Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 lutego 2018 r. sygn. IV SA/Wa 2737/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") oddalił skargę Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] (dalej: "Skarżąca") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: "Kolegium") z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej.
W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną:
decyzją z dnia [...] września 2011r. nr [...]., po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej, Zarząd Dzielnicy Śródmieście m. st. Warszawy (dalej: "Zarząd Dzielnicy"), ustalił warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu i jego zabudowy dla inwestycji celu publicznego polegającej na budowie nowych odcinków sieci: kanalizacyjnej, wodociągowej, ciepłowniczej, gazowniczej, elektroenergetycznej i teletechnicznej w ramach przebudowy istniejącej infrastruktury technicznej w związku z realizacją inwestycji kubaturowej planowanej w rejonie ul. [...], zlokalizowanej na częściach działek ewidencyjnych: nr [...] z obrębu [....] oraz działek ewidencyjnych nr: [...] z obrębu [...] na terenie Dzielnicy Śródmieście w Warszawie.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2017r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z dnia [...] lipca 2017 r., Zarząd Dzielnicy orzekł o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej poprzez: korektę daty wniosku o wydanie decyzji widniejącej na str. 1 decyzji – z dnia [... czerwca 2010 r. na [...] czerwca 2011 r. oraz dopisanie w treści decyzji pominiętej działki nr [...]z obrębu [...], która również była objęta wnioskiem.
Na orzeczenie to Prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie wniósł zażalenie, zaskarżając przedmiotowe postanowienie w części dotyczącej "dopisania w treści decyzji pominiętej działki nr ew. [...] z obrębu [...] i wnosząc o jego uchylenie w tym zakresie.
Kolegium zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2017r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: "K.p.a."), uchyliło postanowienie w części zaskarżonej (pkt 2) i umorzyło postępowanie. W uzasadnieniu wskazało, że sprostowanie decyzji nie może prowadzić do istotnych zmian treści decyzji, a taką zmianą byłoby dopisanie numeru działki, która (chociaż objęta treścią wniosku) nie została przez organ w treści rozstrzygnięcia uwzględniona. Nie ma przy tym znaczenia przyczyna tego pominięcia ani to, na którym etapie postępowania do tego pominięcia doszło.
W skardze Skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 107 § 1 K.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez wydanie niewykonalnego postanowienia, gdyż uchylona została nieistniejąca jednostka redakcyjna badanego rozstrzygnięcia (uchylenie pkt 2 postanowienia Zarządu Dzielnicy z dnia 4 maja 2017r.); art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 105 § 1 K.p.a. poprzez umorzenie postępowania w sprawie sprostowania postanowienia zamiast wydania orzeczenia co do istoty sprawy;
- - art. 113 § 1 K.p.a. poprzez umorzenie postępowania, a tym samym brak uwzględnienia wniosku strony w sprawie sprostowania postanowienia z dnia [...] maja 2017r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA uznał, że skarga choć uzasadniona w pewnym zakresie nie może spowodować uchylenia zaskarżonego aktu i zacytował art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Stwierdził, że choć zaistniało naruszenie przepisów postępowania, to nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy co oznacza, że nie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., a tym samym brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego. Omyłka pisarska według organu, który dokonał jej sprostowania poprzez dopisanie w decyzji działki nr ew. [...] z obr. [...], polegała na pominięciu w decyzji tej działki, pomimo że działka była objęta wnioskiem o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Kolegium zaś uznało, że nie jest dopuszczalne we wskazany sposób dokonanie sprostowania wymienionej wyżej decyzji, gdyż sprostowanie prowadzi do zmiany treści decyzji, co w świetle art. 113 § 1 K.p.a. jest niedopuszczalne.
