Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2383/19 oddalił skargę M. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 27 marca 2017 r. M. S. (obywatelka [...], narodowości [...]) zwróciła się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o udzielenie jej międzynarodowej ochrony w Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskiem objęła małoletnie dzieci: R. S., S. S., A. S., S. S. i A. S.. W związku z osiągnięciem pełnoletniości przez R. S. postępowanie w części jej dotyczącej zostało następnie umorzone i dalej pozostawała ona w odrębnym postępowaniu uchodźczym.
Po przeprowadzeniu przewidzianej prawem procedury Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] odmówił nadania cudzoziemce i jej małoletnim dzieciom statusu uchodźcy na terytorium RP oraz udzielenia ochrony uzupełniającej, powołując się na przepis art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 47 ust. 1 i 49 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1109 ze zm.; dalej: ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony).
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej aplikantka oświadczyła, że w 1999 r. wraz z dziećmi wyemigrowała do [...], a mąż wojował [...]. Wojna podzieliła rodzinę męża na dwa obozy: jedni byli za [...], drudzy za [...]. Cała ta sytuacja doprowadzała do konfliktów w rodzinie, mąż zaczął nadużywać alkoholu, dochodziło do przemocy, aż w 2012 r. mąż odszedł od nich. Oświadczyła, że w [...] ostatnio zaczęto deportować emigrantów z [...] do kraju pochodzenia – tych, których krewni walczyli. Powiedziała, że boi się powrotu do kraju i o bezpieczeństwo dzieci, gdyż został im odebrany cały majątek i nie mają gdzie żyć, a część rodziny męża pracuje w strukturach i grożą oni jej dzieciom. Dodała, że nikt nie może jej pomóc w kraju. Z wniosku wynika ponadto, że strona nie była zatrzymywana, aresztowana ani sądzona. Nie była skazana wyrokiem sądu. Nie należała do żadnej partii politycznej lub innej organizacji.
Nie była nigdy poddawana przemocy fizycznej, była natomiast poddawana przemocy psychicznej – w 2008 r., gdy zmarła jej teściowa w [...], była zmuszona udać się do [...] i tam ją pochować. Była wtedy zatrzymana i przetrzymywana w piwnicy przez kuzynów męża (tych, którzy byli przeciwni walce o [...]), nie pozwolili oni uczestniczyć jej w pogrzebie.
W trakcie wywiadu statusowego przeprowadzonego 20 kwietnia 2017 r. cudzoziemka zeznała, że od 5 listopada 1999 r. do października 2016 r. mieszkała w [...] jako uchodźca. Wraz z wnioskodawczynią w [...] przebywała jej teściowa, trzy żony braci męża, siostra męża i dzieci. Oświadczyła, iż w 2000 r. wróciła na 4 miesiące do [...], a ponadto przyjeżdżała tam jeszcze kilkakrotnie (ostatni raz przed 4 laty) ze względu na sprawowanie opieki nad chorą matką. Po jej śmierci powróciła z dziećmi do [...]. Oświadczyła, że w 1991 r. zawarła w obrządku religijnym ślub z M. M., jednakże małżonkowie nie zarejestrowali swojego związku w USC. Mieszkali razem w [...] do 2012 r., a następnie mąż powrócił do [...], gdyż uzyskał informację o bracie zaginionym w 2007 r. Mąż cudzoziemki skontaktował się z nią dopiero, gdy przyjechała do Polski. Wtedy poinformował ją, iż przebywa w [...]. Cudzoziemka argumentując powody ubiegania się o ochronę międzynarodową podniosła, że nie może powrócić do [...], gdyż nie ma gdzie tam mieszkać.
Jako główny powód wskazała jednak obawę o bezpieczeństwo ze strony krewnych męża, pracujących w "strukturach", którzy prześladują ją i dzieci. Oświadczyła, że nie dopuścili się oni wobec niej przemocy fizycznej, jednakże stosowali naciski psychiczne oraz sprzedali dom będący jej własnością. Nie poinformowała organów ścigania o swoich problemach, gdyż bała się: w [...] znaleźliby ją od razu, a w [...] nie mogliby jej pomóc, ponieważ nie jest ich obywatelką. Cudzoziemka zeznała, że w [...] nie była poszukiwana, gdyż zarówno ona, jak i jej dzieci noszą jej panieńskie nazwisko.
