Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 288/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. K. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W postępowaniu, wszczętym na wniosek M. K.-C, Burmistrz Miasta i Gminy K. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości K. przy ul. P. [...]. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że skarżąca nie zamieszkuje w lokalu położonym pod tym adresem, a tym samym, że zostały spełnione warunki określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.). Po rozpatrzeniu sprawy w wyniku wniesionego przez skarżącą odwołania Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, odwołując się do zgromadzonych w sprawie dokumentów (wypisów z ksiąg wieczystych, mapy internetowej, decyzji o podziale nieruchomości i aktu notarialnego dot. podziału majątku spadkowego) ustalił, że nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym w której zamieszkuje skarżąca, w przeszłości usytuowana była przy skrzyżowaniu dwóch ulic; P. i W. Sz.
W 1996 r. na skutek działu spadku powstały trzy działki: nr [...], [...] i [...] Działka nr [...] z częścią domu stała się własnością M. K. i I. K, a działka nr [...] wraz z południową częścią domu stała się własnością M. K.-C. Po podziale nieruchomości skarżąca zamieszkała w części budynku przyporządkowanej do ulicy Sz. Wejście na tą nieruchomość, jak i do usytuowanego na niej budynku odbywa się z ulicy Sz. Natomiast wejście na działkę wnioskodawczyni usytuowane jest od ulicy P. Zdaniem organu zachodzą więc przesłanki do wymeldowania M. K. z lokalu pod adresem: ul. P. [...] skoro zamieszkuje ona wraz z rodziną w lokalu pod adresem: Sz. [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. K. zarzuciła organom błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016, poz. 23 ze zm. - dalej w skrócie jako "k.p.a."). Wskazała, że zapisy ewidencji ludności potwierdzają, iż nigdy nie opuściła nieruchomości położonej przy ul. P.[...], zaś dział spadku nie ma pierwszeństwa przed stanem prawnym wynikającym z ewidencji ludności. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza natomiast, że staje się osobą niezameldowaną.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2015 r. uczestniczka M. K.-C. podniosła, że nadanie nowego adresu nie jest dla M. K. okolicznością nową, a mimo to nie dokonała ona przemeldowania wraz z mężem i synem na swoją część działki. Na potwierdzenie tego stanowiska przedstawiła pismo M. K. z dnia [...] grudnia 2010 r. skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach w którym informuje, że wedle jej wiedzy "w latach 90-tych toczyło się nawet postępowanie administracyjne w wyniku którego lokal ten (na działce nr [...]) miał otrzymać osobną numerację i adres (planowo: ul. Sz. [...])".
Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby zamieszkiwała w lokalu znajdującym się na działce nr [...] - przyporządkowanej administracyjnie do ul. P. [...], dla której to nieruchomości urządzona jest księga wieczysta nr [...]. Bezsporne jest wprawdzie, że skarżąca od urodzenia zamieszkiwała w domu położonym w K. przy ul. P.[...], znajdującym się na działce nr ew. [...], jednakże w wyniku zmian właścicielskich od 1996 r. zamieszkuje wraz z mężem oraz synem w części budynku mieszkalnego znajdującej się na wydzielonej działce nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] i której nadano odrębny adres. Sprawa dotyczy zatem dwóch zabudowanych budynkami mieszkalnymi nieruchomości, położonymi przy różnych ulicach. Wprawdzie więc skarżąca zamieszkuje w tym samym lokalu, ale zgodnie z danymi w księdze wieczystej nie zamieszkuje pod adresem: K. ul. P, lecz K. ul. Sz.
W ocenie Sądu na równi z opuszczeniem miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, rozumieć należy sytuację, w której na skutek przekształceń własnościowych dana osoba zamieszkuje w lokalu pod innym adresem niż poprzednio, pomimo że nigdzie się nie wyprowadzała. Utrzymywanie natomiast w dalszym ciągu zameldowania skarżącej przy ul. P. oznaczałoby, że zamieszkuje on faktycznie w lokalu znajdującym się na działce nr [...], stanowiącej własność M. K.-C, co w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie jest prawdą.
Sąd wskazał przy tym, że wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji zdarzenia - administracyjnym stwierdzeniem opuszczenia miejsca pobytu i nie pozbawia osoby wymeldowanej praw do lokalu, jeśli osoba ta prawa te rzeczywiście posiada. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania.
W skardze kasacyjnej M. K, zaskarżając w całości wyrok Sądu I instancji, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu:
- 1) prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, ze w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki nie budzące żadnej wątpliwości, że skarżąca podlega wymeldowaniu z przedmiotowego lokalu;
- 2) prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. polegające na nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego dokonanej przez organy administracji i zaakceptowanej przez Sąd I instancji.
