Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1082/18, na skutek skargi A. I. uchylił decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] stycznia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] listopada 2017 r. o odmowie skarżącemu wjazdu na granicy.
Decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] listopada 2017 r. została wydana na podstawie art. 14 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz.U. UE. L. z 2016 r. nr 77, str. 1 ze zm.) oraz art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2016 r. poz. 1990 ze zm.) z powodu nieposiadania przez skarżącego ważnej wizy lub dokumentu pobytowego.
Skarżący w odwołaniu od tej decyzji twierdził, że na przejściu granicznym w dniu 8 listopada 2017 r. ustnie zadeklarował zamiar złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, a 10 listopada 2017 r. zrobił to na piśmie. W związku z tym zarzucił naruszenie m.in. art. 28 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach.
Komendant Główny Straży Granicznej, rozpoznając odwołanie skarżącego, decyzją z [...] stycznia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] listopada 2017 r. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i prawną ich ocenę organu pierwszej instancji, a nadto stwierdził, że skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 6 ust. 5 Kodeksu granicznego Schengen.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy przyjął, że skarżący nie zadeklarował zamiaru złożenia wniosku o przyznanie mu ochrony międzynarodowej. W tym zakresie organ ten ustalił, iż skarżący w rozmowie z funkcjonariuszem Straży Granicznej oświadczył, iż powodem jego wjazdu do Polski jest uniknięcie spłacenia długów brata. Dokonując ustaleń faktycznych organ odwoławczy przyjął, że postępowanie w sprawie odmowy wjazdu na granicy jest uregulowane wyłącznie przepisami Kodeksu granicznego Schengen. W związku z tym zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach uznał za niezasadny.
Sąd pierwszej instancji uznał, że w postępowaniu w sprawie odmowy wjazdu na granicy w zakresie nieuregulowanym w Kodeksie granicznym Schengen należy stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym stwierdził, że konieczne było sporządzenie przez funkcjonariusza Straży Granicznej protokołu przesłuchania skarżącego oraz że sporządzona w celu udokumentowania przesłuchania skarżącego notatka urzędowa nie była wystarczająca. Tym samym Sąd uznał, że nie zostało wykazane, aby nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach, stanowiące przeszkodę do wydania decyzji o odmowie wjazdu na granicy. W ocenie Sądu pierwszej instancji podczas ustalania tych okoliczności doszło do istotnego dla wyniku sprawy naruszenia art. 7, art. 67, art. 68, art. 72, art. 75, art. 77 § 1, art. 79 i art. 80 k.p.a.
Komendant Główny Straży Granicznej w skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie:
- - art. 8 ust. 3 lit. a tiret (iv) Kodeksu granicznego Schengen przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nadaniu notatce służbowej waloru dokumentu sporządzonego w postępowaniu w sprawie odmowy wjazdu na granicy,
- - art. 14 Kodeksu granicznego Schengen oraz załącznika V część A "Procedury odmowy wjazdu na granicy" do tego kodeksu, polegające na niezastosowaniu tych przepisów,
- - art. 10d ust. 24 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że art. 10d ust. 24 ustawy o Straży Granicznej uprawnia do stosowania odnośnie do kontroli granicznej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego,
- - art. 67 i art. 68 k.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 67, art. 68, art. 75, art. 77 § 1, art. 79 i art. 80 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie.
Uzasadniając skargę kasacyjną wywodzono, że istotnych w sprawie ustaleń, mianowicie, że skarżący podczas kontroli granicznej nie zadeklarował zamiaru złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu granicznego Schengen oraz że nie było dopuszczalne stosowanie wskazanych przez Sąd pierwszej instancji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi albo uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna, gdyż NSA w składzie rozpoznającym sprawę podziela przyjęte w orzecznictwie NSA stanowisko, według którego po pierwsze, w sprawie odmowy wjazdu na granicy stosuje się art. 34 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, gdyż w Kodeksie granicznym Schengen nie uregulowano kwestii procesowych związanych z wydaniem takiej decyzji, po drugie, w celu ustalenia, czy zachodzi negatywna przesłanka zastosowania art. 34 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach ("okoliczności niespełnienia przez cudzoziemca warunków niezbędnych do przekroczenia granicy nie budzą wątpliwości") konieczne jest przeprowadzenie z cudzoziemcem wywiadu co do powodów przekroczenia granicy, który powinien być udokumentowany poprzez sporządzenie protokołu zgodnie z rygorami określonymi w art. 67 oraz art. 68 § 1 k.p.a. Takie stanowisko zostało wyrażone m.in. w wyroku z 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3423/18, dotyczącym osoby z rodziny skarżącego, która wraz z nim próbowała przekroczyć granicę Polski, jako cel przyjazdu do naszego kraju podając, jak zostało to stwierdzone w sporządzonej notatce służbowej, chęć uniknięcia spłaty długów brata.
Uwzględniając powyższe NSA uznał, że podstawy skargi kasacyjnej nie są zasadne. Po pierwsze, sporządzona w sprawie notatka służbowa, w której podano, że skarżący na pytanie o cel podróży oświadczył, że jego brat ma dużo długów, że gdzieś wyjechał oraz że teraz jego wierzyciele domagają się od skarżącego oddania długów brata, a ten nie ma na to pieniędzy, nie rozwiewa wątpliwości, że powodem przekroczenia granicy przez skarżącego - w jego ocenie - nie jest jedna z przyczyn przyznania ochrony międzynarodowej oraz że w związku z tym skarżący podczas przekraczania granicy nie zadeklarował zamiaru złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Po drugie, żadna z podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie nie przedstawiają przekonującego argumentu, że w postępowaniu w sprawie odmowy wjazdu na granicy w żadnym przypadku nie można stosować przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że w skardze kasacyjnej nie powołano przepisu, który by wyraźnie stanowił o wykluczeniu stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz że zgodnie z art. 14 ust. 1 zdanie drugie Kodeksu granicznego Schengen akt ten wyraźnie stanowi, iż odmowa wjazdu pozostaje bez uszczerbku dla stosowania szczególnych przepisów dotyczących prawa do azylu i ochrony międzynarodowej.
W związku z tym w celu zapewnienia realnej kontroli nad tym, aby decyzja o odmowie wjazdu na granicy nie została wydana wobec osoby, która miała zamiar ubiegać się o ochronę międzynarodową, dopuszczalne jest w wyjątkowych sytuacjach stosowanie ściślejszych rygorów procesowych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.