Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Po 22/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę B. N. i K. N. na bezczynność Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w O. w przedmiocie niewykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
B. N. i K. N. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w O., wnosząc o: - zobowiązanie Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w O. do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; - dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga; - zobowiązanie Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w O. do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie;
- - orzeczenie na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r. Nr 34, poz. 173) w zw. z art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi;
- - wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
- - zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący podnieśli zarzut dotyczący naruszenia art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § K.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy.
Wskazali, że w grudniu 2016 r. złożyli do ww. Powiatowej Stacji dwa podania dotyczące wskazania z czego wynika obowiązek stosowania szczepień ochronnych, na które nie otrzymali odpowiedzi. Dlatego skarżący złożyli zażalenia, które Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w P. także pozostawiła, w ocenie skarżących, bez odpowiedzi, stosując wadliwie art. 239 § 1 K.p.a. (pozostawienie podania w aktach z adnotacją "bez zawiadamiania skarżącego". W ocenie skarżących, ich podania były wnioskami w rozumieniu art. 241 K.p.a., a nie skargami.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. wniósł o jej oddalenie.
Organ wyjaśnił m.in., że w związku z nie poddaniem przez skarżących ich dziecka szczepieniu ochronnemu wystosowano do nich pismo, w którym przypomniano o ciążącym obowiązku i wezwano do wykonania szczepień w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Wskazano w tym piśmie podstawy prawne istniejącego obowiązku. Ponadto w kolejnym piśmie, przypomniano skarżącym o obowiązku szczepienia, nadmieniając też, że w razie czasowej niezdolności dziecka do zaszczepienia konieczne jest przedłożenie stosownego zaświadczenia lekarskiego. Kolejne pisma rodziców dziecka, pisma podpisywane przez B. N., składane w grudniu 2016 r. i dalej styczniu 2017 r. zawierają tę samą treść i nie wnoszą żadnych nowych okoliczności i pozostały w aktach sprawy bez powiadamiania tychże rodziców, zgodnie z postanowieniami art. 239 § 1 K.p.a.
Organ dalej podniósł, że rodzice dziecka zwracali się do tutejszego organu sanitarnego o "wydanie decyzji o ustanowieniu obowiązku szczepień ochronnych", mianowicie to nie organ sanitarny, konkretnie PPIS w O., wydaje akt prawny o obowiązku poddawania dzieci szczepieniom ochronnym, ale obowiązek ten wynika z ustaw i rozporządzeń, o czym rodziców dziecka powiadamiano w pismach.
Ponadto B. N. złożył w dniu 13 stycznia 2017 r. skargę do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Organ ten przy piśmie z 16 lutego 2017 r., [...], w sposób szczegółowy wyjaśnił B. N. stan prawny i faktyczny i uznał skargi za bezzasadne, przytaczając też opracowanie pt. "Wakcynologia" wydane w 2007 r. przez specjalistów w zakresie szczepień ochronnych, dostępne na stronach internetowych, tak więc inne opracowania wskazane przez B. N. zamieszczone w pismach kierowanych do organu sanitarnego, można by uznać jako "nieprzydatne" dla osiągnięcia celów w postaci przewleczenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 1 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Po 22/17, oddalając skargę, wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżących organ w niniejszej sprawie nie dopuścił się bezczynności w zakresie wydania aktu czy decyzji Wręcz przeciwnie w wypadku wydania decyzji w tym zakresie organ dopuściłby się rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2011 r., II OSK 32/11). Taka ocenia wynika z tego, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z mocy prawa (art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Oznacza to, że ustawa nie daje podstaw do wydawania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej. Według art. 5 pkt 4 ustawy z 14 maja 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy: wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie – w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych.
Powołana ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, nakładając obowiązek z mocy prawa poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, nie wprowadza w tym zakresie podstaw do wydawania przez Państwową Inspekcję Sanitarną decyzji. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku m.in. poddania się szczepieniu ochronnemu ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r., poz. 159 ze zm.). Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom (art. 93 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) i obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw (art. 95 § 1 K.r.o.).
Ponadto rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską i jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, to każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy (art. 98 § 1 K.r.o.). W świetle tych przepisów to rodzice, którym przysługuje władza rodzicielska, są odpowiedzialni za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu przez ich dziecko. To oni bowiem sprawują prawną pieczę nad małoletnim dzieckiem.
Jeżeli chodzi o zarzuty dotyczące naruszania uprawnień stron w toku toczącego się postępowania to zostały one, w ocenie Sądu, rozpoznane przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na podstawie art. 229 pkt 7, art. 237 § 1 oraz art. 228 § 1 K.p.a. w trybie skargowym pismami z dnia 16 lutego 2017 r. (jeszcze przed wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego). W pismach kierowanych do skarżących organy wskazują na przepisy prawa, które są podstawą obowiązkowych szczepień i sposobu ich egzekwowania.
