Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 6 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2478/10

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 376/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. C. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Opisując stan faktyczny niniejszej sprawy Sąd I instancji wskazał, iż zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiat Nowosądecki z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...], którą nakazano skarżącemu jako właścicielowi wykonać rozbiórkę części budynku letniskowego (poddasze i parter do poziomu fundamentów oraz podpiwniczenia), zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Frycowa, gmina Nawojowa.

W uzasadnieniu wskazał, iż organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie rozbiórki budynku letniskowego zlokalizowanego na przedmiotowej działce, w dniu 3 września 2008 r. przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości. Ze sporządzonego protokołu oględzin wynika, że przedmiotem postępowania jest budynek letniskowy, trwale połączony z gruntem, posadowiony na fundamentach betonowych, murowany, z dachem dwuspadowym, więźbą drewnianą, pokryty dachówką ceramiczną. Jest to budynek parterowy z użytkowym poddaszem, częściowo podpiwniczony, posiadający stropy monolityczne żelbetowe, wyposażony w instalację elektryczną i wodnokanalizacyjną. Według oświadczenia skarżącego pierwotnie przedmiotowy obiekt jako gospodarczy został zrealizowany w 1984 r. Był to budynek o ścianach i dachu konstrukcji drewnianej, posadowiony na fundamentach betonowych. Jak podał skarżący podczas oględzin w dniu 3 września 2008r. - w 1991 r. miał miejsce pożar, w wyniku którego spaliła się część drewniana obiektu (ściany i dach), pozostały fundamenty.

Oświadczył też, że w tym samym roku odbudował obiekt na istniejących fundamentach, wymiary w rzucie poziomym nie uległy zmianie. W miejscu drewnianych ścian wykonał ściany murowane i drewnianą więźbę dachową, zaś gabaryty zewnętrzne i wysokość obiektu według skarżącego nie uległy zmianie. Na odbudowę obiektu nie posiadał pozwolenia na budowę. Pismem z dnia 23 września 2008 r., Nr [...], Wójt Gminy Nawojowa poinformował, że obowiązujący w 1991 r. plan ogólny zagospodarowania przestrzennego Gminy Nawojowa, zatwierdzony uchwałą Gminnej Rady Narodowej w Nawojowej Nr 78/XV/86 z dnia 30 grudnia 1986 r., nie przewidywał możliwości lokalizacji zabudowy letniskowej na terenie przedmiotowej działki. Aktualny miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy Nawojowa – wieś Frycowa, uchwalony uchwałą Nr XVI/79/03 Rady Gminy Nawojowa z dnia 30 października 2003 r. również nie przewiduje możliwości lokalizacji zabudowy letniskowej na terenie przedmiotowej działki. Ponadto z pisma tego wynika, iż nie wydawano w żadnym czasie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla realizacji przedmiotowego budynku letniskowego.

W tym stanie sprawy, organ I instancji wydał wskazaną wyżej decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r., a organ odwoławczy, w wyniku odwołania skarżącego, utrzymał tą decyzję w mocy. Po zweryfikowaniu kręgu stron postępowania ustalonego przez organ I instancji uznał go za prawidłowy i stwierdził, iż pozostaje tożsamy w postępowaniu odwoławczym. Wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest samowolna budowa budynku letniskowego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Frycowa, gmina Nawojowa. Z akt zgromadzonych przez organ I instancji wynika, że właścicielem przedmiotowego obiektu oraz inwestorem jest skarżący. Organ odwoławczy zauważył, iż skarżący dokonał odbudowy obiektu w 1991 r., tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), a zatem w myśl przepisów przejściowych, w tym art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), organ I instancji prawidłowo zastosował tryb art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z tym przepisem nakaz rozbiórki może być orzeczony w przypadku, gdy obiekt został wybudowany bez wymaganej prawem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo nie jest przeznaczony pod tego typu zabudowę.

Organ odwoławczy wskazał, iż roboty budowlane wykonane przez skarżącego należy zakwalifikować jako budowę w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., a tym samym dla ich wykonania wymagane było uzyskanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W niniejszej sprawie fakt, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę nie budzi wątpliwości. W ocenie organu odwoławczego, została w niej spełniona również druga przesłanka. Ze zgromadzonych akt wynika bowiem, iż budynek letniskowy narusza zarówno plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w chwili wykonywania budowy, jak również plan obowiązujący w chwili orzekania.

Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, iż decyzja jest niezasadna, a jej wykonanie na obecnym etapie postępowania jest przedwczesne, wskazał, że postanowieniem z dnia 21 maja 2009 r. odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego, a postanowieniem z dnia 26 czerwca 2009 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał przedmiotowe postanowienie w mocy. Po rozpoznaniu skargi skarżącego na to postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1373/09, oddalił jego skargę. W przedmiocie odroczenia wykonania zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wskazał natomiast, iż odniósł się do tej kwestii merytorycznie w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2010 r., wydanym na podstawie art. 66 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie kpa, w którym uznał się za niewłaściwy i zawiadomił skarżącego o konieczności złożenia odrębnego wniosku w tym przedmiocie do wskazanego organu właściwego.

W skardze na decyzję organu odwoławczego, skarżący zarzucił naruszenie: art. 143 i 10 § 1 kpa poprzez ich niezastosowanie i rozpoznanie odwołania pomimo nieprawomocności postanowienia organu odwoławczego z dnia 18 stycznia 2010 r. i przez to naruszenie prawa strony do udziału w postępowaniu administracyjnym; art. 7 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak poczynienia aktualnych na datę orzekania ustaleń faktycznych co do przeznaczenia działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy Nawojowa, pomimo że już z twierdzeń odwołania oraz ustaleń organu l instancji wynikało, że przeznaczenie terenu ulegnie zmianie; art. 7 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak wyjaśnienia, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w dacie odbudowy i w dacie orzekania przewidywał możliwość lokalizacji budynków gospodarczych, czy też innych niż letniskowe, szczególnie w sytuacji, gdy odbudowa przedmiotowego obiektu nastąpiła przed upływem terminu ważności pozwolenia na budowę budynku gospodarczego z dnia [...] września 1984 r., Nr [...], wydanego przez Naczelnika Gminy Nawojowa na czas określony 15 lat oraz w tych samych granicach i parametrach, którymi charakteryzował się budynek spalony; art. 7 w zw. z art. 107 § 3 i art. 11 kpa poprzez brak odniesienia się do wszystkich podnoszonych w odwołaniu zarzutów i ograniczenie się do lakonicznego stwierdzenia, że "stanowi ono odpowiedź na podnoszone kwestie"; art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji przy braku przesłanek do orzeczenia nakazu rozbiórki.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 lipca 2010 r. skarżący podniósł, że organ niejednoznacznie ustalił datę budowy domku letniskowego, a także źle ustalił krąg stron postępowania albowiem nieruchomość, na której znajduje się dom letniskowy stanowi współwłasność skarżącego i jego żony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, a uzasadniając podjęte rozstrzygniecie, wskazał, iż zarzuty dotyczące naruszenia art. 143 i art. 10 § 1 kpa są nieuzasadnione. Przesłanki dotyczące oceny zgodności z prawem postanowienia z dnia 18 stycznia 2010 r. nie pozostają bowiem w związku z okolicznościami istotnymi dla merytorycznego rozpoznania sprawy w przedmiocie nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, a co za tym idzie nie mają również znaczenia przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej, jak również poprzedzającej ją decyzji. Kwestia legalności tego postanowienia nie ma bowiem charakteru prejudycjalnego dla wydania decyzji, przedmiotem której jest nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, a wyczekiwanie przez organ z wydaniem decyzji tak jak chce tego skarżący, prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego przedłużenia toczącego się postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu I instancji, brak jest również podstaw, aby podzielić pozostałe podniesione w skardze zarzuty. Organy obu instancji, dokonując prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, prawidłowo zastosowały bowiem prawo, tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Sąd stwierdził, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie może budzić wątpliwości, że skarżący wybudował obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego (m.in. fotografii), również bezsprzecznie wynika, że obiekt ten nie jest budynkiem gospodarczym, lecz domkiem letniskowym. To, że został posadowiony na fundamentach poprzednio istniejącego budynku gospodarczego, faktu tego nie zmienia. O charakterze obiektu budowlanego (w zakresie, czy jest to budynek gospodarczy, dom mieszkalny, czy domek letniskowy) nie decydują bowiem wyłącznie fundamenty, lecz pozostałe elementy architektoniczne i techniczne oraz w pewnym stopniu przeznaczenie budynku i sposób jego użytkowania.