WSA zaznaczył, że sprostowaniu w trybie z art. 113 § 1 K.p.a podlegają jedynie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". W ocenie WSA słusznie Kolegium uznało, że postanowienie o sprostowaniu decyzji w części, w której zostało zaskarżone, tj. co do dopisania w treści decyzji pominiętej działki nr ew. [...] z obrębu [...], prowadzi do zmiany merytorycznej treści decyzji z dnia [...] września 2011 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nie ulega wątpliwości, że w treści złożonego wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego działka nr ew. [...] została ujawniona jako teren planowanej inwestycji. Jednak organ od początku procedował w sprawie z pominięciem wskazanej działki: w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania nie została ona ujęta jako teren, na którym planowana jest inwestycja, nie została wymieniona również w obwieszczeniu zawiadamiającym o wszczęciu postępowania, nie została ona również ujęta w treści projektu decyzji, który podlegał uzgodnieniu w trybie art. 53 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80 poz. 717 ze zm.), jak również w postanowieniu uzgadniającym.
Zatem błąd ten nie mógł zostać naprawiony w trybie art. 113 § 1 K.p.a. poprzez sprostowanie decyzji. Nie można bowiem tego błędu zakwalifikować jako innej oczywistej omyłki, która jest nieistotna. W takiej sytuacji Kolegium prawidłowo uznało, że postanowienie z dnia [...] maja 2017 r. w sposób istotny modyfikuje treść wydanej przez ten organ decyzji z dnia [...] września 2011r., co ocenione musiało być jako naruszenie art. 113 § 1 K.p.a. WSA stwierdził, że rozstrzygnięcie Kolegium polegające na uchyleniu postanowienia w części zaskarżonej (pkt 2) i umorzeniu postępowania przed organem I instancji narusza prawo; Kolegium winno było uchylić zaskarżone postanowienie i orzec o odmowie sprostowania decyzji w żądanym przez Skarżącą zakresie a nie umorzyć postępowanie. Naruszenie to jednak nie miało wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, bowiem w niniejszej sprawie nie było możliwe dokonanie sprostowania omyłki pisarskiej w taki sposób, jak dokonał tego organ I instancji.
Ponadto orzeczenie, które wydało Kolegium lub to, które winno wydać Kolegium - o uchyleniu postanowienia i orzeczeniu o odmowie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji z dnia [...] września 2011 r., nie różnią się w skutkach. Nie jest bowiem możliwe sprostowanie ww. decyzji w żądany sposób. Z kolei zaskarżone postanowienie (uchylające nieistniejąca jednostkę redakcyjną) nie podlega uchyleniu, gdyż łączne odczytanie komparycji postanowienia Kolegium i sentencji pierwszoinstancyjnej daje jasność co do kierunku zaskarżonego orzeczenia.
W skardze kasacyjnej Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, zwrotu wpisu oraz w razie rozpoznania sprawy co do jej istoty – o zasądzenie kosztów postępowania przed WSA.
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 113 § 1 K.p.a. poprzez uznanie za niedopuszczalne w danym przypadku sprostowania oczywistej omyłki w treści decyzji.
W ocenie skarżącej stanowisko WSA jest błędne w zakresie, w jakim uznaje sprostowanie decyzji za niedopuszczalne. Działka nr [...] (fragment ulicy [...]) znajduje się w północno - zachodniej części zaznaczonego terenu na odcinku AK - A. Teren inwestycji został jednak oznaczony prawidłowo na załączniku graficznym, stał się więc elementem pozytywnego rozstrzygnięcia, zaś pominięcie numeru jednej działki w opisie słownym nie zmienia tej okoliczności. Porównanie załącznika graficznego z sentencją decyzji wskazuje, że doszło do pominięcia wpisu dz. [...] w tekście decyzji. Jest to konsekwencją mylnego wpisania wniosku inwestora do systemu w urzędzie. Działka została objęta wnioskiem inwestora w wersji pisemnej i graficznej, została również oznaczona na załączniku graficznym, stanowiącym załącznik do decyzji, zaś organ rozpatrujący sprawę nie orzekł o odmowie uwzględnienia tej działki w ustaleniu lokalizacji inwestycji.
