Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 287/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę R. K. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W postępowaniu, wszczętym na wniosek M. K.-C, Burmistrz Miasta i Gminy K. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości K. przy ul. P. [...]. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu położonym pod tym adresem, a tym samym, że zostały spełnione warunki określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.). Po rozpatrzeniu sprawy w wyniku wniesionego przez skarżącego odwołania Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, odwołując się do zgromadzonych w sprawie dokumentów (wypisów z ksiąg wieczystych, mapy internetowej, decyzji o podziale nieruchomości i aktu notarialnego dot. podziału majątku spadkowego) ustalił, że nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym w której zamieszkuje skarżący, w przeszłości usytuowana była przy skrzyżowaniu dwóch ulic; P. i W. Sz.- R. W 1996 r. na skutek działu spadku powstały trzy działki: nr [...], [...] i [...].
Działka nr [...] z częścią domu stała się własnością M. K. i I. K, a działka nr [...] wraz z południową częścią domu stała się własnością M. K.-C. Po podziale nieruchomości skarżący wraz z żoną i synem zamieszkał w części budynku przyporządkowanej do ulicy Sz. Wejście na tą nieruchomość, jak i do usytuowanego na niej budynku odbywa się z ulicy Sz. Natomiast wejście na działkę wnioskodawczyni usytuowane jest od ulicy P. Zdaniem organu zachodzą więc przesłanki do wymeldowania R. K. z lokalu pod adresem: ul. P. [...] skoro zamieszkuje on wraz z rodziną w lokalu pod adresem: Sz. [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach R. K. zarzucił organom błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016, poz. 23 ze zm. - dalej w skrócie jako "k.p.a."). Wskazał, że zapisy ewidencji ludności potwierdzają, iż nigdy nie opuścił nieruchomości położonej przy ul. P.[...], zaś dział spadku nie ma pierwszeństwa przed stanem prawnym wynikającym z ewidencji ludności. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza natomiast, że staje się osobą niezameldowaną.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2015 r. uczestniczka M. K.-C. podniosła, że nadanie nowego adresu nie jest dla M. K. okolicznością nową, a mimo to nie dokonała ona przemeldowania wraz z mężem i synem na swoją część działki. Na potwierdzenie tego stanowiska przedstawiła pismo M. K. z dnia [...] grudnia 2010 r. skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach w którym informuje, że wedle jej wiedzy "w latach 90-tych toczyło się nawet postępowanie administracyjne w wyniku którego lokal ten (na działce nr [...]) miał otrzymać osobną numerację i adres (planowo: ul. Sz. [...])".
Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby zamieszkiwał w lokalu znajdującym się na działce nr [...] - przyporządkowanej administracyjnie do ul. P. [...], dla której to nieruchomości urządzona jest księga wieczysta nr [...]. Bezsporne jest wprawdzie, że skarżący od 1993 r. zamieszkiwał w lokalu położonym w K. przy ul. P. [...], znajdującym się na działce nr ew. [...], jednakże w wyniku zmian właścicielskich od 1996 r. zamieszkuje wraz z żoną oraz synem w części budynku mieszkalnego znajdującej się na wydzielonej działce nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], i której nadano odrębny adres. Sprawa dotyczy zatem dwóch zabudowanych budynkami mieszkalnymi nieruchomości, położonymi przy różnych ulicach. Wprawdzie więc skarżący zamieszkuje w tym samym lokalu, ale zgodnie z danymi w księdze wieczystej nie zamieszkuje pod adresem: K. ul. P. [...], lecz K. ul. Sz.
W ocenie Sądu na równi z opuszczeniem miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, rozumieć należy sytuację, w której na skutek przekształceń własnościowych dana osoba zamieszkuje w lokalu pod innym adresem niż poprzednio, pomimo że nigdzie się nie wyprowadzała. Utrzymywanie natomiast w dalszym ciągu zameldowania skarżącego przy ul. P. [...] oznaczałoby, że zamieszkuje on faktycznie w lokalu znajdującym się na działce nr [...], stanowiącej własność M. K.-C, co w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie jest prawdą.
Sąd wskazał przy tym, że wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji zdarzenia - administracyjnym stwierdzeniem opuszczenia miejsca pobytu i nie pozbawia osoby wymeldowanej praw do lokalu, jeśli osoba ta prawa te rzeczywiście posiada. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania.
W skardze kasacyjnej R. K, zaskarżając w całości wyrok Sądu I instancji, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu:
- 1) prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, ze w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki nie budzące żadnej wątpliwości, że skarżący podlega wymeldowaniu z przedmiotowego lokalu;
- 2) prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. polegające na nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego dokonanej przez organy administracji i zaakceptowanej przez Sąd I instancji.