Rada, odnosząc się do okoliczności mających uzasadniać, zdaniem wnioskodawczyni, udzielenie jej ochrony międzynarodowej (tj. obawy związanej z rzekomym zagrożeniem ze strony krewnych jej męża), stwierdziła, że jej zeznania w tym zakresie są bardzo ogólnikowe, niczym niepotwierdzone, niespójne, nielogiczne, a przez to niewiarygodne w stopniu oczywistym, cała zaś historia jest nieprawdziwa i została wymyślona na potrzeby niniejszego postępowania. W ocenie organu cudzoziemka nie tylko nie udowodniła, ale nawet nie uprawdopodobniła, że była zagrożona ze strony krewnych męża.
W kontekście wykazanego przez organ braku zagrożenia dla wnioskodawczyni ze strony krewnych jej męża za niezasadny uznano zarzut zawarty w odwołaniu, że organ pierwszej instancji nie sprawdził, czy wskazani krewni są pracownikami struktur siłowych [...] oraz jakie stanowiska zajmują, gdyż nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podobnie, wbrew zarzutom odwołania, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że uzyskanie ochrony międzynarodowej przez braci jej męża nie powoduje, że automatycznie taka ochrona należy się wnioskodawczyni i jej mężowi. Każdą sprawę rozpatruje się bowiem indywidualnie, biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym jednoznaczne oświadczenia strony, iż osobiście ani ona, ani jej dzieci nie doświadczyli w kraju pochodzenia ze strony władz żadnych problemów. Organ podkreślił, że cudzoziemka bez problemów wielokrotnie podróżowała z [...] do [...] na przestrzeni kilkunastu lat, bez problemów uzyskiwała też od władz dokumenty zarówno dla siebie, jak i dla dzieci, co potwierdza tezę o braku zainteresowania władz jej osobą.
Organ nie zgodził się też z zarzutem odwołania, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził dowodu z kserokopii dokumentu wydanego przez władze [...] (wyciągu z systemu informacji o ludności z dnia 23 stycznia 2018 r.), w którym potwierdza się, że mąż wnioskodawczym M. M. zamieszkuje obecnie w [...], a także że organ nie wystąpił do władz [...] o przesłanie akt postępowania uchodźczego męża strony celem ustalenia podstaw żywionej przez niego obawy przed prześladowaniem i poważną krzywdą, stanowiących podstawę udzielenia mu w [...] ochrony międzynarodowej. Organ odwoławczy podniósł, że nie było kwestionowane, że mąż strony przebywa w [...].
Natomiast co do podstaw objęcia go ochroną wskazał, że cudzoziemka nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego fakt uzyskania przez jej męża ochrony międzynarodowej w [...]. Z tego względu zarzut niezwrócenia się do władz [...] o akta postępowania w jego sprawie uznał za chybiony. Organ wyjaśnił, że fakt uzyskania ochrony w postaci statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej przez małżonka nie powoduje automatycznego objęcia taką formą ochrony drugiego małżonka, pozostającego w oddzielnej procedurze, gdy indywidualnie nie spełnia przesłanek do uzyskania ochrony w takiej formie (może on się ubiegać o ochronę w postaci zgody na pobyt ze względów humanitarnych – ochrona rodziny, ale to już w postępowaniu przed innym organem).
W konkluzji Rada uznała, że wnioskodawczyni nie była osobą bezpośrednio zagrożoną prześladowaniem z przyczyn, jakie określa Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców. W świetle zeznań strony i materiału dowodowego sprawy organ stwierdził, że powodem opuszczenia przez cudzoziemkę i jej dzieci kraju pochodzenia, a obecnie niechęci związanej z ewentualnym powrotem tam, jest ogólnie trudna sytuacja w kraju pochodzenia i w [...] oraz próba znalezienia lepszych warunków do życia, a nie obawa przed prześladowaniem.
Zdaniem Rady, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zeznań cudzoziemki, nie można też mówić, by wobec cudzoziemki istniało niebezpieczeństwo wystąpienia zagrożeń wymienionych w art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Wobec powyższego brak jest podstaw do udzielenia ochrony uzupełniającej.