Tym samym w sprawie wszczętej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. w celu zobowiązania rodziców małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym Sąd nie stwierdził bezczynności organu, ani przewlekłego prowadzenia postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., złożyli B. N. i K. N., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu; ewentualnie na wypadek stwierdzenia braku naruszeń przepisów postępowania, o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie na zasadzie art. 188 p.p.s.a.; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa pełnionego przez radcę prawnego według norm prawem przewidzianych. Ponadto na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
- - art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 35 § 1 w zw. z art. 36 § 1 K.p.a. przez uznanie, że organy administracji publicznej nie dopuściły się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że: organy nie udzieliły odpowiedzi oraz nie załatwiły sprawy bez zbędnej zwłoki w zakresie odnoszącym się do ustalenia, czy Komunikat Głównego Inspektoratu Sanitarnego z dnia 16.10.2015 r. był przepisem uchwalonym w prawidłowej procedurze legislacyjnej i czy może być podstawą do wyznaczenia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 1 u.p.e.a.; organy nie udzieliły odpowiedzi oraz nie załatwiły sprawy bez zbędnej zwłoki w zakresie ustalenia konkretnej daty, tj. podania roku, miesiąca i dnia, od którego organ uznaje datę upłynięcia terminu wykonania obowiązku dla konkretnych szczepień pomimo formalnego wniosku w tym zakresie;
- - art. 9 K.p.a. przez błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organy udzieliły wyczerpującej odpowiedzi o okolicznościach faktycznych i prawnych w zakresie wątpliwości wyrażonych w pismach skarżących z dnia 09.12.2016 r., podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym pism datowanych na dzień 25.10.2016 r., 01.12.2016 r., 19.01.2017 r. oraz 16.02.2017 r. nie wynika, aby organ odniósł się do skonkretyzowanych wątpliwości skarżących w zakresie ustalenia, czy Komunikat Głównego Inspektoratu Sanitarnego z dnia 16.10.2015 r. był przepisem uchwalonym w prawidłowej procedurze legislacyjnej i czy może być podstawą do wyznaczenia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz podania roku, miesiąca i dnia, od którego organ uznaje datę upłynięcia terminu wykonania obowiązku dla konkretnych szczepień;
- - art. 241 K.p.a. w zw. z art. 239 § 1 K.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że wnioski skarżących wysłane za pośrednictwem operatora publicznego Poczty Polskiej w dniu 09.12.2016 r. były skargami w rozumieniu art. 227 K.p.a., co w ocenie Sądu usprawiedliwiało brak odpowiedzi ze strony Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w O., podczas gdy skarżący złożyli wnioski w rozumieniu art. 241 K.p.a., z czego wynika, że organ nie mógł podtrzymać swojego stanowiska wyrażonego w poprzednich pismach i powinien udzielić merytorycznej odpowiedzi w zakresie wnioskowanym przez skarżących;
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- - art. 134 § 1 p.p.s.a. przez bezzasadne uznanie, że żądaniem strony było wydanie przez organ decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 § 1 K.p.a., podczas gdy z wniosków skarżących wysłanych za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 09.12.2016 r. wyraźnie wynikało, że wnoszą oni o: wyczerpujące powiadomienie o okolicznościach faktycznych i prawnych, tj. jednoznaczne sprecyzowanie czy zapisy Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 16.10.2015 r. są dla organu przepisami, które zostały uchwalone w prawidłowej procedurze legislacyjnej i czy mogą być podstawą wyznaczenia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 1 u.p.e.a.; wskazania roku, miesiąca i dnia, od którego organ uznaje datę upłynięcia terminu do wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym/niepieniężnym oraz podania podstawy prawnej do wyznaczenia tego terminu lub stwierdzenia, że taki termin nie został przez skarżących przekroczony dla każdej z chorób zakaźnych wymienionych w § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązków szczepień ochronnych; "- nie wiem czy to jest dobry zarzut, mam wątpliwości w tym zakresie";
- - art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie i zaniechanie zobowiązania organu, tj. Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w O. do wydania w określonym terminie interpretacji przepisów w zakresie ustalenia, czy Komunikat Głównego Inspektoratu Sanitarnego z dnia 16.10.2015 r. był przepisem uchwalonym w prawidłowej procedurze legislacyjnej i czy może być podstawą do wyznaczenia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz wskazania roku, miesiąca i dnia, od którego organ uznaje datę upłynięcia terminu do wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym/niepieniężnym oraz podania podstawy prawnej do wyznaczenia tego terminu lub stwierdzenia, że taki termin nie został przez skarżących przekroczony dla każdej z chorób zakaźnych wymienionych w § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązków szczepień ochronnych.
Strona przeciwna nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa skarga kasacyjna podlega rozpoznaniu w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że brak było podstaw w okolicznościach niniejszej sprawy do stwierdzenia bezczynności organu administracyjnego. Należy wskazać, że nie każda działalność organu administracyjnego jest objęta kognicją sądów administracyjnych. Zakres spraw objętych działalnością sądów administracyjnych został określony przez ustawodawcę w art. 3 § 2-4 p.p.s.a. Wśród zakresu tych spraw znajdują się sprawy dotyczące bezczynności lub przewlekłości (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.), z tymże ustawodawca również i w tym zakresie wyraźnie wskazał, że przedmiotem bezczynności lub przewlekłości może być tylko taka działalności organu administracyjnego, która związana jest z powstaniem konkretnych praw i obowiązków, tzn. je kreuje w konkretnej sprawie dla konkretnego podmiotu. W sprawach bezczynności lub przewlekłości, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., chodzi bowiem w pierwszej kolejności o ustalenie czy w sprawie organ administracyjny był obowiązany wydać: - decyzję (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), - postanowienia (art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a.), - inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.); - pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.); - inne niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.).
