Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 1 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2461/10

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 333/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P.S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej zezwolenia na zajęcie nieruchomości.

Wyrok ten został wydany w następującym, wskazanym przez Sąd I instancji, stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] lutego 1981 r., nr [...], Prezydent Miasta Katowice na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10 z 1974 r., poz.

64) po rozpatrzeniu wniosku [...] Zakładów [...] w Z. oraz zgodnie z planem realizacyjnym na budowę gazociągu w/c relacji S.-T., zatwierdzonym decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1980 r., zezwolił na ułożenie gazociągu wysokoprężnego na nieruchomości nr [...], położonej w K. (na długości 98 m), stanowiącej własność P.S. W uzasadnieniu podano, że konieczność przejścia gazociągiem przez nieruchomość P.S. zaistniała zgodnie z powołanym na wstępie planem realizacyjnym.

Po rozpatrzeniu wniosku P.S. z dnia 3 stycznia 2001 r. o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją, rozstrzygnięciem z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...], Prezydent Miasta Katowice wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 149 § 3 i art. 150 § 1 k.p.a., orzekł o odmowie wznowienia postępowania.

Zdaniem organu I instancji o budowie przedmiotowego gazociągu P.S. dowiedział się z pisma [...] Zakładu [...] z dnia 27 października 1980 r. Był on też adresatem kwestionowanej decyzji z dnia [...] lutego 1981 r. i w dniu [...] czerwca 1982 r. otrzymał odszkodowanie w kwocie 13 668 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P.S. wskazując m.in., że decyzję z dnia [...] lutego 1981 r. otrzymał, ale nie pamięta kiedy. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie szeregu przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. podjętą na skutek rozpoznania ww. odwołania Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2006 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podziela pogląd Prezydenta Miasta Katowice, iż podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z uchybieniem miesięcznego terminu od dowiedzenia się o decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że w odrębnym postępowaniu decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], orzeczono o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1981 r. Zdaniem organu II instancji, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest zaś fakt stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] listopada 1980 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowy gazociągu, jak i kwestia odszkodowania za zajęcie nieruchomości. Jako nieistotne uznano też błędne oznaczenie działki jako nr [...], podczas gdy faktycznie gazociąg zrealizowano na działce nr [...]. Dlatego odwołania nie uwzględniono.

Od powyższej decyzji skargę do sądu administracyjnego wywiódł P.S. W treści wniesionego pisma skarżący zanegował pogląd organu odwoławczego, że w sprawie nie ma nowych okoliczności, bowiem decyzja z dnia [...] listopada 1980 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowy gazociągu stanowiła integralną część decyzji z dnia [...] lutego 1981 r., zaś decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] listopada 1980 r. Skarżący podniósł także, że budowa gazociągu była sprzeczna z ówcześnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego miasta K. i podtrzymał zarzuty, że decyzja z dnia [...] lutego 1981 r. dotyczyła działki nr [...]. Zdaniem skarżącego, gdyby chodziło jedynie o błędne oznaczanie działek, to dawno sprostowano by omyłkę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] lutego 1981 r. nie narusza prawa, a tylko w takim zakresie podlegała kontroli sądowej.

W uzasadnieniu wskazano, że z mocy art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (pozbawienie strony udziału w postępowaniu) następuje tylko na żądanie strony. Nadto Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 148 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji, który wydał decyzję w sprawie w I instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie zaś od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Oznacza to, iż strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie w sprawie wznowienia postępowania w terminie miesięcznym. Zaś skutkiem złożenia przez stronę podania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 k.p.a. jest wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.

Sąd wskazał także, że w niniejszej sprawie podanie o wznowienie postępowania pochodziło od skarżącego jako adresata kwestionowanej decyzji z dnia [...] lutego 1981 r., który zarzucił pozbawienie go udziału w postępowaniu dotyczącym budowy gazociągu zrealizowanego na jego działce. Zatem wniosek z daty 19 stycznia 2001 r. oparty był na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Rozpoznając podanie organ I instancji, który wydał kwestionowaną decyzję z dnia [...] lutego 1981 r. zobligowany był w pierwszym rzędzie do zbadania, czy podanie to złożono w ustawowym terminie wskazanym w art. 148 § 2 k.p.a., a więc, czy skarżący złożył wniosek w ciągu miesiąca od dowiedzenia się o tejże decyzji. Nie jest kwestionowany fakt, że decyzja ta została skarżącemu doręczona bezpośrednio po jej wydaniu, aczkolwiek z braku dowodu doręczenia nie sposób ustalić konkretnej daty. Niewątpliwie jednak, w ocenie Sądu, skarżący wiedział o decyzji, bowiem dysponował jej oryginałem, który został mu doręczony, co potwierdza jego pismo z daty 7 października 2007 r., skierowane do organu odwoławczego na jego wezwanie.

