Uzasadnienie
1. Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] lutego 2010 r., nr KN.I-1.0915-1/09/10, wydanym na podstawie art.98a ust.2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U z 2001 r. nr 142, poz.1591 ze zm., zwanej w dalszej części uzasadnienia "u.s.g."), Wojewoda Wielkopolski stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w Turku, J. P., z powodu naruszenia przez radnego zakazu określonego w art.24f ust.1 u.s.g.
J. P. w dniu objęcia mandatu radnego prowadził działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego Gminy Turek. Niezaprzestanie tej działalności w ciągu trzech miesięcy od dnia złożenia ślubowania, stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego (art.190 ust.1 pkt 2a ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, Dz.U. z 2003 r. nr 159, poz.1547 ze zm. dalej powoływana jako "Ord.gm.pow.woj.")
Rada Miejska w Turku nie podjęła uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego (art.190 ust.6 Ord.gm.pow.woj.). Nie uczyniła tego także po otrzymaniu wezwania Wojewody z dnia 3 grudnia 2009 r. (art.98a ust.1 u.s.g.).
- 2. J. P. w skardze na powyższe zarządzenie zastępcze zarzucił Wojewodzie Wielkopolskiemu naruszenie art.24f ust.1a u.s.g. oraz art.190 ust.1 pkt 2a Ord.gm.pow.woj.
Wojewoda nie uwzględnił celu zakazu (art.24f ust.1a u.s.g.), którym jest niedopuszczenie wykorzystywania funkcji radnego do osiągania korzyści majątkowych kosztem mienia gminnego. Korzystanie z mienia gminy na zasadzie powszechnej dostępności usług nie rodzi niebezpieczeństwa wykorzystania mandatu radnego do uzyskania innych korzyści aniżeli dostępne dla wszystkich członków wspólnoty samorządowej. Skarżący zawarł umowę najmu lokalu użytkowego z Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Turku, jako administratorem wynajmowanego lokalu jeszcze w dniu 6 czerwca 1990 r.
- 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 lipca 2010 r., IV SA/Po 272/10, oddalił skargę J. P. na powyższe zarządzenie zastępcze.
Dla wygaśnięcia mandatu nie ma znaczenia, że najem lokalu gminnego nastąpił na zasadach określonych przez Gminę w aktach prawa miejscowego, że stosunek najmu lokalu nie łączy radnego bezpośrednio z gminą. Nie było również potrzeby badania czy skarżący miał możliwość przeniesienia swego zakładu zegarmistrzowskiego do innego lokalu. Artykuł 24f ust.1 u.s.g. nie uzależnia wygaśnięcia mandatu radnego od osiągnięcia zysku z korzystania z mienia komunalnego, lecz rozstrzygający jest już sam fakt korzystania z tego mienia.
- 3. J. P. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I. instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, orzekającemu w I.instancji zarzucił naruszenie art.24f ust.1 i 1a u.s.g. oraz art.190 ust.1 pkt 2a Ord.gm.pow.woj., art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269, ze zm.), art.141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270, ze zm., powoływana w dalszym ciągu niniejszego uzasadnienia jako "P.p.s.a."). Nie zostało wykazane, aby radny po upływie trzech miesięcy od ślubowania w spornym lokalu faktycznie prowadził działalność gospodarczą, tj. wykonywał czynności na własny rachunek, zarobkowo i w sposób ciągły.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie została uwzględniona, gdyż skarżący nie wykazał naruszenia prawa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekający w I.instancji.
A. Skarga kasacyjna kwestionuje dopuszczalność traktowania wpisu skarżącego do ewidencji działalności gospodarczej jako dowodu prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art.24f u.s.g.
