Uzasadnienie
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie wymeldowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Wójt Gminy B., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993), orzekł o wymeldowaniu J. C. z pobytu stałego z budynku nr [...] w miejscowości Ł., uznając, iż opuścił on przedmiotowy lokal w wyniku wykonanej eksmisji. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, przy czym wyjaśnił, że za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się opuszczenie tego lokalu w wyniku przymusowej eksmisji. Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję czy opróżnienie i wydanie lokalu powodowi przez osobę objętą wnioskiem egzekucyjnym jest aktem równoznacznym z ustaniem jej pobytu w tym lokalu w rozumieniu przepisu art. 6 ust. 1 ww. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Zdaniem organu odwoławczego, Wójt Gminy B. prawidłowo ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, bowiem doszło do opróżnienia lokalu mieszkalnego, opisanego jako budynek mieszkalny stanowiący część składową nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w Ł. nr [...], gmina B. i oddanie wyżej wymienionej nieruchomości w posiadanie wierzyciela, którym była H. M. Powyższe czynności komornicze zostały wykonane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. w dniu [...] czerwca 2011 r. Potwierdzeniem tych okoliczności jest pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z dnia [...] lipca 2011 r., sygn. akt [...], informujące o dokonanych w dniu [...] czerwca 2011 r. pod powyższym adresem czynnościach egzekucyjnych. W wyniku eksmisji doszło wówczas do opuszczenia przez skarżącego budynku nr [...] w Ł. w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ww. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Dalsze utrzymywanie zameldowania skarżącego w miejscu, w którym nie przebywa z uwagi na prawomocne orzeczenie eksmisji ze spornego lokalu, stanowiłoby fikcją meldunkową niezgodną z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących zasadności jego wymeldowania z budynku nr [...] w Ł. w świetle wykonanej eksmisji, organ odwoławczy uznał je za nieuzasadnione, gdyż czynności komornika były spowodowane niezastosowaniem się skarżącego do nakazanego w wyroku sądowym opuszczenia i opróżnienia przedmiotowej nieruchomości i wydania jej H. M. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja nie uwzględnia okoliczności, że nie opuścił spornego lokalu dobrowolnie, lecz został do tego zmuszony przez komornika, a wyrok eksmisyjny był wykonany z naruszeniem prawa. Skarżący zawnioskował o przeprowadzenie dodatkowych dowodów w postaci zeznań świadków.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż brak jest podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie.
Sąd I instancji wskazał, że organy orzekające obu instancji wyjaśniły stan faktyczny i dokonały prawidłowej jego oceny, uznając, że skarżący opuścił budynek pod nr [...] w miejscowości Ł., co w konsekwencji skutkowało jego wymeldowaniem z pobytu stałego w tym domu. Rozstrzygająca w tej sprawie była okoliczność, że komornik sądowy w dniu [...] czerwca 2011 r. wykonał prawomocny wyrok sądu powszechnego orzekający o eksmisji skarżącego. Sąd podzielił stanowisko organów orzekających, iż egzekucja wyroku eksmisyjnego jest równoznaczna z ustaniem pobytu osoby eksmitowanej w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższego stanowiska nie mogła zmienić argumentacja skargi dotycząca przeprowadzenia eksmisji z naruszeniem obowiązujących przepisów, gdyż sąd administracyjny nie posiada kompetencji do oceny czynności podejmowanych przez komornika w związku z wykonywaniem wyroku eksmisyjnego.
Sąd administracyjny nie ma podstaw do uznania, że przedmiotowy wyrok eksmisyjny jest wadliwy, a eksmisja nieskuteczna. W sprawie administracyjnej dotyczącej wymeldowania istotną jest okoliczność, iż eksmisja została wykonana, tj., że na skutek eksmisji z domu nr [...] w Ł. skarżący nie przebywa pod tym adresem, a dalsze utrzymywanie zameldowania w tym miejscu stanowiłoby fikcję meldunkową, co jest nie zgodne z obowiązującymi przepisami. Za zgodne z prawem należy uznać stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie stanowią akty rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby lub ustania jej pobytu w określonym miejscu.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że nie opuścił dobrowolnie dotychczasowego miejsca zameldowania należy stwierdzić, że nakaz w wyroku sądowym opuszczenia i opróżnienia przedmiotowego domu przez skarżącego faktycznie nie jest dobrowolnym opuszczeniem tego miejsca, ale wynika z ostatecznego ustalenia sądu powszechnego, że skarżący jako osoba eksmitowana nie ma tytułu do przebywania w domu nr [...] w Ł.. Opuszczenie tego miejsca poprzez wykonanie wyroku eksmisyjnego, w sensie prawnym, spełnia przesłankę opuszczenia domu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Sąd podzielił w tym względzie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 4 lipca 2008 r., II OSK 788/07, że w sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza wykonanie eksmisji jest równoznaczne z ustaniem pobytu skarżącego w spornym lokalu.