Dlatego też nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy kwestia, podnoszona przez skarżącego, że organ nie poczynił ustaleń, czy przepisy o planowaniu przestrzennym dopuszczają w miejscu posadowienia przedmiotowego budynku zabudowę inną niż budynkami letniskowymi. W myśl art. 12 kpa, formułującego zasadę szybkości i prostoty postępowania, rzeczą organu przy rozstrzyganiu każdej sprawy administracyjnej jest zbadanie istoty sprawy i poczynienie wyłącznie w tym zakresie ustaleń stanu faktycznego. Również rozważania prawne powinny ograniczać się do meritum sprawy. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości ustalenie, iż przedmiotowy obiekt stanowi domek letniskowy nie było rzeczą organu czynienie ustaleń, czy w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym inna zabudowa jest dopuszczalna.

Sąd dodał jednocześnie, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż tak poprzedni, jak i obowiązujący w chwili wydawania decyzji miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego takiej zabudowy na działce skarżącego nie dopuszczał, a do chwili obecnej zmiana planu nie nastąpiła (m.in. oświadczenie pełnomocnika skarżącego – k. 57).

Za niezasadny, Sąd I instancji uznał również zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa. Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych dopiero na rozprawie wskazał, że wbrew stanowisku skarżącego, organ I instancji jednoznacznie ustalił datę budowy domku letniskowego, przyjmując w oparciu o oświadczenie skarżącego, że był to rok 1991. To, że w aktach administracyjnych jako data budowy pojawia się również rok 1993, nie oznacza, że organ poczynił niejednoznaczne ustalenia, lecz jedynie, że materiał dowodowy na podstawie którego ustalenia te były poczynione nie był spójny. Podkreślił jednak, że z punktu widzenia obowiązujących wówczas aktów prawnych, tj. prawa budowlanego i planu miejscowego, okoliczność, czy przedmiotowy budynek został wzniesiony w 1991 r., czy w 1993 r. jest absolutnie bez znaczenia.

Odnosząc się do kwestii błędnego ustalenia kręgu stron postępowania, Sąd stwierdził natomiast, iż krąg stron postępowania został ustalony przez organ na podstawie aktualnego wypisu z rejestru gruntów, z którego wynika, że właścicielem działki nr [...] we Frycowej jest wyłącznie skarżący. Zaznaczył, że nieruchomość ta została nabyta przez skarżącego w drodze zasiedzenia, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 6 listopada 1991 r. Z orzeczenia sądu nie wynika, aby nabycie tej nieruchomości nastąpiło na prawach małżeńskiej wspólności majątkowej. Biorąc zaś pod uwagę, że nabycie własności w drodze zasiedzenia - w zależności od charakteru posiadania, który jest badany przez sąd powszechny w tego rodzaju postępowaniu - może nastąpić tak do majątku wspólnego, jak i do majątku odrębnego, brak orzeczenia o nabyciu nieruchomości na prawach małżeńskiej wspólności majątkowej wskazuje, że nieruchomość ta stanowi własność wyłącznie skarżącego. Tym samym brak jest podstaw, aby przyjąć, że organ źle ustalił krąg stron postępowania, pomijając w nim żonę skarżącego.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną złożył skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. – art. 28 kpa w zw. z art. 32 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w brzmieniu obowiązującym na dzień 11 lutego 1989 r. oraz w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwanej dalej w skrócie pusa, poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że małżonka skarżącego nie jest współwłaścicielką budynku, którego dotyczy nakaz rozbiórki, a zatem nie jest również stroną postępowania administracyjnego,
2. – art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 kpa poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja organu administracji była prawnie niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, co przejawia się w nakazaniu wyłącznie skarżącemu rozbiórki budynku, który to budynek jest przedmiotem wspólności majątkowej małżeńskiej,
3. – art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 1 § 1 i 2 pusa oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi na decyzję dotkniętą rażącym naruszeniem prawa przejawiającym się w błędnym ustaleniu kręgu stron postępowania, co doprowadziło do naruszeniu szeregu zasad postępowania administracyjnego, a to art. 6, 7, 8 kpa i braku udziału w nim wszystkich uprawnionych osób,
4. – art. 1 § 1 i 2 pusa w zw. z art. 7 i 107 § 3 kpa poprzez brak wyjaśnienia, czy obiekt budowlany, którego dotyczyła zaskarżona decyzja znajduje się w terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo nie jest przeznaczony pod zabudowę danego typu i uznanie, iż ograniczenie zbadania tego zagadnienia jedynie w odniesieniu do budynków letniskowych wobec spornego przeznaczenia budynku jest prawidłowe,
5. – art. 1 § 1 i 2 pusa w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. i art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez uznanie, iż utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przy braku przesłanek do orzeczenia nakazu rozbiórki było prawidłowe,
6. – art. 7 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 1 § 1 i 2 pusa poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że w toku postępowania administracyjnego organy przepisów tych nie naruszyły, a wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione, w sytuacji gdy organy nie ustaliły w sposób niesporny przeznaczenia budynku, którego dotyczy decyzja o rozbiórce,
7. – art. 151 ppsa poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi pomimo, że skarga podlegała uwzględnieniu.