Nadto Sąd I instancji zauważył, że na fakt doręczenia skarżącemu tejże decyzji powołał się Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 429/05, mocą którego oddalono skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt I SA 1363/03.

W związku z powyższym Sąd stanął na stanowisku, że organy administracji prawidłowo ustaliły, że podanie z dnia 19 stycznia 2001 r. złożono z uchybieniem miesięcznego terminu od dowiedzenia się o decyzji, co miało miejsce jeszcze w latach 80-tych ubiegłego wieku. Dlatego, zdaniem Sądu, rozpatrując przedmiotowe podanie organ I instancji zasadnie orzekł o odmowie wznowienia postępowania. Jednakże, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie problem sprowadza się do oceny skutków prawnych stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] listopada 1980 r., nr [...], w części dotyczącej działki nr [...], którą to decyzją zatwierdzono plan realizacyjny gazociągu relacji S.-T. Zasadnie podniósł bowiem skarżący, że decyzja ta stanowiła integralną część decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] lutego 1981 r., co wynika wprost z jej treści. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Wojewody Katowickiego w części dotyczącej działki nr [...], której skarżący jest właścicielem, nastąpiło na mocy ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...].

Na tego rodzaju nową przesłankę wznowieniową skarżący powołał się w piśmie z dnia 20 stycznia 2010 r. skierowanym do Wojewody Śląskiego. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższy stan rzeczy podpada pod przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. (decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione). Jednakże rozpatrując odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. orzekającej o odmowie wznowienia postępowania, organ odwoławczy uznał ten fakt za nieistotny, aczkolwiek bliżej tego stanowiska nie uzasadnił.

Zdaniem Sądu I instancji uchybienie w tym zakresie wymogom uzasadnienia decyzji z art. 107 § 3 k.p.a. nie mogło jednak mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Niniejsze postępowanie wznowieniowe zostało zainicjowane wnioskiem strony, opartym na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jedynie w tym zakresie sprawa została rozstrzygnięta decyzją organu I instancji.

W ocenie Sądu na etapie postępowania odwoławczego organ II instancji nie był zatem uprawniony do badania innych podstaw wznowieniowych, skoro ustawodawca przewidział odrębne badanie dochowania przez stronę terminu dla każdej z przesłanek. Należy bowiem zauważyć, że przepis art. 148 § 1 k.p.a., obok terminu reguluje także tryb wnoszenia podania o wznowienie. W każdym wypadku podanie o wznowienie wnosi się do organu, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji. Pismo skarżącego z daty 20 stycznia 2010 r. stanowiło nowe podanie o wznowienie postępowania, oparte na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Organ odwoławczy nie był zatem władny do rozpoznania kolejnego wniosku i zgodnie z właściwością, winien go przekazać organowi I instancji w trybie art. 65 k.p.a. Zaniedbanie przekazania podania organowi właściwemu nie ma jednak żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2006 r., orzekającej o odmowie wznowienia postępowania wskutek podania skarżącego z dnia 19 stycznia 2001 r., opartego na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ odwoławczy władny był orzec jedynie w takim zakresie, w jakim sprawa była rozstrzygnięta decyzją organu I instancji.

Nadto, w ocenie Sądu, nawet przy odmiennym rozumowaniu brak byłoby podstaw do wydania decyzji kasatoryjnej z art. 138 § 2 k.p.a. celem zbadania przez organ I instancji przesłanki wznowieniowej, która zaistniała w toku postępowania odwoławczego. Bowiem dla skutecznego złożenia podania wymagane jest i w tym wypadku dochowanie terminu jednego miesiąca, liczonego od dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia (art. 148 § 1 k.p.a.). Tymczasem o wydaniu decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2009 r. skarżący wiedział co najmniej od 24 listopada 2009 r., kiedy to powołał się na nią w piśmie z tej daty, skierowanym do tut. Sądu w sprawie II SA/Gl 1202/09, co ustalono w postępowaniu sądowym.

Zatem, zdaniem Sądu, i w tym wypadku podanie z daty 20 stycznia 2010 r. złożono z uchybieniem miesięcznego terminu wskazanego w art. 148 § 1 k.p.a. W konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia, aby organ odwoławczy zobligowany był do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania celem rozpoznania kolejnej przesłanki.