W uzasadnieniu tak skonstruowanych podstaw skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że przesłanką wymeldowania jest opuszczenie lokalu, a zatem organy rozstrzygające sprawę winny swoje ustalenia koncentrować wyłącznie wokół zagadnienia związanego z opuszczeniem lokalu, a nie na kwestiach prawnych nie mających znaczenia, a odnoszących się do uprawnień do przebywania w lokalu. Tymczasem, jak stwierdziła skarżąca, w sprawie jest bezsporne, że od urodzenia zamieszkuje w lokalu położonym przy ul. P. i nigdy nie opuściła "przedmiotowej nieruchomości".
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka M. K.-C. wniosła o jej oddalenie w całości wskazując, że w sprawie kluczową kwestią jest podział nieruchomości nr [...] i nadanie nowym działkom numerów administracyjnych oraz umieszczenie ich przy konkretnych ulicach. Osobny numer części nieruchomości należącej do skarżącej, tj. nr [...] przy ul. W. Sz, został nadany po podziale działek, zatem już w 1996 r. skarżąca powinna dokonać wymeldowania z dotychczasowego adresu i zameldowania pod nowym. Aktualnie skarżąca zameldowany jest pod adresem pod którym nie przebywa tj. w wyodrębnionej części nieruchomości położonej od strony ul. P, która to część stanowi jej własność.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawy skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione, a zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Rację ma skarżąca kasacyjnie, że podstawowym warunkiem umożliwiającym zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych jest przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Tryb przewidziany w tym przepisie daje podstawę do wymeldowania jedynie wówczas gdy dana osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji wadliwie przyjął, że na równi z osobą, która opuściła miejsce pobytu należy traktować osobę, która nigdy w nim nie przebywała, a zmiana jej adresu zameldowania jest wynikiem administracyjnej zmiany adresu nieruchomości. Jest to stanowisko błędne, gdyż art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych nie służy wymeldowywaniu czy przemeldowywaniu osób w przypadku urzędowej zmiany adresów ich nieruchomości czy nieruchomości w których zamieszkują.
Sama zmiana adresu ulicy czy numeru porządkowego budynku nie daje podstaw do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ta wadliwa wykładnia powołanego przepisu przyjęta przez Sąd I instancji pozostawała jednak bez wpływu na wynik sprawy, a to z tego względu, że jak wynika z ustaleń organów po podziale nieruchomości w wyniku działu spadku skarżąca wraz z rodziną zajęła tą część dawnej działki nr [...] wraz z tą częścią usytuowanego na niej budynku, której przyporządkowano adres przy ulicy Sz. Skarżąca wprawdzie wskazywała, że nie opuszczała nigdy swojej nieruchomości przy ulicy P, z tym że nieruchomość ta w przeszłości stanowiła jedną całość przyporządkowaną administracyjnie temu adresowi. Z dokonanych przez organy ustaleń, w szczególności ustaleń organu I instancji potwierdzonych dodatkowo na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (protokół rozprawy k.
83) przez uczestniczkę postępowania wynika, że po podziale nieruchomości skarżąca wraz z rodziną zamieszkała w "swojej części" nieruchomości wyodrębnionej wówczas jako działka nr [...] wraz z częścią budynku przypisaną do ulicy Sz. i opuściła część budynku przy ulicy P, która w ramach podziału przypadła uczestniczce postępowania. Okoliczność ta w istocie nie była w ogóle sporna. Skarżąca twierdząc, że nie została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych wskazywała jedynie, że cały czas od urodzenia zamieszkuje w tej samej nieruchomości. Pominęła jednak, że po dziale spadku zajęła wraz z rodziną tą jej część, która została wyodrębniona prawnie jako nieruchomość przy ulicy Sz. Pomimo zatem, że opuszczenie miejsca pobytu i przeniesienie tzw. centrum życiowego skarżącej nastąpiło w ramach początkowo jednej nieruchomości, to wskutek następnie jej podziału i przypisania wyodrębnionych części różnym adresom zaistniały podstawy do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych. Przepis ten zatem został prawidłowo zastosowany w sprawie zarówno przez organy administracji, jak i Sąd I instancji. Istotne z punktu widzenia tego przepisu ustalenia odnoszące się do opuszczenia przez skarżącą nieruchomości położonej przy ulicy P nie były kwestionowane.
Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, także z przyczyn branych pod uwagę z urzędu (por. art. 183 § 2 P.p.s.a i art. 189 P.p.s.a.) orzeczono o jej oddaleniu stosownie do przepisu art. 184 tej ustawy.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził od skarżącej na rzecz uczestniczki postępowania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zgodnie z jej żądaniem zawartym w odpowiedzi na skargę kasacyjną, albowiem przepisy art. 199 i nast., w tym art. 203 i art. 204 P.p.s.a. nie dają ku temu podstaw.