Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. II SA/Wa 1049/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi W. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską - oddalił skargę.
W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż decyzją z dnia [...] października 2009 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] września 2008 r., którą cofnięto W. J. pozwolenie na broń palną myśliwską, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji podano, że przeciwko W. J. toczą się postępowania karne o czyny z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk (przestępstwo przeciwko mieniu w powiązaniu z oszustwem kapitałowym) i art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 109b ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (przestępstwo przeciwko mieniu), co potwierdzają akt oskarżenia Prokuratury Okręgowej Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 23 marca 2007 r., sygn. akt V Ds. 33/07 i akt oskarżenia Komendy Powiatowej Policji w Parczewie z dnia 18 grudnia 2008 r. W. J. oskarżony został o to, że w dniu 22 października 2004 r. w Warszawie działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził [...] Bank S.A. do niekorzystnego rozporządzania mieniem, poprzez wprowadzenie w błąd co do autentyczności przedłożonego przy zawieraniu umowy pożyczki zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach oraz zamiaru realizacji warunków powyższej umowy, czym działał na szkodę [...] Banku S.A.
Ponadto aktem oskarżenia z dnia 18 grudnia 2008 r. został oskarżony o to, że w kwietniu 2008 r. w Parczewie, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował doprowadzić uczestników aukcji prowadzonej na portalu internetowym do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem, wprowadzając ich w błąd w ten sposób, że wystawił na sprzedaż przedmiot opisany jako zabytek ruchomy – miecz średniowieczny, wiedząc, że jest on podrobiony.
Skargę na powyższą decyzję złożył W. J. zarzucając naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w związku z przyjęciem, że toczące się postępowania karne mogą być okolicznościami wystarczającymi do cofnięcia pozwolenia na broń i uznanie, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skarżący ponadto wniósł o dopuszczenie dowodów: zaświadczenia o niekaralności, opinii Koła Łowieckiego, legitymacji PZŁ, wyroku Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z dnia 30 października 2009 r. o sygn. akt II K 523/09 na okoliczność prezentowanej przez skarżącego postawy i jego warunków osobistych oraz na okoliczność umorzenia postępowania karnego.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż samo prowadzenie postępowań o przestępstwo przeciwko mieniu, zobowiązywało organ do cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu wyroku podano, iż bezsporne w sprawie jest, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji przeciwko skarżącemu toczyły się dwa postępowania karne, pierwsze o czyn z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk (przestępstwo przeciwko mieniu w powiązaniu z oszustwem kapitałowym), drugie z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 109b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (przestępstwo przeciwko mieniu). Z załączonego do skargi wyroku Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim II Wydział Karny z dnia 30 października 2009 r., sygn. akt II K 523/09 wynika, że drugie z wymienionych postępowań zostało umorzone. Podkreślić jednak należy, iż Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonych decyzji na dzień ich wydania, a nie na dzień orzekania w sprawie. A zatem okoliczność, że jedno z postępowań zakończone zostało jego umorzeniem, na mocy art. 1 § 2 kk w zw. z art. 17 § 1 pkt 3 kpk, nie może mieć żadnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonych decyzji.
Sam fakt, iż w stosunku do skarżącego toczyły się dwa postępowania o przestępstwo przeciwko mieniu, uprawniał i zobowiązywał do uznania, iż istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. Przepis ten nakłada na organ Policji obowiązek wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. Osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw z mocy prawa jest uznawana za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skoro wobec skarżącego toczyły się dwa postępowania karne o popełnienie przestępstw przeciwko mieniu, prawidłowo organ uznał, iż w świetle przywołanych przepisów zaistniała obligatoryjna przesłanka, uzasadniająca cofnięcie pozwolenia na broń.
Powyższe stanowisko potwierdza uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09. Sąd I instancji nie podzielił zarzutu, iż zaskarżone decyzje naruszają Dyrektywę Rady z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni. Artykuł 5 lit. b Dyrektywy Rady nr 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. U. UE L. 91.256.51, 2008.179.5), stanowi, iż bez uszczerbku dla art. 3, państwa członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego; wyrok skazujący za popełnione umyślne przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się za element wskazujący na takie zagrożenie. Postępowanie karne prowadzone przeciwko posiadaczowi broni o popełnienie przestępstw przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu należy w tej sytuacji uznać również za element wskazujący na zagrożenie, o którym mowa w art. 5 powołanej dyrektywy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. J. reprezentowany przez radcę prawnego J.B. zarzucając:
1/ naruszenie prawa materialnego, to jest art.18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. Nr 53, poz.549 ze zm.) przez błędną wykładnię.
2/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik, sprawy, to jest art. 145 § 1 ust 1 lit c ppsa poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia ww. przepisu przez organy policji oraz zaakceptowanie dowolnego ustalenia organów policji, iż Skarżący jest osobą, co do której istnieje obawa że użyje broni w sposób zagrażający bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu,
- - a także art. 141 § 4 ppsa przez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się, że przy orzekaniu o cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt sformułowania aktu oskarżenia, lecz konieczne jest dokonanie oceny czy inne okoliczności dotyczące postawy Skarżącego - jego dotychczasowe zachowanie oraz cechy osobowościowe pozwalają na uznanie, że w stosunku do jego osoby istnieje uzasadniona obawa, iż może on użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustawą o broni i amunicji dokonano implementacji dyrektywy Rady z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni /91/477/EWG/, Dz.Urz.UE L 2008, Nr 179, s. 5., w której mówi się o osobie skazanej. Wprawdzie art. 3 tej dyrektywy upoważnia państwa członkowskie do uchwalenia w swym ustawodawstwie przepisów surowszych, niż w niej przewidziane to wykładnia dodatkowych wymogów, jakimi w polskim porządku prawnym obwarowane zostało posiadanie broni musi być zgodna z wymogami ustawy zasadniczej.