W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, podniósł zarzut naruszenia:
- - prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, że ustalenie, iż doszło do eksmisji może być samoistną przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu każe oceniać, czy określona osoba opuściła miejsce stałego lub czasowego pobytu trwającego ponad 3 miesiące na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, a nie wyłącznie w oparciu o dokumentację z przeprowadzonej eksmisji;
- - przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy administracji wydające decyzje i przyjęcie za prawidłowe ustalenie, że skarżący nie przebywa w miejscu zameldowania, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że skarżący w tym miejscu przebywa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podał, że przesłanką zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest opuszczenie lokalu przez osobę z zamiarem jego opuszczenia w sposób trwały i wskazaniem przeniesienia swojego centrum życiowego w nowe miejsce. Zatem wykładnia dokonana w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którą dokonanie eksmisji z miejsca zameldowania jest samoistną przesłanką oceny wypełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy jest błędna. Ze względu na przyjęcie powyższej wykładni Sąd I instancji ograniczył ocenę postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie do zbadania wyłącznie dokumentacji z eksmisji. Tymczasem ocena ta powinna dotyczyć całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności podnoszonych przez skarżącego twierdzeń, że w momencie wydawania decyzji przez organ odwoławczy przebywał z zamiarem stałego pobytu w miejscu, z którego został wymeldowany.
Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części (pkt 1 sentencji) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy przyznanej skarżącemu z urzędu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania H. M. wniosła o jej oddalenie, wskazując, że nie znajdują uzasadnienia zarzuty podniesione przez skarżącego kasacyjnie. Wyjaśniła, że eksmisja została przeprowadzona w czerwcu 2011 r., zaś decyzja Wójta Gminy B. została wydana we wrześniu 2011 r., a wówczas skarżący nie zamieszkiwał już w spornym lokalu od wielu miesięcy, gdyż mieszkał wspólnie z rodziną w Ł. [...], zaś w trakcie egzekucji z nieruchomości organ egzekucyjny opróżnił go z rzeczy i przedmiotów należących do skarżącego i wydał nieruchomość uczestniczce.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Została ona oparta została na zarzutach naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które nie mogą wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku.
Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stała się decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie wymeldowania J. C. z pobytu stałego w budynku nr [...] w miejscowości Ł.. Istota sporu sprowadza się zaś do odpowiedzi na pytanie, czy dopuszczalne jest wymeldowanie z pobytu stałego osoby, która nie opuściła lokalu w sposób dobrowolny.
Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Natomiast jak wynika z ust. 2 art. 15 ustawy, jeśli osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, organ gminy wydaje na wniosek lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania tej osoby.
Słusznie przyjął Sąd I instancji, posiłkując się utrwaloną już linią orzeczniczą, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że opuszczenie lokalu poprzez wykonanie wyroku eksmisyjnego spełnia przesłankę opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co uzasadniało rozstrzygnięcia organów administracyjnych o jego wymeldowaniu.
Przyjmuje się co do zasady, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jednak na gruncie szczególnych okoliczności, do których zalicza się wykonanie wyroku eksmisyjnego w judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że egzekucja wyroku orzekającego eksmisję określonej osoby z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu stałego tej osoby w tym lokalu, tj. pobytu, o jakim mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji (wyrok NSA z 18.04.2008 r., II OSK 459/07, z dnia 4.07.2008 r., II OSK 788/07, z 8.03.2012 r., II OSK 1515/10).
Reasumując, nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż za prawidłową należy przyjąć taką jego wykładnię, w myśl której wykonanie wyroku eksmisyjnego stanowi przesłankę do orzeczenia o wymeldowaniu.
Przechodząc natomiast do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, to w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w dniu 28 czerwca 2011 r. doszło do opróżnienia lokalu mieszkalnego, opisanego jako budynek mieszkalny stanowiący część składową nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w Ł. nr [...], gm. B. i oddanie wyżej wymienionej nieruchomości w posiadanie wierzyciela - H. M. Powyższe czynności komornicze zostały wykonane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B.. Fakt ten stanowi wystarczającą podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bez konieczności ustalania okoliczności związanych z zamiarem osoby, w stosunku do której została orzeczona eksmisja, co do opuszczenia lokalu bądź też w nim pozostania. Stąd też podnoszone przez autora skargi kasacyjnej w związku z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. kwestie przebywania skarżącego w miejscu, z którego go eksmitowano pozostają bez wpływu na prawidłowość orzeczenia o wymeldowaniu.
Na marginesie natomiast należy zauważyć, że samym zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ustaleń faktycznych sprawy, bowiem to przepisy postępowania administracyjnego dotyczące postępowania dowodowego decydują o prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Zatem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie został prawidłowo sformułowany.
Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o wynagrodzeniu za udzieloną pomoc prawną dla ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego kasacyjnie, bowiem należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.