Ewidencja działalności gospodarczej funkcjonuje w szczególności w tym celu, aby możliwe było wiarygodne ustalenie zamkniętego katalogu przedsiębiorców. Zasadnie Wojewoda Wielkopolski w zarządzeniu zastępczym, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym wyroku z takim wpisem łączy prawne domniemanie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Takie domniemanie znajduje oparcie w ustawie. Ewidencja działalności gospodarczej (analogicznie do Krajowego Rejestru Sądowego) została zorganizowana w celach dowodowych i korzysta z domniemania prawdziwości, jak każdy inny dokument urzędowy (art.76 P.p.s.a.). "Domniemywa się, że dane wpisane do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej są prawdziwe. Jeżeli do CEIDG wpisano dane niezgodnie z wnioskiem lub bez tego wniosku, osoba wpisana do CEIDG nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej, działającej w dobrej wierze, zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli po powzięciu informacji o tym wpisie zaniedbała wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu." (art.33 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. 2007, nr 155, poz.1095 z późn.zm.). Wiarygodność Ewidencji wzmacnia fakt, że wpisy do Ewidencji dokonywane są na wniosek osoby uprawnionej (art.27 ust.1 ustawy).
Domniemanie prawdziwości wpisów do Ewidencji może być oczywiście obalone przekonującymi dowodami. Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone [co nie wyklucza] możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów (art.76 §§ 1 i 3 K.p.a.). W takim jednak przypadku ciężar dowodu spada na osobę, która chce obalić domniemanie, a nie wystarcza samo tylko zaprzeczanie zapisom korzystającym z domniemania prawdziwości.
Tymczasem stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej jest dokładnie odwrotne: "nie można przyjąć, że Wojewoda ustalił stan faktyczny sprawy w zakresie wystarczającym [...] Zdaniem J. P. w sprawie nie ustalono, ani nawet nie próbowano ustalić, czy po upływie trzech miesięcy od ślubowania podejmował on w lokalu przy ul. 650-lecia nr 14 jakiekolwiek czynności zawodowe" (s.5 skargi kasacyjnej). Nie akceptując wspomnianego wcześniej domniemania ustawowego, skarżący nie przedstawia też dowodów mogących to domniemanie podważyć.
B. Podobnie oceniony został przez Naczelny Sąd Administracyjny drugi zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący akceptowania przez Sąd I. instancji tezy mówiącej o tym, że brak rozwiązania umowy najmu lokalu użytkowego w budynku nr 4 przy ulicy Polnej w Turku, jest istotnym dowodem na prowadzenie przez radnego działalności gospodarczej z naruszeniem art.24f u.s.g.
Skarga kasacyjna nie podważa ustalenia organu administracyjnego (niezakwestionowanego przez Sąd I. instancji), że umowa najmu została w 1990 r. zawarta na potrzeby prowadzonego przez skarżącego zakładu zegarmistrzowskiego. Można się też zgodzić z twierdzeniem zawartym w skardze kasacyjnej (s.5), że sam tylko brak wypowiedzenia tej umowy, rozpatrywany w izolacji od pozostałych okoliczności faktycznych istotnych w sprawie, nie mógłby być potraktowany jako dowód naruszenia przez skarżącego zakazu określonego w art.24f u.s.g. skutkującego wygaśnięciem mandatu radnego. Jednakże takie izolowanie wspomnianej umowy nie byłoby niczym uzasadnione, ani prawidłowe. Najem ów jest istotny ze względu na to, że art.24f u.s.g. zakazuje wykorzystywania przez radnego mienia komunalnego do prowadzenia działalności gospodarczej. Także i w tym zakresie w sposób uzasadniony organ nadzoru i Sąd I. instancji odwołał się do argumentacji przez domniemanie.
Skoro w sprawie zostało prawidłowo ustalone, że zasadnie uznaje się J. P. za przedsiębiorcę, kontynuującego działalność gospodarczą (w postaci zakładu zegarmistrzowskiego), to zasadne jest uzupełnienie tego twierdzenia o konkluzję, że ta działalność jest prowadzona w tym lokalu, który został wynajęty specjalnie dla tej działalności.
C. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, orzekając na podstawie art.184 P.p.s.a.