M. S. wniosła skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie.
Skarżąca wskazała na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i 2, art. 78, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 15 art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, co ma przełożenie na uzasadnienie zaskarżonej decyzji, sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. i w konsekwencji poczynienie stwierdzenia, że nie zachodzą podstawy do udzielenia jej ochrony międzynarodowej. W szczególności skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nie wystąpił do władz [...] o przesłanie akt postępowania uchodźczego męża skarżącej celem ustalenia podstaw żywionej przez niego obawy przed prześladowaniem i poważną krzywdą stanowiących podstawę udzielenia mu w [...] ochrony międzynarodowej, a także nie sprawdził, czy krewni męża skarżącej są pracownikami struktur siłowych [...] oraz jakie stanowiska zajmują.
W ocenie wnioskodawczyni wskazane działania pozwoliłyby ustalić, czy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia skarżąca będzie miała możliwość uzyskania realnej ochrony ze strony organów ścigania w przypadku zaistnienie zagrożenia ze strony krewnych męża, tj. rodziny M. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 13 ust. 1 i art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.
W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 4 marca 2020 r. oddalił skargę.
Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Wyjaśnił, że udzielenie ochrony międzynarodowej mężowi skarżącej przez organy innego państwa nie świadczy o potrzebie udzielenia ochrony skarżącej. Skarżąca nie wskazała przy tym, o jaki dowód z tych akt wnioskuje. Wyjaśnił, że ustalenie podstaw żywionej przez męża obawy przed prześladowaniem i poważną krzywdą nie świadczy o tym, że taka obawa istnieje po stronie skarżącej. Podobnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy Sąd uznał wnioski o zwrócenie się do [...] o podanie, czy w "strukturach siłowych [...]" pracują określone przez skarżącą osoby, krewni jej męża. Z samego faktu zatrudnienia tych osób nie wynika bowiem, że skarżąca jest przez nich zagrożona czy też nie będzie miała możliwości uzyskania realnej ochrony ze strony organów ścigania w przypadku zaistnienia zagrożenia ze strony krewnych męża.
Sąd zgodził się z organem, że zeznania skarżącej były w znacznej mierze niewiarygodne ze względu na ich ogólnikowość i niespójność. Zadaniem organów administracyjnych było zebranie materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego, niezbędnego do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Sam fakt uznania przez organ skarżącej i jej dzieci za migrantów ekonomicznych nie świadczy o jakiejkolwiek nieprawidłowym prowadzeniu postępowania, a wynika jedynie z odmiennej oceny dowodów, a w konsekwencji ustalenia stanu faktycznego inaczej niż chciałaby tego skarżąca.
Sąd podzielił ocenę organu, że skarżąca nie zwracając się o pomoc do właściwych organów pozbawiła się możliwości weryfikacji twierdzenia, że władze nie są w stanie zapewnić im skutecznej pomocy i ochrony. Zaznaczył, że organy wbrew twierdzeniom skargi dokonały ustaleń w zakresie sytuacji w kraju pochodzenia.
Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, organ odniósł się do podnoszonych przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego zarzutów i argumentacji, natomiast nie przychylił się do jej stanowiska zaprezentowanego w odwołaniu. Ponadto organ w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej jego oceny.
Za niezasadne Sąd uznał również zarzuty naruszenia prawa materialnego. Skarżąca nie wykazała ani nie uprawdopodobniła żadnych istotnych faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie, lub które mogłyby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, "osoby zagrożone zemstą ze strony rodziny w [...]" nie są grupą społeczną w rozumieniu Konwencji Genewskiej. Nie da się takiej grupy w żaden sposób określić czy zdefiniować, a w tym przypadku należałoby mówić ewentualnie o zagrożeniu przestępczością pospolitą (jeśli dać wiarę skarżącej, czego trafnie odmówiły organy administracji), a nie obawą przed prześladowaniem. Nie doszło zatem do naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.