W skardze kasacyjnej zaś argumentowano, że skarżący domagali się od organu administracyjnego udzielenia informacji dotyczącego obowiązku wynikającego z przepisów prawa w zakresie szczepień ochronnych w związku z Komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 października 2015 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2016. Wbrew jednak twierdzeniom strony skarżącej udzielenie odpowiedzi na to pytanie nie jest związane z wydaniem jakiegokolwiek aktu administracyjnego, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., co pozwalałoby na dokonanie oceny czy organ administracyjny w przypadku braku odpowiedzi pozostawał w bezczynności lub przewlekłości. Złożone w tym zakresie przez skarżących wnioski nie mogły zatem prowadzić do wydania z uwzględnieniem art. 35 § 1 i art. 36 § 1 K.p.a. decyzji, postanowień lub innych aktów administracyjnych, ponieważ samo udzielenie odpowiedzi na tak postawione pytanie nie miało wpływu na powstanie jakiegokolwiek obowiązku lub uprawnienia wynikającego z przepisu prawa, jak i nie mogło stanowić podstawy do rozpoczęcia czynności egzekucyjnych przeciwko rodzicom, którzy uchylają się od wykonania, ale obowiązku wynikającego z mocy samego prawa.
Ponadto niezależnie od kwalifikacji przedmiotowych wniosków, tj. złożonych w trybie art. 241 K.p.a. bądź art. 239 § 1 K.p.a., sprawy toczące się w trybie Działu VIII K.p.a., czy na podstawie ww. przepisów K.p.a., nie podlegają kognicji sądów administracyjnych, a tym samym nie zaliczają się do żadnych sprawy, o jakich mowa w art. 3 § 2-4 p.p.s.a., które podlegają kognicji sądów administracyjnych. Nie można zatem było zaliczyć przedmiotowej sprawy do bezczynności lub przewlekłości, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Dlatego w oparciu o zakres ww. przepisów brak było podstaw do stwierdzenia w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. bezczynności lub przewlekłości w związku z sformułowanym przez skarżących pytaniem do organu administracyjnego.
W związku z tym bez znaczenia dla wyniku postępowania w niniejszej sprawie jest ocena Sądu I instancji czy organ udzielił skarżącym wyczerpującej odpowiedzi na zadane pytanie. Niezależnie bowiem od zakresu sformułowanego pytania, na skarżących ciąży ustawowy obowiązek poddania ich dziecka szczepieniu ochronnemu. Jest to obowiązek wynikający z przepisów prawa, co wprost wynika z art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi jeżeli oczywiście są ku temu spełnione określone warunki. Ponadto w art. 17 ust. 11 ww. ustawy ustawodawca zawarł delegację ustawową dla Głównego Inspektora Sanitarnego do ogłoszenia w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, który powinien zawierać szczegółowe wskazania dotyczące stosowania poszczególnych szczepionek. Jednak ogłoszenie tego Komunikatu nie ma wpływu na istnienie obowiązku wynikającego z mocy prawa.
Komunikat wskazuje jakie szczepienia i jakim czasie powinno poddać się określone osoby. Ewentualne udzielenie w tym zakresie odpowiedzi przez organ administracyjny nie miało zatem jakiegokolwiek wpływu na istnienie praw lub obowiązków po stronie skarżących. Nie można także doszukać się naruszenia przez organ zasad ogólnych K.p.a. wynikających z art. 8, art. 9 i art. 11, ponieważ w sprawie obowiązku poddania dziecka skarżących szczepieniom ochronnym, skarżący byli informowani o istnieniu w tym zakresie ustawowego obowiązku, a poza tym złożyli stosowne oświadczenia w Szpitalu o odmowie poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wskazania wymaga, że zarówno ustawowy obowiązek szczepień, jak i informacje wynikające z Komunikatu mają walor powszechnie obowiązujących, jako że wynikają z aktów prawnych, które podlegają publicznemu ogłoszeniu (ustawa w Dzienniku Ustaw; Komunikat w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia).
Skarżący w tym zakresie nie mogą zatem zasłaniać się niewiedzą, skoro informacje w tym zakresie są powszechnie dostępne dla ogółu społeczeństwa. W związku z powyższym bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., ponieważ niezależnie czy skarżący domagali się wydania decyzji, czy udzielenia odpowiedzi na zadane pytanie, w okolicznościach tej sprawy brak było podstaw do wydania przez organ rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach skarżących, ponieważ prawa te i obowiązki wynikają z mocy samego prawa (ustawowy obowiązek). Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 8, art. 9, art. 11, art. 35 § 1, art. 36 § 1, art. 241 i art. 239 § 1 K.p.a., art. 3 § 1, art. 134 § 1 i art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.