Sąd wyjaśnił także, że ograniczenie możliwości wznowienia postępowania na wniosek strony z uwagi na obwarowanie go terminem z art. 148 k.p.a., nie oznacza jednak, że mimo odmowy wznowienia postępowania w trybie art. 149 § 3 k.p.a., właściwy organ nie powinien wdrożyć takiego postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Wymaga to jednak inicjatywy organu poprzez wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania w toku którego niezbędne jest także badanie negatywnych przesłanek uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 146 k.p.a.).

Nadto wskazano, że kwestia zgodności z prawem decyzji z dnia [...] lutego 1981 r. w aspekcie obowiązującego wówczas planu miejscowego, nie podlega badaniu w niniejszym postępowaniu sądowym. Poza ramami sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją, pozostaje też żądanie skarżącego zamiany nieruchomości, o czym mowa w piśmie z dnia 26 lipca 2010 r. Zdaniem Sądu przywołaną wyżej decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2009 r. przesądzono też kwestię, że zatwierdzenie planu realizacyjnego dotyczyło działki nr [...], a jedynie omyłkowo podano nr [...], podczas gdy nigdy tak oznaczonej działki nie było. Skoro skarżący zasadnie podnosi, że na podstawie tej decyzji wydano sporną decyzję z dnia [...] lutego 1981 r., to należy z tego faktu wyprowadzić analogiczny wniosek. Skutki prawne decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego są więc obosieczne, podczas gdy skarżący traktuje ją wybiórczo, przemilczając fakt, że mowa jest w niej o działce nr [...], a nie działce nr [...], którą podano w planie realizacyjnym.

Zdaniem Sądu na wynik sprawy pozostaje bez wpływu także przewlekłość i długotrwałość postępowania, która była efektem zbiegu wielu postępowań nadzwyczajnych uruchomionych przez skarżącego.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł skarżący zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1. 1. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., tj. naruszenie art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., poprzez przyjęcie, że skarżący nie dochował jednomiesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co za tym idzie, że nie było podstaw do wydania decyzji kasatoryjnej przez organ odwoławczy, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż skarżący dochował miesięcznego terminu wskazanego w art. 148 § 1 k.p.a., tym samym były podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej;
2. 2. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenie art. 65 k.p.a. poprzez nieprzekazanie przez organ odwoławczy pisma skarżącego z dnia 1 czerwca 2009 r. organowi I instancji.

Z uwagi na powyższe, zgodnie z art. 176 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2010 r., zgodnie z dyspozycja art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów pełnomocnictwa i zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie wskazał, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu co do niezachowania miesięcznego terminu do wniesienia podania. Podał także, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wysłana do skarżącego 8 maja 2009 r. Skarżący pismem z dnia 1 czerwca 2009 r., a więc z zachowaniem jednomiesięcznego terminu, powiadomił organ odwoławczy o zakończeniu postępowania w sprawie decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny budowy gazociągu z dnia [...] listopada 1980 r., nr [...], wnosząc jednocześnie o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej zezwolenia na zajęcie nieruchomości. Pismo powyższe winno się znajdować w aktach niniejszej sprawy. Nie zostało ono rozpatrzone przez organ odwoławczy ani przekazane organowi I instancji. Wskazano także, że pismo z dnia [...] stycznia 2010 r. stanowiło kolejne pismo w sprawie, z uwagi na to, że skarżący nie otrzymywał odpowiedzi na pismo z dnia 1 czerwca 2009 r.

Następnie pełnomocnik skarżącego wniósł pismo opatrzone datą "14 października 2019 r." i zatytułowane skarga kasacyjna – sprecyzowanie zarzutów skargi od wyroku Sądu I instancji z dnia 11 sierpnia 2010 r.

W piśmie podano, że skarżący kasacyjnie precyzuje zarzuty zawarte we wniesionej skargi kasacyjnej. Zakwestionowanemu wyrokowi zarzucono:

1. 1. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., poprzez przyjęcie, że skarżący nie dochował jednomiesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co za tym idzie, że nie było podstaw do wydania decyzji kasatoryjnej przez organ odwoławczy podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż skarżący dochował jednomiesięcznego terminu wskazanego w art. 148 § 1 k.p.a., tym samym były podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej;
2. 2. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 65 k.p.a., poprzez nieprzekazanie przez organ odwoławczy pisma skarżącego z dnia 1 czerwca 2009 r. organowi I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że stanowisko Sądu I instancji, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw do wydania decyzji kasatoryjnej z art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ skarżący nie zachował terminu jednego miesiąca, liczonego od dowiedzenia się o okoliczności stanowiących podstawę wznowienia (art. 148 § 1 k.p.a.) naruszył przepisy postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem skarżącego Sąd I instancji poczynił błędne ustalenia stanu faktycznego. Skoro bowiem decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wysłana do skarżącego 8 maja 2009 r., a skarżący pismem z dnia 1 czerwca 2009 r. (doręczonym organowi w dniu 2 czerwca 2009 r.), powiadomił organ odwoławczy o zakończeniu postępowania w sprawie decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny budowy gazociągu z dnia [...] listopada 1980 r., nr [...], wnosząc jednocześnie o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej zezwolenia na zajęcie nieruchomości, to zachował termin jednego miesiąca przewidziany w art. art. 148 § 1 k.p.a. Tym samym, zdaniem autora skargi kasacyjnej, nie było przeszkód formalnych do wydania decyzji kasatoryjnej.

Podniesiono także, że w sytuacji gdy pismo z dnia 1 czerwca 2009 r. nie zostało przekazane organowi I instancji, to przyjęcie przez Sąd I instancji takiego działania za prawidłowe stanowi naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 65 k.p.a., z uwagi na to, że organ odwoławczy był obowiązany przekazać to pismo skarżącego organowi I instancji.

Na koniec wskazano, że sprecyzowanie skargi kasacyjnej nastąpiło w terminie otwartym do jej wniesienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W tej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowego nie wystąpiły. Tym samym należało rozpoznać sprawę w ramach zgłoszonych zarzutów kasacji.

Natomiast zarzuty kasacji przedstawione w dwóch pismach procesowych złożonych w otwartym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie.

Przede wszystkim wskazać na wstępie należy, iż przedmiotem oceny organów administracji jak i Sądu I instancji było rozstrzygnięcie podjęte na wniosek P.S. z dnia 3 stycznia 2001 r., w którym skarżący domagał się wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] lutego 1981 r., nr [...], zezwalającej inwestorowi na ułożenie gazociągu wysokoprężnego na nieruchomości nr [...] (tak wskazano w decyzji) stanowiącej własność P.S. z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Organ I instancji, a za nią organ odwoławczy uznały, że skoro wnioskodawca był adresatem powołanej decyzji i dysponował jej oryginałem, to w istocie wiedział o tym rozstrzygnięciu od chwili jej doręczenia, a więc odmówił wznowienia postępowania w tej sprawie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Norma ta stanowi, że odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Natomiast wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a.

To wskazany wyżej przepis art. 148 § 1 i 2 k.p.a. określa tryb i termin wniesienia podania w sprawie wznowienia postępowania. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

W rozpoznawanej sprawie podstawę żądania wznowienia postępowania stanowiła przyczyna określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a więc termin do złożenia podania o wznowienie w tej sprawie zaczął biec od dnia, w którym skarżący dowiedział się o decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] lutego 1981 r. nr [...].

Ta okoliczność zatem wymagała ustalenia i została, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalona w sposób prawidłowy, bowiem - jak wynika z akt sprawy - skarżący o wskazanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta Katowice dowiedział się, jak trafnie przyjął to Sąd I instancji, w latach 80-tych ubiegłego wieku. Niesporne jest, że skarżący wiedział o przedmiotowej decyzji bowiem została mu ona doręczona bezpośrednio po jej wydaniu, a sam skarżący potwierdził fakt dysponowania oryginałem tej decyzji (patrz pismo z dnia 7 października 2007 r.), lecz z powodu braku w aktach zwrotnego poświadczenia jej odbioru, nie można ustalić konkretnej daty jej doręczenia. Ta więc okoliczność doręczenia skarżącemu decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] lutego 1981 r. w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku w żaden sposób nie kwestionowana w skardze kasacyjnej, pozwalała organom orzekającym, wskutek wskazanej podstawy wznowienia postępowania, na wydanie decyzji w trybie art. 149 § 3 k.p.a. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] lutego 1981 r. z uwagi na uchybienie terminu z art. 148 § 2 k.p.a. Takie decyzje poddane zostały, wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej, prawidłowej kontroli legalności ich wydania przez Sąd I instancji i zasadnie uznano, że zaskarżone decyzje w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy odpowiadają prawu. Tym samym trafnie Sąd I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do zastosowania przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych, albo błędnej wykładni tych przepisów. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje ono wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści.