Sąd podzielił też stanowisko organu, że w stosunku do skarżącej i jej dzieci nie występują żadne zagrożenia wymienione w art. 15 ww. ustawy. Wskazał, że skarżąca nie była w przeszłości prześladowana ani nie doznała poważnej krzywdy, nie była też bezpośrednio zagrożona prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy. Przeciwnie, skarżąca nie była nawet przedmiotem zainteresowania organów śledczych (co samo w sobie też nie świadczy o indywidualnym prześladowaniu i nie uzasadnia udzielenia ochrony międzynarodowej). Jak sama oświadczyła ani na terytorium [...], ani w [...] nie stosowano wobec niej ani wobec jej dzieci przemocy, a także osobiście nie doświadczyła żadnych problemów ze strony władz oraz innych podmiotów. Skarżąca zarzuciła, że w jej ocenie istotne naruszenie art. 15 ustawy nastąpiło na skutek błędnego uznania przez organy administracji, że konieczność wieloletniego ukrywania się w obawie przed zemstą ze strony rodziny męża przy jednoczesnym braku możliwości otrzymania realnej pomocy ze strony organów państwa nie jest poważną krzywdą w rozumieniu wskazanego przepisu.
Jej zeznania w tym zakresie zostały jednak – w ocenie Sądu trafnie – uznane za niewiarygodne przez organy. Dotyczy to zarówno tego, że musiała się ukrywać, jak i przyczyn wyjazdu skarżącej i jej dzieci z [...] oraz braku możliwości otrzymania realnej pomocy ze strony organów państwa w [...]. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał na aspekt rodzinny (pragnienie połączenia się z mężem mieszkającym w [...]) i ekonomiczny wyjazdu z [...]. Z oświadczenia skarżącej złożonego w toku procedury legalizacyjnej wynika, że w [...] cały czas mieszkają jej bliscy krewni, a ona sama w okresie, w którym zasadniczo przebywała w [...], wyjeżdżała do [...], m.in. aby opiekować się chorą matką. Nigdy ani ona, ani jej dzieci nie doznały krzywdy ani nie były prześladowane.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła M. S., zaskarżając wyrok w całości. Zarzuciła Sądowi pierwszej instancji:
- I. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez wadliwe niezastosowanie tego przepisu, w konsekwencji – nieuzasadnione oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., na skutek niedostrzeżenia przez Sąd naruszenia przez Radę następujących przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- a) art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 136 k.p.a. w zakresie, w jakim Rada, błędnie interpretując wniosek dowodowy skarżącej, odmówiła przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, tj. wystąpienia do władz [...] o przesłanie akt postępowania uchodźczego męża celem ustalenia podstaw żywionej przez niego obawy przed prześladowaniem i poważną krzywdą oraz poprzez niesprawdzenie, czy krewni męża są pracownikami struktur siłowych [...] – na okoliczność istotną z punktu widzenia rozstrzygania w przedmiocie zasadności udzielenia zgody na przyznanie statusu uchodźcy, na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
- b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim Rada, w związku z odmową przeprowadzenia dowodów wskazanych w pkt a), rozpatrzyła sprawę skarżącej bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz bez wyczerpującego zebrania, następnie zaś całościowej oceny materiału dowodowego pod kątem art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony,
- c) art. 7 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim Rada, nie przeprowadzając dowodów wskazanych w pkt a), nie uwzględniła w żaden sposób uwarunkowań społecznych w [...], w szczególności dokonywanych tam w dalszym ciągu aktów zemsty, co może spowodować zagrożenie dla ich zdrowia i życia, czym naruszona została zasadę obiektywizmu oraz przekroczono granice swobodnej oceny dowodów,
- e) art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim Rada, dopuszczając do powstania ww. uchybień procesowych, naruszyła zasadę dążenia do ochrony i pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji rozpatrujących ich sprawę,
- 2) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie, w jakim w uzasadnieniu wyroku Sąd w istocie w ogóle nie przedstawił swojej oceny co do zarzutu skargi dotyczącego odmowy przeprowadzenia dowodu, tj. wystąpienia do władz [...] o przesłanie akt postępowania uchodźczego męża celem ustalenia podstaw żywionej przez niego obawy przed prześladowaniem i poważną krzywdą oraz poprzez niesprawdzenie, czy krewni męża są pracownikami struktur siłowych [...], przy jednoczesnym powtórzeniu – dokonanej przez Radę do Spraw Uchodźców – błędnej interpretacji treści złożonych przez skarżącą wniosków dowodowych w tym zakresie,
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Dodatkowo autor skargi kasacyjnej będący adwokatem wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Strona zrzekła się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu druga strona nie sprzeciwiła się, Sąd rozpoznał sprawę poza rozprawą.
Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Analiza zarzutów skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia prowadzi do wniosku, że ich autor koncentruje się na wadliwie, w jego ocenie, ustalonym przez organy administracji stanie faktycznym, następnie błędnie ocenionym przez Sąd pierwszej instancji. Zarówno w odwołaniu, jak i skardze do Sądu pierwszej instancji cudzoziemka wskazywała bowiem na konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego co do okoliczności udzielenia ochrony międzynarodowej jej mężowi w [...] oraz co do przynależności krewnych męża do "struktur siłowych [...]". W braku ustaleń w tym zakresie skarżąca kasacyjnie upatruje naruszenia przez organy administracji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz błędu Sądu w ocenie naruszenia tych przepisów. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić.
Należy przypomnieć, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej organy administracji mają wprawdzie obowiązek działania zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej określoną w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., jednakże obowiązek ten ulega pewnym modyfikacjom. Zgodnie bowiem z treścią art. 41 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony to wnioskodawca jest obowiązany przedstawić informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności dotyczące jego wieku, pochodzenia, tożsamości, obywatelstwa, krewnych, kraju i miejsc poprzedniego pobytu, wcześniejszych wniosków, trasy podróży oraz powodów złożenia wniosku. A zatem organ administracji przy ustaleniu spełnienia przesłanek do udzielenia ochrony międzynarodowej może ograniczyć się do wyjaśnienia i oceny okoliczności wskazanych przez cudzoziemca, jako te, w których upatruje on powodów swojego (lub swojej rodziny) prześladowania.
W niniejszej sprawie skarżąca upatrywała przyczyn prześladowania i grożącego jej niebezpieczeństwa doznania krzywdy w konflikcie rodziny jej męża, która podzieliła się po wojnie na 2 obozy, z których jeden opowiadał się za przynależnością [...], a drugi do niepodległej [...] (do tej drugiej grupy należał jej mąż). Przedstawiła okoliczności zdarzeń mających miejsce w okresie od 2008 r. do 2016 r., które miałyby wskazywać, że kuzyni męża prześladują ją i grozi jej z ich strony niebezpieczeństwo. Tak wskazane okoliczności zostały ocenione przez organ administracji z uwzględnieniem art. 42 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w ocenie organu twierdzenia skarżącej co do prześladowania jej przez członków rodziny męża nie zostały w najmniejszym stopniu uprawdopodobnione i z oceną taką należy się zgodzić.
Po pierwsze, nie można odmówić trafności stwierdzeniu Rady do Spraw Uchodźców i ocenie Sądu pierwszej instancji co do tego, że o braku wiarygodności twierdzeń skarżącej przemawia to, że mimo obaw o bezpieczeństwo własne i najbliższej rodziny wyjeżdżała wielokrotnie z [...] do [...] i przebywała tam przez dłuższe okresy. Jak sama stwierdziła przez długi czas opiekowała się matką, tam też urodziła 2 dzieci. Należy w pełni podzielić ocenę organów oraz Sądu pierwszej instancji co do tego, że gdyby cudzoziemka rzeczywiście obawiała się o bezpieczeństwo własne lub rodziny, to jej przyjazdy nie byłyby tak częste, tym bardziej, że jak twierdziła, posiadała w [...] ochronę międzynarodową.
Skarżąca nie podała również żadnych okoliczności, które uprawdopodobniłyby jej twierdzenia o tym, że jest prześladowana przez kuzynów męża. Po pierwsze, jej zeznania dotyczące sytuacji, w której zmuszona była uciekać z domu teścia, są – jak słusznie wskazał organ odwoławczy oraz Sąd pierwszej instancji – tak ogólnikowe i niespójne, że nie można skutecznie zarzucić organom błędu w ich ocenie jako niewiarygodnych. Co więcej, w jej zeznaniach trudno doszukać się też przyczyny, dla której miałaby być prześladowana przez kuzynów męża, nawet, jeśliby uznać za wiarygodne jej twierdzenia o konflikcie wewnątrzrodzinnym.
Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z jej zeznaniami mąż w 2012 r. miał ją opuścić i wyjechać do [...] w celu poszukiwania brata, który zaginął w 2007 r. Skoro – jak twierdziła – nie utrzymywała kontaktów z mężem do czasu jej przyjazdu do Polski, to nielogicznym jest, ażeby członkowie jego rodziny prześladowali ją. Tym bardziej, że cudzoziemka nie podnosiła, aby rzekome działania skierowane przeciwko niej związane były z nieobecnością męża. Tym samym jako pozostające bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje, czy członkowie rodziny męża byli pracownikami służb specjalnych. Jeśliby nawet przyjąć za prawdziwe te twierdzenia (dotyczące przynależności do służb specjalnych), to tym bardziej jej zeznania są niewiarygodne, albowiem powszechnie wiadomym jest, że osoby powiązane ze służbami mają większe możliwości odnalezienia poszukiwanej osoby niezależnie od noszonego przez nią nazwiska i miejsca pobytu.
A zatem jako nietrafny należało uznać zarzut nienależytego wyjaśnienia okoliczności sprawy w zakresie przynależności krewnych męża do [...] służb specjalnych. Nawet jeśli organ nie wyjaśnił ponad wszelką wątpliwość tej okoliczności (o ile w ogóle takie postępowanie wyjaśniające mogłoby doprowadzić do ustaleń oczekiwanych przez cudzoziemkę), to, jak zostało wyżej wskazane, pozostaje to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast zarzut naruszenia przepisów postępowania może być skutecznie podniesiony jedynie wówczas, gdy naruszenie przepisów może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy także podkreślić, że z żadnego fragmentu zeznań skarżącej nie wynika, aby ona sama lub osoby z nią związane były poszukiwane przez służby specjalne. W swych zeznaniach wskazała natomiast na 3 ciotecznych braci swojego teścia jako te osoby, z działaniem których wiązała niebezpieczeństwo dla siebie i rodziny. Tymczasem, jak sama zeznała, największym ich wrogiem był ojciec wskazanych kuzynów, który zmarł jeszcze przed opuszczeniem przez nią [...].
I wreszcie nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., którego skarżąca upatruje niewyjaśnieniu okoliczności udzielenia ochrony międzynarodowej jej mężowi w [...]. Niewątpliwie zgodnie z treścią art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, ale jedynie wówczas, gdy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Tymczasem okoliczność udzielania ochrony w [...] mężowi skarżącej (o ile taka ochrona została udzielona) pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Po pierwsze, twierdzenia skarżącej co do jej relacji z mężem są niespójne, a przez to niewiarygodne. Wskazała bowiem, że mąż odszedł od niej w 2012 r., gdy tymczasem z odpisu aktu małżeństwa wynika, że w 2014 r. zawarli związek małżeński (w 1991 r. zawarli jedynie związek małżeński w obrządku religijnym), zaś w 2013 r. skarżąca urodziła najmłodsze dziecko. Z drugiej strony nie potrafiła wyjaśnić przyczyn, dla których mąż wyjechał sam do [...], a zeznania jej i pełnoletniej córki objętej odrębną procedurą uchodźcą są niespójne. Nie może także ujść uwadze, że cudzoziemka nie wskazywała na żadnym etapie postępowania, aby jej sytuacja, w szczególności obawy o bezpieczeństwo ze strony kuzynów męża, w jakikolwiek sposób związana była z jego działalnością.
Tym samym zarzuty związane z brakiem wystąpienia do władz [...] o akta postępowania uchodźczego nie zasługują na uwzględnienie, jako że okoliczności związane z udzieleniem ochrony mężowi nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, uwzględniając treść zeznań skarżącej i podane przez nią przyczyny, dla których ubiega się o ochronę międzynarodową.
Konkludując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy administracji prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny w zakresie niezbędnym do wydania rozstrzygnięcia, a tym samym zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Nie można również skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy przypomnieć, że zgodnie z ugruntowanych stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji zarzucać błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1096/13, LEX nr 1572587). Zarzut ten może być skutecznie postawiony tylko w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez sąd drugiej instancji (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 16/17, LEX nr 2409291).
Żadna z tych okoliczności nie występuje w niniejszej sprawie. Wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie Sąd odniósł się także (str. 6 uzasadnienia wyroku) do zarzutów związanych z uzupełnieniem postępowania wyjaśniającego o dokumenty związane z udzieloną mężowi ochroną w [...] oraz co do przynależności kuzynów męża do "struktur siłowych [...]". Tym samym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a również należało uznać za nieuzasadniony.
Wobec stwierdzenia, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, skargę kasacyjną należało oddalić
Mając powyższe na uwadze, działając w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, wskazać należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.