Pozwolenie na broń wydawane jest przez Policję po wszechstronnym i starannym badaniu, czy nie zachodzą przeciwwskazania, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. "
W konkluzji stwierdzono, że zarówno organy Policji jak i Sąd I instancji przyjęły, że dobra opinia z miejsca pracy oraz pozytywna opinia z koła łowieckiego, do którego należy W. M., nie mają właściwie znaczenia, podobnie jak fakt, że popełniony czyn przestępny ma charakter czysto incydentalny, a skarżący nie naruszał porządku prawnego przed jego zaistnieniem, jak i po jego zaistnieniu. Dodano, że w świetle wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 818/07: "Sam fakt skazania uprawnionego do posiadania broni za jakiekolwiek przestępstwo lub wykroczenie nie uzasadnia automatycznego wniosku, że osoba ta, jako niewiarygodna stwarza zagrożenie. (...) Dla cofnięcia pozwolenia na broń osobie skazanej za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji nie wystarczy sam fakt jednorazowego skazania bez ustalenia okoliczności czynu i cech osobowych skazanego."
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazano, że w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez zastosowanie zwrotu "w szczególności" jedynie przykładowo określono okoliczności, które mogą wzbudzać obawę. Ustawodawca przyjął w tym przepisie otwarty katalog przesłanek. Stąd podstawą do cofnięcia przez organ pozwolenia na broń mogą być także inne okoliczności, w tym inne czyny karalne wymierzone przeciwko innym dobrom prawnie chronionym.
W zaskarżonym wyroku zasadnie, zdaniem Komendanta Głównego Policji przyjęto, że uznanie W. M. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 2 Kodeksu karnego oznacza istnienie obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Na zaistnienie wspomnianej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego wskazują bowiem okoliczności oraz charakter czynu, a także ewentualne następstwa jego popełnienia, czyli zagrożenie dla życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Sąd ten, w odróżnieniu od Sądu I instancji, nie bada całokształtu sprawy z punktu widzenia stanu prawnego, który legł u podstaw zaskarżonego orzeczenia. Bada natomiast zasadność przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zakres kontroli jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.
W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego polegający na nieuzasadnionym przyjęciu, iż w świetle art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, popełnienie czynu z art. 178a k.k., przez osobę posiadającą pozwolenie na broń, jest wystarczające do cofnięcia takiego pozwolenia.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że W. M. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] sygn. akt [...] został uznany winnym popełnienia czynu z art. 178a § 2 Kodeksu karnego tzn. tego, iż w dniu [...] w D. na ulicy G. kierował rowerem znajdując się w stanie nietrzeźwości.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. W świetle zaś art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Zagadnienie występujące w sprawie W. M. wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych.
W tego typu sprawach zwraca się przede wszystkim uwagę na fakt, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie zalicza się do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywatela do broni poddany jest zatem istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. W tym świetle, posiadanie pozwolenia na broń należy traktować jako przywilej będący wyrazem zaufania państwa do osób, które takie prawo otrzymają. Osoby takie, aby nie utracić tego prawa, powinny prowadzić taki tryb życia aby swym zachowaniem nie wzbudzić cienia wątpliwości i obaw związanych z faktem posiadania pozwolenia na broń.
W. M. będąc w stanie nietrzeźwości (stężenie alkoholu we krwi wynosiło 1,18 mg/l oraz 1,39 mg/l) kierował rowerem, popełniając tym samym przestępstwo, o którym mowa w art. 178a § 2 Kodeksu karnego. Jak słusznie wskazał w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji, przestępstw tego rodzaju można dopuścić się jedynie umyślnie. W. M. miał świadomość znajdowania się pod wpływem alkoholu i mimo to zdecydował się kierować rowerem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z taką decyzją muszą wiązać się określone konsekwencje prawne, również w zakresie prawa administracyjnego. Świadczy ona bowiem o braku odpowiedzialności oraz lekceważącym stosunku skarżącego do prawa. Świadczy również o tym, że skarżący nie potrafi zapanować nad swoim zachowaniem. Nawet jednorazowe tego typu zachowanie osoby posiadającej pozwolenie na broń powoduje uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Nie można mieć bowiem pewności, że W. M. posiadając nadal broń palną, kolejny raz nie wprowadzi się w stan znacznej nietrzeźwości. To zaś może stanowić realne zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W tej sprawie zachodzi zatem uzasadniona obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Trzeba podkreślić, że przepis ten ma charakter prewencyjny. Ma on bowiem zapobiegać występowaniu w przyszłości takich sytuacji, które mogłyby stanowić zagrożenie dla społeczeństwa. W tym właśnie tkwi istota szczególnej reglamentacji pozwoleń na broń. Policja nie może brać odpowiedzialności za posiadanie przez osoby niepotrafiące zapanować nad swoim zachowaniem i popełniające przestępstwa umyślne pozwolenia na broń palną licząc na to, że nic się nie stanie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wspomniane okoliczności popełnienia czynu przez W. M. uprawniały Policję do cofnięcia pozwolenia na broń.
Z uwagi na powyższe nie został w rozpatrywanej sprawie naruszony art.15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Stąd należało na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1349 ze zm.).