W oparciu o przytoczoną podstawę kasacyjną skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, iż twierdzenie Sądu, że jest on jedynym właścicielem działki nr [...] nie znajduje oparcia w przepisach prawa cywilnego i rodzinnego. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 28 lutego 1978 r., sygn. akt III CZP 7/78, wskazał, iż zgodnie z art. 32 § 1 kro, dorobkiem małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Z punktu widzenia tego przepisu nie ma znaczenia fakt, że tylko jeden z małżonków w konkretnej sytuacji nabył prawo własności przez zasiedzenie, jakkolwiek może stosownie do okoliczności nastąpić nabycie własności nieruchomości w ten sposób przez oboje małżonków łącznie jako posiadaczy samoistnych, z tym, że w jednym i w drugim przypadku wchodzi w grę ten sam skutek w postaci objęcia nabytego przedmiotu majątkowego małżeńską wspólnością ustawową jako dorobku.

Mając na uwadze powyższe, skarżący stwierdził, iż M. C. – jego żona powinna zostać uznana za stronę postępowania na podstawie art. 28 kpa w zw. z art. 32 § 1 kro. Nie ulega bowiem wątpliwości, że współwłaściciel budynku, w stosunku do którego toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie nakazania jego rozbiórki ma interes prawny w uzyskaniu korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia i powinien być czynnym uczestnikiem tego postępowania. W rozpoznawanej sprawie zarzut braku zapewnienia udziału w postępowaniu jego małżonce jest tym bardziej istotny, iż organy obu instancji miały możliwość wyjaśnienia jej statusu prawnego w stosunku do przedmiotu postępowania. Postanowienie stwierdzające zasiedzenie zostało bowiem złożone do akt sprawy jeszcze na etapie postępowania przed organami administracji, przed którymi wyjaśnienia złożyła także jego żona, podając w jakim pozostaje z nim stosunku.

Niezależnie od powyższego organy administracji pominęły ponadto istnienie podstawy faktycznej do poszerzenia kręgu stron postępowania administracyjnego albowiem jego małżonka na równi z nim samym była inwestorem w procesie odbudowy budynku, zatem i z tej przyczyny powinna zostać uznana za stronę postępowania.

Reasumując, skarżący stwierdził, iż pominięcie jego małżonki w postępowaniu administracyjnym doprowadziło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) oraz trwale, prawnie niewykonalnej (art. 156 § 1 pkt 5 kpa). Sąd I instancji akceptując przedmiotowe uchybienie dopuścił się naruszenia art. 1 § 1 i 2 pusa, ponieważ nie zbadał w pełni zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem.

Przechodząc do oceny wniosków Sądu odnośnie spełnienia przesłanek do wydania decyzji nakazującej wykonanie rozbiórki, skarżący podtrzymał twierdzenie, iż organ odwoławczy nie zbadał wyczerpująco, czy wzniesienie spornego budynku jest sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego poza zakresem zakazu lokalizacji budynków letniskowych. Zauważył, iż w aktach znajduje się decyzja Naczelnika Gminy Nawojowa o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego z dnia 17 września 1984 r., wydana na czas określony 15 lat, a on wielokrotnie wskazywał, nie kwestionując samego faktu wykonania odbudowy, iż nastąpiła ona według tych samych parametrów, którymi charakteryzował się poprzedni budynek – budynek gospodarczy. Mając to na uwadze, skarżący zarzucił, iż organy administracji nie wskazały na normatywną podstawę ustaleń charakteru i przeznaczenia omawianego budynku jako budynku letniskowego.

Podstawy takiej nie wskazał także Sąd, ograniczając się do stwierdzenia, iż świadczą o tym elementy architektoniczne i techniczne jednak bez bliższego sprecyzowania ich indywidualnych cech dotyczących spornego budynku. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, iż niedopuszczalność lokalizacji na przedmiotowej działce budynków, badana tylko w odniesieniu do budynków letniskowych, jest w tych warunkach ustaleniem wyczerpującym i wystarczającym dla zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Wskazał, iż nie jest dopuszczalne, aby w imię zasady szybkości postępowania administracyjnego ustalenia co do treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mogły być fragmentaryczne i dotyczyć jedynie zakazu budowy budynków letniskowych, pomimo, że dokładne przeznaczenie budynku nie było wyczerpująco ustalone i jest sporne.