Brak wpisania cyfry [...] w wyliczeniu działek leżących w obrębie spójnego terenu przyszłej inwestycji jest skutkiem zwykłego przeoczenia, a nie odmiennej oceny co do możliwości lokowania na tym terenie inwestycji. Wskazując na poglądy piśmiennictwa Skarżąca stwierdziła, że brak wpisania cyfry [...] w wyliczeniu działek leżących w obrębie spójnego terenu przyszłej inwestycji było skutkiem zwykłego przeoczenia, a nie odmiennej oceny co do możliwości lokowania na tym terenie inwestycji. Nie ma więc przeszkód, aby taką decyzję sprostować, przy czym nie jest też zasadne twierdzenie, że takie sprostowanie zmienia decyzję w sposób merytoryczny. Wskazano, że oczywistość błędu wynika z porównania wniosku (obejmującego dz. nr [...]) i decyzji (pomijającej dz. nr [...]).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.
Zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 113 § 1 K.p.a., poprzez uznanie za niedopuszczalne sprostowanie oczywistej omyłki w treści decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego, polegającej na pominięciu w tym rozstrzygnięciu działki nr [...].
Stosownie do przepisu art. 113 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.
Analizując treść tego przepisu WSA nawiązując do poglądów orzecznictwa i piśmiennictwa wskazał, że błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone przepisem art. 113 § 1 K.p.a., gdyż przyjęta w nim klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Wady te charakteryzuje przy tym ich oczywistość. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też omyłki wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Nie podlegają natomiast sprostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa – a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej.
Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji, czy ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od pierwotnego. Niedopuszczalne jest również obejmowanie instytucją sprostowania omyłek popełnionych przez organ administracji publicznej w odniesieniu do okoliczności mogących rzutować na ocenę legalności decyzji kończącej konkretne postępowanie.
Stanowisko to zasługuje na pełną aprobatę i pozwala na konstatację, że podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a. jest możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2016 r., sygn. I OSK 2040/14).
W rozpoznawanej sprawie WSA zasadnie uznał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i w bezspornych okolicznościach faktycznych sprawy, przepis ten nie może być zastosowany. Poza wnioskiem o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie nowych odcinków sieci kanalizacyjnej, wodociągowej, ciepłowniczej, gazowej, elektroenergetycznej i teletechnicznej (k. 1 akt adm.) i wymieniu części działki nr [...] w załączniku nr 1 do wniosku, w pozostałych złożonych dokumentach działka ta ze wskazaniem numeru, nie występuje. Działka nr [...] nie została zaznaczona na mapie (vide: k. 3a – mapa), nie ma też dla tej działki informacji z rejestru gruntów w sytuacji, gdy dla pozostałych działek objętych wnioskiem takie informacje zostały w postępowaniu przed organem I instancji przedłożone (k. 1-34). Poza tym, jak trafnie wskazał WSA, Zarząd Dzielnicy od początku procedował z pominięciem wskazanej działki.
W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania działka nr [...] nie została ujęta jako teren, na którym planowana jest inwestycja. Nie została wymieniona również w obwieszczeniu z dnia [...] lipca 2011 r. zawiadamiającym o wszczęciu postępowania, wreszcie nie została ujęta w treści projektu decyzji, który podlegał uzgodnieniu w trybie właściwych przepisów, jak również w postanowieniu uzgadniającym ten projekt. Wszystko to zasadnie ocenione zostało jako błąd, który w decyzji nie może podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 K.p.a. Powyższego nie może zmienić objęcie części działki nr [...] w załączniku graficznym liniami wyznaczającymi teren inwestycji, skoro całość postępowania administracyjnego prowadzona była z pominięciem tej działki. Prowadzi do wniosku, że zarzut naruszenia art. 113 § 1 K.p.a. jest nieusprawiedliwiony.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.