Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 91/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę [...] i [...] na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Zaskarżony wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...]Wojewoda Świętokrzyski stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez [...] i [...] od decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...] pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z instalacjami wewnętrznymi: wodno-kanalizacyjną, centralnego ogrzewania i elektryczną, na działce nr ewid. [...] obręb [...], gm. [...]. Organ wyjaśnił, że ww. decyzja Starosty [...] została odebrana w miejscu zamieszkania [...] i [...] przez [...] w dniu [...] listopada 2017 r. zatem dzień 30 listopada 2017 r. był dniem ostatnim do złożenia odwołania. Odwołanie [...] i [...]od ww. decyzji Starosty [...] zostało nadane w dniu 1 grudnia 2017 r. W ocenie Wojewody zostało zatem złożone z uchybieniem terminu.
Skargę na ww. postanowienie złożyli [...] i [...], zaskarżając je w całości.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 22 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 91/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę.
Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.) odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zatem termin wniesienia odwołania minął w dniu 30 listopada 2017 r. Natomiast w świetle art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.
Skarżący, przesyłając pismo przesyłką poleconą za pośrednictwem poczty polskiej, odwołanie złożyli więc w dniu 1 grudnia 2017 r., czyli z uchybieniem 14-dniowego terminu wynikającego z art. 129 § 2 k.p.a. Jednocześnie odwołanie to nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Sąd I instancji uznał, że Wojewoda zasadnie zastosował dyspozycję art. 134 k.p.a., który obliguje organ do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości jak tylko wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybieniu terminu zgodnie z regulacją art. 134 k.p.a.
W skardze kasacyjnej [...] zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:
- 1. art.40 § 3 k.p.a. w związku z art. 129 § 2 k.p.a. poprzez brak doręczenia decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2017r, znak: [...] w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, [...], co miało istotny wpływ na wynik postępowania bowiem skutkowało oddaleniem wniosku o przywrócenie terminu dla strony, której nie doręczono decyzji;
- 2. art.10 § 1 i art. 131 k.p.a. polegające na nierównym traktowaniu stron w postępowaniu administracyjnym, bowiem z jednej strony Wojewoda wydaje postanowienie przed upływem 7 dniowego terminu do złożenia wniosków dowodowych, a z drugiej strony zarzuca się przekroczenie jednodniowego terminu do złożenia odwołania.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów niniejszego postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż decyzja organu I instancji została odebrana przez [...] w dniu [...] listopada 2017 r. Dzień 17 listopada 2017 r. był pierwszym dniem terminu od którego należało liczyć termin do złożenia odwołania. Decyzja Starosty nie została doręczona [...] i dla niej bieg terminu do złożenia odwołania nie rozpoczął biegu. W przedmiotowej sprawie stronami postępowania administracyjnego są oboje małżonkowie i pisma trzeba doręczać każdemu z nich. Stroną postępowania jest bowiem każda osoba fizyczna, której interesu prawnego łub obowiązku dotyczy to postępowanie. Stroną postępowania nie jest małżeństwo jako takie, ale każde z małżonków i każdemu z tych osób przysługują odrębnie uprawnienia przewidziane w k.p.a. Pisma kierowane do strony postępowania administracyjnego muszą być imienne, czyli powinny wymieniać stronę jako indywidualnie oznaczonego adresata. Doręczenie jednego pisma obojgu małżonkom jest sprzeczne z art. 40 k.p.a. W sytuacji, gdy w jednej kopercie, dwóm adresatom przesyłany jest jeden egzemplarz decyzji, brak jest podstaw do stwierdzenia, że domownik odebrał przesyłkę kierowaną do drugiego adresata. W sytuacji gdy doręczenie przesyłki, zaadresowanej wspólnie do obojga małżonków, nastąpiło do rąk jednego z nich, drugi małżonek może zakwestionować i podważyć taki sposób doręczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna okazałą się zasadna.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania, w którym wydano zaskarżony wyrok. W granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również powodów przemawiających za uchyleniem kwestionowanego orzeczenia z tych powodów.
W skardze kasacyjnej skutecznie zakwestionowano ocenę Sądu I instancji dotyczącą skuteczności dręczenia [...] decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...]. Sąd I instancji błędnie bowiem przyjął, że doręczenie decyzji jednemu ze współmałżonków było skuteczne również wobec drugiego z nich.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu administracyjnym stronami są poszczególni małżonkowie jako osoby fizyczne, a nie małżeństwo jako instytucja mająca swoje unormowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Każdy z nich może od takiej decyzji złożyć odwołanie. W tym zakresie prawo do złożenia odwołania jednego z nich nie może ograniczać prawa drugiego z małżonków, jako strony postępowania. Pogląd, jakoby doręczenie decyzji jednemu ze współmałżonków, wywierało taki sam skutek, jakby doręczono go obojgu, należy uznać za błędny. Doręczenie orzeczenia w jednej kopercie do obojga Skarżących stanowiło naruszenie przepisu art. 40 § 1 i 3 k.p.a., z którego wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną z nich jako upoważnioną do odbioru pism.
Doręczenie przesyłki zaadresowanej wspólnie do obojga małżonków, do rąk jednego, może zostać uznane za skuteczne wobec drugiego małżonka tylko wówczas jeśli drugi z małżonków nie zakwestionuje i nie podważy takiego sposobu doręczenia (por. wyroki NSA z 17 maja 2012 r., I OSK 764/11; z 14 kwietnia 2012 r., II OSK 131/11 oraz z 22 czerwca 2007 r., II OSK 964/06; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze jako błędne uznać należy stanowisko Sądu I instancji, jakoby w stanie faktycznym niniejszej sprawy doręczenie [...], przesyłki adresowanej do małżonków [...], rozpoczynało bieg terminu do wniesienia odwołania również wobec [...]. Z akt sprawy nie wynika, aby decyzja Starosty została kiedykolwiek doręczona [...], wobec tego nie sposób przyjąć, aby w stosunku do niej, bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg. W konsekwencji brak było podstaw do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez [...]. W tym zakresie skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Jednocześnie mając na uwadze, że poddane kontroli Sądu I instancji rozstrzygnięcie dotyczyło odwołania złożonego przez [...] i [...], a skarżąca kasacyjnie zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości, nie kwestionuje skuteczności doręczenia decyzji [...], to w tym zakresie skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. W pozostałym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 184 p.p.s.a.. O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.