W uzasadnieniu tak skonstruowanych podstaw skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że przesłanką wymeldowania jest opuszczenie lokalu, a zatem organy rozstrzygające sprawę winny swoje ustalenia koncentrować wyłącznie wokół zagadnienia związanego z opuszczeniem lokalu, a nie na kwestiach prawnych nie mających znaczenia, a odnoszących się do uprawnień do przebywania w lokalu. Tymczasem, jak stwierdził skarżący, w sprawie jest bezsporne, że od 1993 r. zamieszkuje w lokalu położonym przy ul. P. [...] i nigdy nie opuścił "przedmiotowej nieruchomości".
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka M. K.-C. wniosła o jej oddalenie w całości wskazując, że w sprawie kluczową kwestią jest podział nieruchomości nr [...] i nadanie nowym działkom numerów administracyjnych oraz umieszczenie ich przy konkretnych ulicach. Osobny numer części nieruchomości należącej do żony skarżącego, tj. nr [...] przy ul. W. Sz, został nadany po podziale działek, zatem już w 1996 r. R. K. winien dokonać wymeldowania z dotychczasowego adresu i zameldowania pod nowym. Aktualnie skarżący zameldowany jest pod adresem pod którym nie przebywa tj. w wyodrębnionej części nieruchomości położonej od strony ul. P, która to część stanowi jej własność.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawy skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione, a zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Rację ma skarżący kasacyjnie, że podstawowym warunkiem umożliwiającym zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych jest przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Tryb przewidziany w tym przepisie daje podstawę do wymeldowania jedynie wówczas gdy dana osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji wadliwie przyjął, że na równi z osobą, która opuściła miejsce pobytu należy traktować osobę, która nigdy w nim nie przebywała, a zmiana jej adresu zameldowania jest wynikiem administracyjnej zmiany adresu nieruchomości. Jest to stanowisko błędne, gdyż art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych nie służy wymeldowywaniu czy przemeldowywaniu osób w przypadku urzędowej zmiany adresów ich nieruchomości czy nieruchomości w których zamieszkują.
Sama zmiana adresu ulicy czy numeru porządkowego budynku nie daje podstaw do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ta wadliwa wykładnia powołanego przepisu przyjęta przez Sąd I instancji pozostawała jednak bez wpływu na wynik sprawy, a to z tego względu, że jak wynika z ustaleń organów po podziale nieruchomości w wyniku działu spadku skarżący wraz z rodziną zajął tą część dawnej działki nr [...] wraz z tą częścią usytuowanego na niej budynku, której przyporządkowano adres przy ulicy Sz. Skarżący wprawdzie wskazywał, że nie opuszczał nigdy swojej nieruchomości przy ulicy P. [...], z tym że nieruchomość ta w przeszłości stanowiła jedną całość przyporządkowaną administracyjnie temu adresowi. Z dokonanych przez organy ustaleń, w szczególności ustaleń organu I instancji potwierdzonych dodatkowo na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (protokół rozprawy k.
82) przez uczestniczkę postępowania wynika, że po podziale nieruchomości skarżący wraz z rodziną zamieszkał w "swojej części" nieruchomości wyodrębnionej wówczas jako działka nr [...] wraz z częścią budynku przypisaną do ulicy Sz. i opuścił część budynku przy ulicy P. [...], która w ramach podziału przypadła uczestniczce postępowania. Okoliczność ta w istocie nie była w ogóle sporna. Skarżący twierdząc, że nie została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych wskazywał jedynie, że cały czas zamieszkuje w tej samej nieruchomości. Pominął jednak, że po dziale spadku zajął wraz ze swoją rodziną tą jej część, która została wyodrębniona prawnie jako nieruchomość przy ulicy Sz. Pomimo zatem, że opuszczenie miejsca pobytu i przeniesienie tzw. centrum życiowego skarżącego nastąpiło w ramach początkowo jednej nieruchomości to wskutek następnie jej podziału i przypisania wyodrębnionych części różnym adresom zaistniały podstawy do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych. Przepis ten zatem został prawidłowo zastosowany w sprawie zarówno przez organy administracji, jak i Sąd I instancji. Istotne z punktu widzenia tego przepisu ustalenia odnoszące się do opuszczenia przez skarżącego nieruchomości położonej przy ulicy P. [...] nie były kwestionowane.
Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, także z przyczyn branych pod uwagę z urzędu (por. art. 183 § 2 P.p.s.a i art. 189 P.p.s.a.) orzeczono o jej oddaleniu stosownie do przepisu art. 184 tej ustawy.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził od skarżącego na rzecz uczestniczki postępowania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zgodnie z jej żądaniem zawartym w odpowiedzi na skargę kasacyjną, albowiem przepisy art. 199 i nast., w tym art. 203 i art. 204 P.p.s.a. nie dają ku temu podstaw.