Jak trafnie twierdzi się w doktrynie, w tej kategorii podstawy uchylenia decyzji i postanowienia mieści się brak należytej staranności wykazanej przez organ administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzygnięciu o niej bez pełnej znajomości stanu faktycznego oraz materiału dowodowego występującego w sprawie (por. Tadeusz Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2000, str. 305-306). Stąd też regułą jest, że uchylenie decyzji lub postanowienia w oparciu o powołany przepis następuje wtedy, gdy naruszono kilka przepisów procesowych, a uchybienie im mogło w sposób istotny oddziaływać na treść decyzji lub postanowienia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., bowiem zaskarżone decyzje odpowiadają prawu, zaś wskazywane w kasacji naruszenie art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 65 k.p.a. nie można uznać za takie, które faktycznie wystąpiło w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.

Wskazując na powyższe naruszenie przepisów procedury administracyjnej skarżący kasacyjnie odniósł je nie do przesłanki stanowiącej podstawę do wydania zaskarżonej decyzji w trybie art. 149 § 3 k.p.a. wynikającej przecież z badania zachowania miesięcznego terminu od dnia dowiedzenia się o decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] lutego 1981 r. (art. 148 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), lecz do innej przyczyny wznowieniowej ujawionej w toku przedmiotowego postępowania. Prowadzone w tej sprawie postępowanie determinował przecież wniosek skarżącego sporządzony w dniu 3 stycznia 2001 r., a oparty na przesłance wznowieniowej wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Natomiast zarzuty wobec zaskarżonych decyzji oraz wyroku Sądu I instancji zawarte w kasacji dotyczą innej przesłanki wznowieniowej wynikającej z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., która pojawiła się ponad 8 lat po złożeniu wniosku strony z dnia 3 stycznia 2001 r. wraz ze stwierdzeniem nieważności decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] listopada 1980r., nr [...], zatwierdzającej plan realizacyjny gazociągu S.-T. w części dotyczącej działki nr [...], co nastąpiło ostateczną decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...].

Trafnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku ocenił skutki prawne wyeliminowania z obrotu prawnego, w opisanym wyżej zakresie, decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] listopada 1980 r. i prawidłowo przyjął, że na etapie postępowania odwoławczego organ II instancji nie był uprawniony do badania innych podstaw wznowienia, skoro ustawodawca przewidział odrębne badanie dochowania przez stronę terminu. Tym samym wydanie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2009 r. generowało istnienie innej podstawy wznowieniowej nakazującej badanie trybu i terminu wniesienia podania w sprawie wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 148 § 1 k.p.a. (inny niż w rozpoznawanej sprawie), a to nie pozwala przyjąć, że na etapie postępowania odwoławczego, w rozpoznawanej sprawy, organ powinien uwzględnić tę okoliczność i uchylić zaskarżoną decyzję zwłaszcza, że przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia była wyłącznie przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. odnosząca się do decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] lutego 1981 r. Dlatego też organ odwoławczy, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie mógł zastosować w tej sprawie konstrukcji przepisu art. 138 § 2 k.p.a. i uchylić zaskarżonej decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż wówczas orzekałby poza zakresem postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji wyznaczonego wnioskiem strony z dnia 3 stycznia 2001 r. Tym samym czyniony zarzut naruszenia art. 148 § 1 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje nieusprawiedliwiony w okolicznościach tej sprawie.

Bez wpływu na powyższą ocenę miała niewątpliwie nadmierna przewlekłość i długotrwałość przedmiotowego postępowania.

Również nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 65 k.p.a. generalnie dotyczącego braku właściwości. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie tego przepisu podkreślając, że organ odwoławczy winien był przekazać według właściwości pismo skarżącego z dnia 1 czerwca 2009 r. (wpłynęło do organu odwoławczego 2 czerwca 2009 r.), w którym tenże powiadomił organ II Instancji o zakończeniu postępowania w sprawie stwierdzenia w części nieważności decyzji Wojewody Katowickiego z dnia [...] listopada 1980 r. Pomijając kwestię charakteru pisma skarżącego z dnia 1 czerwca 2009 r., jego analiza bez uzyskania ewentualnie dodatkowych wyjaśnień nie pozwala uznać, że stanowiło ono podstawę do działania organu odwoławczego w trybie art. 65 k.p.a., to przede wszystkim Sąd I instancji uznał w istocie, że w tej sprawie doszło do naruszenia art. 65 k.p.a. w odniesieniu do kolejnego wniosku skarżącego o wznowienie postępowania z dnia [...] stycznia 2010r., ale nie miało ono żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcie w tej sprawie.

Z tym stanowiskiem należy się w pełni zgodzić, bowiem nawet nieprzekazanie kolejnego wniosku strony o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] lutego 1981 r. opartego na innej podstawie, nie mogło wpłynąć na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Dotychczasowe rozważania prowadzą do wniosku, iż skarga kasacyjna jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.