Ponadto, stanowisko organów zaakceptowanie następnie przez Sąd I instancji, wbrew stwierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie znajduje potwierdzenia w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, gdyż dotyczy ona wyłącznie sytuacji prawomocnego skazania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty koncentrują się wokół błędnego – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uznania przez organy Policji, zaakceptowanego następnie przez Sąd I instancji, iż sam fakt oskarżenia o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu powoduje konieczność zaliczenia Skarżącego do grona osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty sformułowane w tej skardze kasacyjnej zasługują na pełną akceptacje.
Przepis art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji stanowił, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Powołana regulacja – stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji ma zastosowanie w sprawach cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. Ustawodawca, stosując zwrot "w szczególności" wymienił w powołanym przepisie przykładowo okoliczności, których zaistnienie powoduje zaliczenie do kategorii osób wskazanych tym przepisem. Powołane w ramach omawianej regulacji, skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, a zwłaszcza – jak ma to miejsce w sprawie niniejszej – fakt, iż postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw jest w toku nie powinno samodzielnej przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń.
Ocena w zakresie zaistnienia przesłanek do wydania orzeczenia o cofnięciu pozwolenia na broń nastąpić powinna w przypadku stwierdzenia kumulatywnego spełnienia przewidzianych w tym przepisie warunków.
Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ nie rozważył w wystarczającym stopniu całokształtu materiału dowodowego i niejako w sposób automatyczny orzekł o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń pomijając charakter przestępstwa zarzuconego skarżącemu, które nie pozostaje w związku z użyciem przemocy. Nieuprawnione w związku z tym jest uznanie, że w przedmiotowej sprawie samo oskarżenie o popełnienie przestępstwa powoduje, iż stwarza on zagrożenie użycia broni sprzecznie z porządkiem prawnym, wobec czego stanowisko tak Sądu pierwszej instancji, jak i orzekających w sprawie organów Policji uznać należy za nieuprawnione. Orzekający w niniejszej sprawie skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela stanowisko tego Sądu wyrażone w wyroku z dnia 24 marca 2011 r., sygn. II OSK 559/10, iż bezpieczeństwo lub porządek publiczny (wymagające bezwzględnego cofnięcia pozwolenia na broń) doznają zagrożenia już przez sam fakt wszczęcia postępowania karnego.
Nie każde zarzucane osobie w postępowaniu karnym naruszenie wartości wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wywołuje realne niebezpieczeństwo dla dóbr określonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Stąd też od organów wymaga się przekonującego wykazania w postępowaniu dowodowym, że cechy osobiste podejrzanego na tle konkretnego przypadku w taki sposób łączą się z możliwościami, jakie daje władztwo nad bronią, że dalsze dysponowanie bronią przez stronę w prosty sposób może powiększyć rozmiar strat w dobrach chronionych przez powyższe regulacje. Kierując się konstytucyjnymi zasadami domniemania niewinności oraz proporcjonalności należy uznać, iż w stosunku do osób wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, cofnięcie pozwolenia na broń możliwe jest jedynie w przypadku, gdy prowadzące postępowanie organy wykażą, że w stosunku do osób tych istnieje uzasadniona obawa, iż mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Surowsze przepisy ustawodawstwa krajowego /art. 3 Dyrektywy/ w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w części dotyczącej osób, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, nakazują dokonania wykładni tego przepisu przy uwzględnieniu zasad konstytucyjnych. Podstawowe znaczenie w tym zakresie ma art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi stanowić podstawową wskazówkę interpretacyjną powołanego wyżej przepisu ustawy o broni i amunicji.
Rację ma ponadto wnoszący skargę kasacyjną, iż stanowisko Sądu I instancji nie znajduje oparcia w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, z tej przyczyny, iż jak wynika z uzasadnienia tej uchwały "Z uwagi na to, że we wniosku Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał jako przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń, prawomocne skazanie orzeczeniem sądu za przestępstwo, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, podjęta uchwała dotyczy wyjaśnienia przepisów z uwzględnieniem tej przesłanki, mimo że rozważania w uzasadnieniu wniosku dotyczą także odrębnej przesłanki, którą stanowi okoliczność, iż wobec osoby, której wydano pozwolenie na broń toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. Zakres rozpoznawanej sprawy wyznacza bowiem wniosek a nie jego uzasadnienie".
Na marginesie godzi się zauważyć, choć jest to okoliczność pozostająca bez wpływu na wynik sprawy, w związku z tym, że sąd administracyjny bada legalność decyzji w dacie jej wydania, iż z dniem 10 marca 2011 r. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji został zmieniony przez art. 1 pkt 10 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz.U. z 2011 r. Nr 38, poz. 195), a ustawodawca w nowym brzmieniu zrezygnował z przesłanki pozostawania w toku postępowania karnego o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu.
W tym stanie rzeczy, podzielając w całej rozciągłości argumentację przedstawioną w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz o uchyleniu decyzji organów obu instancji na podstawie art. 188 ppsa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.