W piśmie procesowym z dnia 13 lutego 2012 r., pełnomocnik skarżącego, podtrzymując skargę kasacyjną, poinformował, iż uchwałą Rady Gminy Nawojowa z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie uchwalenia zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Nawojowa - wieś Frycowa, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym województwa małopolskiego z dnia 1 grudnia 2010 r. Nr 626, dokonano zmiany przeznaczenia terenu, na którym posadowiony jest budynek objęty nakazem rozbiórki. Według treści tej uchwały teren oznaczony symbolem 10 ML, obejmujący m.in. działkę nr [...], stanowiący grunty rolne przeznacza się na tereny zabudowy letniskowej dla realizacji budynków rekreacji indywidualnej. Utrzymuje się istniejące budynki, dopuszcza się remonty, rozbudowę, nadbudowę i przebudowę lub rozbiórkę. Dopuszcza się także realizację budynków gospodarczych.

W świetle powyższego, pełnomocnik wskazał, iż obecnie budynek niezależnie od jego charakteru znajduje się w terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę letniskową i gospodarczą. Odpadła zatem druga z koniecznych przesłanek nakazu rozbiórki, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 ppsa, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.

W świetle art. 174 ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawa, na której oparta została skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie jest usprawiedliwiona. Zauważyć należy, iż zarzuty podniesione w ramach tej podstawy sprowadzają się w istocie do trzech zasadniczych kwestii, a mianowicie – błędnego ustalenia kręgu stron postępowania i pominięciu żony skarżącego w tym postępowaniu, braku ustalenia w sposób niesporny przeznaczenia wybudowanego budynku oraz przeznaczenia terenu, na którym został wybudowany w zakresie szerszym niż tylko w odniesieniu do budynków letniskowych.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii nieprawidłowej oceny Sądu I instancji co do przysługującego żonie skarżącego przymiotu strony i pozbawienia jej możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym, podkreślić należy, iż Sąd słusznie zauważył, iż krąg stron postępowania w niniejszej sprawie ustalony został przez organy nadzoru budowlanego na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów, z których wynika, że właścicielem działki nr [...] we Frycowej jest wyłącznie skarżący. Wskazać należy, iż faktu tego skarżący nie kwestionował w toku postępowania administracyjnego, próba jego podważenia dopiero na etapie postępowania sądowego nie może natomiast odnieść oczekiwanego przez niego skutku.

Niezależnie bowiem od tego, że w oparciu o przedłożone przez skarżącego na tym etapie kopie wyłącznie postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z dnia 6 listopada 1991 r., sygn. akt Ns 1311/91, w sprawie o zasiedzenie oraz odpisu skróconego aktu małżeństwa nie można przesądzić o posiadaniu przez jego żonę przymiotu strony, to ponadto stwierdzić należy, iż Sąd I instancji nie mógłby uwzględnić okoliczności ewentualnego jej pominięcia w postępowaniu w niniejszej sprawie przede wszystkim z tego względu, iż tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Przesłanka wznowieniowa polegająca na nie zapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 kpa) wiąże się bowiem ściśle z art. 147 kpa, stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony.

Takie rozwiązanie ustawowe powoduje, że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu zależy, czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia, ewentualnie podniesie zarzut zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i korzystania z zarzutu wystąpienia podstaw do wznowienia, powołując się na to, że nie wszystkie podmioty, które powinny brać udział w postępowaniu, zostały do udziału w nim dopuszczone. Pogląd taki jest przyjmowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki NSA z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 51/08 i z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 832/08, orzeczenia.nsa.gov.pl), zaś skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko w tym zakresie podziela.

Dodatkowo zauważyć należy, iż w warunkach niniejszej sprawy żona skarżącego miała świadomość toczącego się postępowania administracyjnego, co wyraźnie wynika z akt administracyjnych (w dniu 24 listopada 2008 r. zapoznała się nawet z materiałem dowodowym zebranym w sprawie – k. 56 tom I), co pozwala przyjąć, że gdyby jej wolą było podważenie prawidłowości tego postępowania, skorzystałaby z przysługujących jej środków prawnych w tym zakresie.

Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do tej kwestii uznać należy za niezasadne. Dodać jednocześnie należy, iż w warunkach niniejszej sprawy, stosownie do art. 38 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., nakaz rozbiórki skierowany został do osoby, która dopuściła się samowoli budowlanej, czyli – zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, w tym oświadczeniem skarżącego złożonym do protokołu oględzin z dnia 3 września 2008 r. – do skarżącego, na którym ciąży z tego tytułu obowiązek wykonania rozbiórki.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż ustalone i przyjęte przez organy nadzoru budowlanego przeznaczenie wybudowanego budynku nie było kwestionowane przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, w tym także w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Mając to na uwadze zauważyć ponadto należy, iż skarżący bez zastrzeżeń podpisał protokół oględzin z dnia 3 września 2008 r., w którym określono rodzaj obiektu jako budynek letniskowy i do którego załączone zostały zdjęcia, które jak słusznie zauważył Sąd I instancji również dowodzą, że ten obiekt jest budynkiem mieszkalno – letniskowym, a nie gospodarczym (k. 15-17 tom I).

Wskazać należy, iż także z przedłożonego przez żonę skarżącego w toku postępowania przed organem I instancji "Raportu z oszacowania nieruchomości: - gruntu – budynku - ogrodzenia stanowiącej własność Pana J. C. położonej we Frycowej wynika, iż przedmiotowa działka zabudowana jest "małym budynkiem mieszkalnym", którego funkcję określono wyraźnie jako mieszkalna, a nie gospodarcza (k. 25-29 tom I). Również sam skarżący, w załączonym do pisma z dnia 5 stycznia 2009 r., piśmie z dnia 7 września 1995 r. określił przedmiotowy budynek jako "domek letniskowy" (k. 11-12 tom II).

W tych okolicznościach faktycznych, Sąd I instancji słusznie za bezpodstawne uznał zarzucenie organom nadzoru budowlanego braku ustalenia w sposób niesporny przeznaczenia wybudowanego budynku, a w konsekwencji również konieczności ustalenia przeznaczenia terenu, na którym został wybudowany w zakresie szerszym niż tylko w odniesieniu do budynków letniskowych. Skoro bowiem w niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości przeznaczenie przedmiotowego obiektu jako domku letniskowego to nie było rzeczą organów czynienie ustaleń, czy w świetle miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczalna na tym terenie jest jakakolwiek inna zabudowa, jakkolwiek z akt administracyjnych sprawy wynika, iż obowiązujący w dacie odbudowy obiektu plan zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu nie przewidywał zabudowy obiektami kubatorowymi.

W odniesieniu do decyzji Naczelnika Gminy Nawojowa z dnia 17 września 1984 r. wydanej na czas określony 15 lat, wskazać natomiast należy, iż przedmiotowa decyzja dotyczyła pozwolenia na budowę budynku gospodarczego, a nie pozwolenia na jego odbudowę. Nawet zatem jeśli w wyniku przeprowadzonych robót budowlanych powstał obiekt o tych samych rozmiarach co obiekt pierwotny, to działanie to stanowiło samowolę budowlaną. Jak słusznie podniósł ponadto Sąd I instancji, sam fakt wybudowania budynku na fundamentach pierwotnego budynku gospodarczego nie czyni z tego obiektu budynku gospodarczego. Jeśli zaś chodzi o obiekt wzniesiony na podstawie decyzji z dnia 17 września 1984 r. to wskazać dodatkowo należy, iż obowiązek jego rozbiórki również powstał z chwilą upływu terminu określonego w pozwoleniu na jego budowę z mocy tego pozwolenia.

W świetle powyższego, zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do przytoczonych wyżej kwestii uznać należy również za niezasadne.

W konsekwencji, stwierdzić należy, iż także zarzuty kwestionujące ogólnie prawidłowość oceny Sądu I instancji co do legalności kontrolowanych decyzji organów nadzoru budowlanego nie są trafne.

Odnosząc się do pisma procesowego pełnomocnika skarżącego z dnia 13 lutego 2012 r., w którym poinformował on o uchwaleniu zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Nawojowa - wieś Frycowa, wskazać należy, iż istnienie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. (znajdowanie się wybudowanego samowolnie obiektu budowlanego na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę) organy nadzoru budowlanego orzekające o rozbiórce tego obiektu ustalają według stanu prawnego z daty podjęcia decyzji, co oznacza, że okoliczność późniejszej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponadto po wydaniu skarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie ma wpływu na ocenę legalności podjętych przez te organy rozstrzygnięć.

W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.