Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 marca 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 73/19 oddalił skargę D. S. oraz T.S. (dalej skarżący) na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia nieruchomości z rejestru zabytków części oficyny wschodniej, przylegającej do budynku głównego przy ul. [...] w R..
Zdaniem Sądu I instancji Minister zasadnie przyjął, że postępująca od lat degradacja techniczna zabytku i brak jakichkolwiek inwestycji w zabytek ze strony obecnych właścicieli nie może decydować o trwałej utracie wartości zabytkowych tego obiektu. Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organu co do braku podstaw, w świetle treści art. 13 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2187 ze zm.; dalej uozoz), do skreślenia ww. nieruchomości z rejestru zabytków. Zdaniem Sądu I instancji Minister zasadnie przyjął, że opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa jest dokumentem urzędowym, który to dowód ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Nie sposób też skutecznie zarzucić Ministrowi dowolności w ocenie tej opinii jak również przeciwstawianych jej przez skarżących dowodów. Z powyższych względów Sąd Wojewódzki nie podzielił zarzutów skargi i zaskarżoną decyzję uznał za prawidłową.
- 2. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono:
- 1) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 13 ust.1 i ust. 2 uozoz poprzez jego błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że części oficyny wschodniej, przylegającej do budynku głównego na działce [...] przy ul. [...] w R. nie uległa zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jej wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych;
- 2) naruszenie prawa procesowego, to jest art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej Ppsa) w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej Kpa) polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, pomimo, że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono stanu technicznego nieruchomości w szczególności części oficyny nieistniejącej (po zawaleniu), co skutkowało nienależyte i niewyczerpujące wyjaśnienie skarżącemu w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie prawa i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się do dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia.
W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 3.1. Skarga kasacyjna jest niezasadna.
3.2..Wobec tego, że strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, na podstawie art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: Ppsa), skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
- 3.3. W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 Ppsa). NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zd. drugie Ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji.
- 3.4. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i ust. 2 uozoz poprzez dokonanie błędnej wykładni tych przepisów. Zresztą w uzasadnieniu tego zarzutu wskazuje się w istocie na błędne zastosowanie, nie zaś na błędną wykładnię tego przepisu. Odnosząc się jednak do podniesionej w skardze kasacyjnej argumentacji wyjaśnić należy, że w świetle art. 13 ust. 1 uozoz - zabytek, który został wpisany do rejestru zabytków ze względu na wartość historyczną i naukową może być wykreślony z tego rejestru tylko wtedy, gdy nie ma już ani wartości historycznej, ani naukowej. Mająca kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie opinia wyspecjalizowanej instytucji, a mianowicie Narodowego Instytut Dziedzictwa jednoznacznie wskazuje, że część oficyny wschodniej, pomimo złego stanu, będącego zresztą skutkiem wieloletnich zaniedbań, wciąż jest nośnikiem wartości historycznych i naukowych oraz przeciętnych artystycznych. Działki z zabudową oficynową na zapleczu budynku głównego o charakterze reprezentacyjnym, są przykładem kształtowania się urbanistyki R. w 2 poł. XIX w. Skala zniszczenia materiału budowlanego nie przesądza automatycznie o zupełnej utracie walorów zabytkowych budynku. Ponadto zły stan techniczny obiektu, który stanowić może wystarczające uzasadnienie do jego rozbiórki ze względu na przepisy Prawa budowlanego, nie jest okolicznością potwierdzającą samoistnie zaistnienie przesłanki określonej w art. 13 ust 1 i ust. 2 uozoz (wyroki NSA z 7 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 896/16, z 30 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 1640/19).
- 3.5. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 1 § 1 i § 2 w zw. z art. 145 § 1 lit. c zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 Ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa. Organ administracji uznał, że zabytek, który jest przedmiotem postępowania, nie utracił wartości historycznej i naukowej. Stwierdzenie to organ oparł na dowodzie z opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Stanowiska organu administracji nie można więc uznać za dowolne i niczym nieuzasadnione. Natomiast treść ww. notatki służbowej opracowanej 17 września 1997 r., a także treść opinii prof. nadzw. dr hab. inż. arch. P. S. S. z [...] października 2017 r., były już przedmiotem oceny dokonywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 758/17, zakończonej prawomocnym wyrokiem z 27 lutego 2018 r. oddalającym skargę na poprzednią decyzję Ministra z [...] lipca 2017 r. również odmawiającą skreślenia nieruchomości z rejestru zabytków. Minister działa zatem w sposób konsekwentny i jednolity na tle porównywalnych okoliczności faktycznych i prawnych, ustalając czy od daty poprzedniej decyzji okoliczności sprawy zmieniły się na tyle, że uzasadniałaby modyfikację stanowiska.
- 3.6. Zarzuty skargi kasacyjnej są zatem niezasadne.
- 3.7. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, oddalił skargę kasacyjną.